اگر در ساخت و سازها تجدید نظر نکنیم خسارتپذیری شهرها در زمان وقوع زلزله چندین برابر خواهد شد
به گزارش گروه خبر سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور دکتر مهدی زارع رئیس پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله در همایش بررسی تهدیدها و پیشگیری از پیامدهای زلزله تهران گفت...
گسترش محدوده شهری تهران به گسترده شدن پهنههای پر خطر در اطراف تهران میانجامد و عملا خسارتپذیری و ریسک در مقابل خطر زلزله را افزایش میدهد که شاید یک فکرعملی در این خصوص جلوگیری از انجام این کار و یا حداقل تجدید نظر در شیوه ساخت و سازهای شهری ومقاومسازی آنها باشد.
به گزارش گروه خبر سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور دکتر مهدی زارع رئیس پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله در همایش بررسی تهدیدها و پیشگیری از پیامدهای زلزله تهران گفت : شهر تهران با قرارگیری در مرز بین کوه و دشت در جنوب رشته کوههای البرز در نزدیکی مرز برخورد ساختارهای گسلهای شمال و مشا و در ناحیه تلاقی گسلهای ایوانکی و گسلهای ناحیه ری و کهریزک در جنوب تهران، از دید خطر زمینلرزه در ناحیهای با خطر بسیار بالا قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه برخی از مسئولین از نامشخص بودن محدوده شهر تهران گلایه دارد و تهران را شهری توسعه نیافته فرض میکند، تصریح کرد : گسترش محدوده شهری تهران در واقع به گسترده شدن پهنههای پرخطر در اطراف تهران میانجامد و عملا خسارتپذیری و ریسک در مقابل خطر زلزله را افزایش میدهد که شاید یک فکر عملی توقف قطعی گسترش تهران، انتقال بخشی از سازمانهای اداری و مراکز اقتصادی، صنعتی و آموزشی از تهران باشد.
دکتر زارع با بیان اینکه ساخت و ساز در اطراف تهران به طور بیرویهای صورت میگیرد گفت : محدوده شمال شرق تهران هماکنون قنات کوثر و استخر و باغ اناری در شمال تهرانپارس را در نوردیده، در سوهانک و ازگل عملا در تمامی دامنهها و کوهپایهها ساختمانهای بلند و آپارتمانهای ساخته شده، در ولنجک درارتفاعی بالاتر از پارکینگ تلهکابین توچال روی شیب و در حریم رودخانه ولنجک ساختو ساز انجام شده و در سعادتآباد عملا تمام مرز کوهپایه با ساختمان پوشیده شده، در محدوده شمال پونک و حصارک نیز شهرک تفت تمامی دامنههای لغزشی روی پهنه گسل شمال تهران را پوشانده و در کن نیز در شمالغرب تهران در کل محدوده پای دامنههای شمال روستای کن که امروزه دیگر اثری از آن روستان ییلاقی باقی نمانده، با آپارتمان پوشیده شده است.
وی با اشاره به وقوع لرزههای تاریخی در تهران گفت : لرزهخیزی تاریخی تهران با وقوع زلزلههای پیشاز میلاد و همچنین دو رویداد زلزله مهم در ناحیه ری در حدود 1000 سال قبل و همچنین زلزله 1177 میلادی در نزدیکی بوئینزهرا در غرب تهران شناخته شده است.
دکتر زارع با اشاره به رویداد زلزله در مهرماه امسال در مناطقی از پاکستان گفت :عدم دسترسی به آسیبدیدگان و وجود سختی فراوان جهت کمک به آنها به عنوان یک فاجعه کامل بشری شناخته میشود که درسی که از این فاجعه برای تهران گرفته میشود این است که در مناطق شمالی شهر تهران که در آن ساختو ساز گسترده در پای دامنههای شمال شهر انجام شده است که در هنگام رخداد زمینلرزه به دلیل قابلیت زمینلغزش در این دامنهها هر زمینلرزه مهمی میتواند ارتباط آن مناطق و یا مناطقی مرتفعتر را با دنیای بیرونی کاملا قطع کند که در این حالت ناحیه آسیبدیده در مقابل چنین حوادثی بیدفاع بوده و علاوه بر نبودن تجهیزات کافی برای حملو نقل در چنین مناطقی و رساندن نیروهای کمکی، ظاهرا برنامهای نیز برای چنین کاری وجود ندارد.
