محقق لرزه زمینساخت سازمان زمینشناسی اعلام کرد: نتایج مطالعه دقیقسازی گسلهای ۱۱ کلانشهر در اختیار دستگاههای مرتبط قرار میگیرد
به گزارش روابطعمومی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، کارشناس لرزه زمینساخت این سازمان و مسئول طرح دقیقسازی گسلهای جنبای کلانشهر تهران و ناظر علمی این پروژه در سایر کلانشهرها با بیان اینکه مطالعه گسلهای جنبا، هندسه آنها و تعیین نرخ لغزش گسلها وظیفه حاکمیتی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور است، گفت: در سال 1395 مصوبهای در شورای عالی معماری و شهرسازی مبنی بر اینکه سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور در مقیاس یک دو هزارم به عنوان مقیاس مطالعات شهری، گسلهای کلانشهرها را مورد مطالعه قرار دهد، به تصویب رسید.
مهندس نیره صبور، با بیان اینکه در ابتدای اجرای این طرح، 5 کلانشهر "تهران"، "مشهد"، "تبریز"، "کرج" و "کرمان" انتخاب شدند، اظهار کرد: ولی بعدها 6 کلانشهر دیگر به این طرح اضافه شد و در حال حاضر این مطالعات همزمان در 11 کلانشهر در حال اجرا است.
وی، "اهواز"،"شیراز"، "خرمآباد"، "قزوین"، "سنندج" و "زاهدان" را 6 کلانشهر اضافه شده به این طرح عنوان کرد و یادآور شد: در این شهرها علاوه بر تمرکز بیشتر جمعیت، به سبب وجود مراکز و دفاتر سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، کارشناسان خبره و آشنا با زمینشناسی منطقه حضور داشتند که توانایی لازم جهت انجام این پروژه را دارند.
کارشناس لرزه زمینساخت سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور با بیان اینکه در 5 کلانشهر اول از جمله در تهران مطالعات نقشه دقیقسازی گسلها رو به پایان است؛ ابراز امیدواری کرد که نتایج نهایی مطالعات در این 5 کلانشهر از شهریور تا اسفند ماه سال جاری تکمیل شود تا در اختیار دستگاههای مرتبط قرار گیرد.
آخرین وضعیت طرح دقیقسازی گسلهای کلانشهرهای کشور
صبور، در خصوص میزان پیشرفت تهیه نقشههای دقیقسازی گسلها گفت: مطالعات 5 کلانشهر "تهران"، "مشهد"، "تبریز"، "کرج" و "کرمان" تا 95 درصد پیشرفت دارد و تا پایان سال جاری نتایج آن ارائه خواهد شد.
مجری طرح دقیقسازی گسلها، توسعه شهری را یکی از موانع اجرای مطالعات زمینشناسی در محدودههای شهری دانست و خاطرنشان کرد: ما برای دسترسی به شواهد و عوارض مرتبط با گسلها از عکسهای هوایی دهه چهل خورشیدی بهره بردیم که هنوز شهر تهران و سایر شهرها با سازههای شهری پوشانده نشده بود و خوشبختانه عکسهای هوایی با پوشش کاملی از کشور موجود است.
گسل نیاوران بر روی عکس هوایی دهه چهل خورشیدی
وی یادآور شد: پس از تهیه نقشه اولیه، پیمایش میدانی اتوبان به اتوبان، بلوار به بلوار و کوچه به کوچه انجام شد و تلاش شد اندک آثار باقیمانده از گسلها با جیپیاس دو فرکانسه ثبت و خطاهای احتمالی در نقشه اولیه رفع و محل دقیق گسلها تعیین شود که در این مرحله حدود 830 نقطه در گستره شهر تهران و پیرامون آن بازدید شد.
پیمایشهای میدانی در سطح شهر تهران
برداشتهای میدانی پروژه دقیقسازی گسلهای شهر تهران
صبور خاطرنشان کرد: بسیاری از گسلها در مناطق نظامی قرار گرفته است که با همکاری سازمان جغرافیای ارتش و هماهنگیهای انجام شده، بررسی و مطالعه گسلهای این مناطق نیز ممکن شد.
گسلهای جدید در 11 کلانشهر
کارشناس لرزه زمینساخت سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور در خصوص برخی از یافتههای این مطالعات، با بیان اینکه در گذشته به غیر از تهران در سایر شهرها مطالعات دقیقی بر روی گسلها انجام نشده، افزود: برای نخستین بار در سال 1364 نقشه و گزارش گسلهای جنبای شهر تهران توسط دکتر "مانوئل بربریان" تهیه شد ولی به دلیل عدم وجود ابزارهای موقعیت مکانی دقیق در زمان انجام آن مطالعات، نقشه نیاز به بازبینی داشت.
به گفته وی؛ خوشبخاته تعدادی از گسلهای تهران در محدوده بوستانهای شهر همچون یاس، لویزان، شیان، طالقانی، پردیسان، لتمال و چیتگر قرار گرفتهاند که علاوه بر دوری تمرکز جمعیت از حریم گسل، امکان مطالعات دقیقتر و انجام برداشتهای ژئوفیزیکی برای ما ممکن شد.
مطالعات ژئوفیزیک در محدوده بوستان چیتگر سال 1402
نمونهای از پروفیلهای برداشت شده در شهر تهران
تخلیه دادههای ژئوفیزیک برداشت شده جهت راستیآزمایی
صبور خاطرنشان کرد: با هماهنگی انجام شده از سوی ستاد مدیریت بحران شهرداری تهران با این بوستانها، برای اولین بار تعداد 16 پروفیل ژئوفیزیک-ژئوالکتریک از گسلهای شهر تهران تهیه شد که اطلاعات زیرسطحی ارزشمندی را از محل دقیق گسلها و هندسه آنها برای ما فراهم کردهاند و با انجام این مطالعات، برای اولین بار گسل جنبایی در محدوده منطقه 5 شهرداری تهران شناسایی شد.
مطالعات ژئوفیزیک در محدوده اوین- 1402
وی با اشاره به اینکه عموما زمینشناسان از مطالعات شهری استقبال نمیکنند؛ تصریح کرد: نیاز اولیه همه مطالعات زمینشناسی از زمین به دست میآید که در محدودههای شهری به دلیل ساخت و ساز دور از دسترس است و از سوی دیگر به دلیل استقرار مناطق امنیتی و نظامی، شهرکها، پارکها و بوستانها دسترسی به اندک شواهد باقیمانده هم بسیار دشوار و نیازمند مکاتبات و هماهنگیهای زیادی است که وقت و انرژی زیادی را نیاز دارد.
اعتبارات مورد نیاز برای پیشبرد طرح دقیقسازی
این محقق زمینشناسی با تاکید بر اینکه این مطالعات هزینههای زیادی را میطلبد، گفت: بعد از پایان مطالعات زمینشناسی و تهیه نقشه اولیه گسلها، مطالعات ژئوفیزیک و زیر سطحی و مطالعات سنسنجی اجرایی میشود که همه آنها هزینههای زیادی را طلب میکند.
مجری طرح دقیقسازی گسلهای سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور ادامه داد: برای برآورد نرخ لغزش گسلها به مطالعات دیرینه لرزهشناسی و سنسنجی نیاز داریم که حفر ترانشه دیرینه لرزهشناسی هزینه زیادی دارد و آزمایشگاههای سنسنجی در ایران محدود است.
