تشریح دلایل لرزهخیزیهای اخیر دو استان کشور؛ قرار گرفتن فارس و گلستان در مناطق فعال لرزهزا
به گزارش روابطعمومی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، استان فارس در بخش جنوب خاوری رشته کوه زاگرس و استان گلستان در بخش خاوری رشته کوه البرز قرار گرفتهاند و این دو استان در مناطقی قرار گرفتهاند که هم دگرشکلی فعال و هم رخداد زمینلرزهها را دارند، به گونهای که رخداد زلزلههایی با بزرگای ۶ و بزرگتر در سابقه لرزهخیزی آنها قابل مشاهده است و به اعتقاد محققان ثبت زلزلههای بزرگ در مناطقی که پیشینه زلزلههای مهم را دارند، پدیده غیر طبیعی نیست و آنچه که این پدیده را پر مخاطره میکند، تمرکز جمعیت در حریم گسلها است که هم در شهرهای شمالی کشور و هم در شهرهایی چون شیراز و کازرون شاهد رشد شهرنشینی در پیرامون گسلها هستیم.
در ماههای اخیر استان فارس شاهد زلزلههای مهم و متعددی است، ضمن آنکه در رامیان استان گلستان زلزلهای با بزرگای ۵.۱ به ثبت رسید که به گفته دکتر شهریار سلیمانی آزاد از محققان لرزه زمینساخت سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور در مناطقی مانند این دو استان که پیشینه رخداد زمینلرزههای مهم را دارند، چنین زلزلههایی پدیده غیر عادی نیست.
زلزلههای استانهای فارس و گلستان غیرطبیعی هستند؟
دکتر شهریار سلیمانی آزاد، پژوهشگر لرزهزمینساخت و متخصص پالئوسایزمولوژی –تکتونیک جنبای سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور با اشاره به زمینلرزههای مهم اخیر در استانهای فارس و شهرستان رامیان استان گلستان، گفت: اینکه زلزلههای ثبت شده در این دو استان غیر عادی است یا خیر، باید گفت مکانهایی که در گذشته پیشینه لرزه خیزی داشته باشند، بدون شک پتانسیل رخداد زلزلههای دیگری را در زمان حال دارند. از دیدگاه یادشده، مشاهده میشود که در این دو استان هم پیشینه تاریخی و هم پیشینه دستگاهی رخداد زمینلرزههای اثرگذار و آسیبرسان وجود دارد.
وی با بیان اینکه این دو استان در دورههای گذشته زلزلههای اثرگذاری را تجربه کردهاند، یادآور شد: این دادهها و مستندات به ما نشان میدهند که این مناطق پتانسیل رخداد زمینلرزههای آسیب رسان را دارند. از این رو، زلزلههایی که طی هفتههای اخیر در این دو استان به ثبت رسیده است، رخدادهایی غیر عادی نیستند و حتی میتواند در آینده زمینلرزههای مهم دیگری در آنها رخ دهد.
سلیمانی آزاد، با اشاره به وضعیت استان فارس، خاطر نشان کرد: عامل اصلی لرزهخیزی در فلات ایران همگرایی و برخورد پلیتهای "صلب عربی" و "اوراسیا" و فشرده شدن پلیت شکل پذیر ایران در میان آنهاست. به بیان دیگر، پوسته کره زمین در ایران به عنوان بخش تغییر شکلپذیر در میان این دو پلیت سختتر در حال فشرده شدن است و در نتیجه، شکلگیری چینها و گسلها و در پی آن زمینلرزههایی که رخ میدهند همگی از نشانههای دگر شکلی جنبای زمینساختی در ایران به شمار میآیند.
این پژوهشگر لرزهزمینساخت سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور رشته کوههای البرز در شمال و زاگرس در جنوب باختر ایران را از پهنههای جنبا و اصلی در ایران برشمرد که دگرشکلی تکتونیکی و لرزهخیزی مرتبط با آن را ایجاد میکنند و اضافه کرد: کاتالوگها و مستندات تاریخی زمینلرزههای ایران نیز نشان میدهد که هر دوی این پهنهها، زمینلرزههای آسیب رسانی را در گذشته تجربه کردهاند. به طورکلی، استان فارس در بخش جنوب خاوری رشته کوه زاگرس و استان گلستان در بخش خاوری رشته کوه البرز قرار گرفتهاند. از این رو، این دو استان در مناطقی قرار گرفتهاند که هم دگرشکلی فعال و هم رخداد زمینلرزهها را دارند.