رئیس پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله با بیان اینکه با فروریختن ساختمان 19 طبقه در مجموعه برجهای مارگا در اسلامآباد باید به تهران و بناهای عجیب و بلندی که به ویژه در شمال آن ساخته شده بیفتیم، تصریح کرد : اولین نکته در این مورد آن است که اگر زلزلهای در فاصله حدد یکصد کیلومتری از تهران رخ دهد، احتمال فروریختن ساختمانهای بلند در تهران که دارای کیفیت مناسبی هستند وجود دارد که این امر با توجه به ساختمانهای بلند فراوانی در شیبهای 30 تا 70 درجه برروی زون گسل شمال تهران و اکثرا بر روی نواحی لغزشی ساخته شدهاند، تشدید میشود.
دکتر زارع گفت : در واقع این مناطق مجموعه کاملی از بلایای طبیعی را نشان میدهند که با ساختن بناهای عجیب و بیشتر با کیفیت بسیار نامناسب از نظر مهندسی سازه، بلای انسانی نیز به آن افزوده شده است که اگر بلائی مثل زلزله پاکستان ایجاد شود و چنین بناهایی فرو بریزد، فقط در اثر بسته شدن درههای شمال تهران مشکلات پس از وقوع زمینلرزه به چندین برابر افزایش خواهد یافت.
وی با اشاره به شهر ییلاقی و توریستی میگون در حدود سیکیلومتری شمال تهران گفت : جذب سرمایهگذاری با رشد بیرویه ساختو ساز در شیبهای تند صورت گرفته که مشکلات این منطقه با وجود جادهای بسیار باریک که کشش تردد معمولی تعطیلات آخر هفته را ندارد و همچنین قرارگیری در ناحیهای بسیار لرزهخیز، موجب شده تا دره لواسان تا اوشان،فشم، میگون و شمشک به یکی از پرخطرترین نواحی شمال شهر تهران تبدیل شود که هرنوع بلای طبیعی از جمله زلزله و در پی آن وقوع لغزشهای پیدرپی، فروریزش زمین و حتی سیل، فاجعه انسانی و زیستمحیطی در چنین منطقهای قابل انتظار خواهد بود.
رئیس پژوهشگاه بینالمللی زلزله با بیان اینکه در تهران به دلیل آنکه سدههای متوالی است که زلزله مهمی رخ نداده است، هشدار در مورد یک زلزله مهم بعدی مشکل به نظر میرسد، تصریح کرد : این در حالی است که منطقه شمال تهران از نظر لرزهخیزی و لرزه زمینساخت تمامی شواهد خطرخیز بودن را داراست و وقتی که در هر ناحیه که از نظر لرزهخیزی و لرزه زمینساختی تأیید شود که از نظر زلزله در پهنهای با خطر بالا واقع است، هرلحظه میتوان انتظار بروز فاجعهای را داشت.
وی در خاتمه یادآور شد : زلزله فاجعهای است که ما باید در مورد آن هشدار دهیم و در هر گوشهای از مملکت برای مقابله با عوارض غیر قابل تصور آن از همین امروز برنامهریزی کنیم. نظامهای مهندسی، انجمنهای علمی، گروههای دانشجویی و دانشکدهها و پژوهشکدههای سراسر کشور میتوانند در این راه کمک بسیاری به تناسب با شرایط هرمنطقه انجام دهند و شاید اولین تلاش در این راه توجیه وکلای مجلس و مدیران ارشد مسئول محلی وهمچنین توجه دادن رسانهها به این امر و از سوی دیگر تلاش گسترده برای آموزش تخصصی مهندسین و دانشجویان مهندسی به این منظور باشد.