مدیرکل مرکز زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی شیراز: آمار حاکی از وضعیت فوق بحرانی فرونشست‌ها در دشت‌های فارس است

به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، مدیرکل مرکز زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی منطقه جنوب کشور (شیراز) با اشاره به اینکه پدیده فرونشست زمین از ۱۰ سال گذشته در فارس به وجود آمده، گفت: بروز شکاف و فروچاله‌ها دستاورد مخاطرات ناشی از فرونشست‌های است که تاثیر مستقیم بر فعالیت‌های کشاورزی و عمرانی دارد.

طهمورث یوسفی، عوارض زیانبار فرونشست ها را ایجاد تَرَک و تخریب جاده ها و مسیرهای ارتباطی، شکسته شدن خطوط لوله و شریان‌های حیاتی، ترک در پی سازه‌ها و دیوارهای جداکننده، تخریب زمین‌های کشاورزی، وقوع تلفات انسانی و ده‌ها مورد دیگر را از مخاطرات ناشی از فرونشست عنوان کرد و گفت: با توجه به وضعیت بحرانی مناطق درگیر با فرونشست‌ها، اهمیت بررسی و پایش این پدیده روز به روز بیشتر احساس می شود.

افت آب‌های زیرزمینی عامل ایجاد فرونشست‌ها

وی، عمده رخدادهای فرونشست زمین در فارس و دیگر نقاط درگیر با فرونشست‌ها در کشور را تحت‌تاثیر عواملی همچون افت سطح آب‌های زیرزمینی، انحلال تشکیلات زیر سطحی و ریزش کارست‌هایی دانست که اتفاق افتاده است.

 مدیرکل مرکز زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی منطقه جنوب کشور (شیراز) خاطرنشان کرد: وقوع این پدیده در مناطق شهری و صنعتی علاوه بر موارد ذکر شده، می‌تواند توسط عواملی چون تاسیس سازه‌های سنگین در مناطق مستعد و یا عدم رعایت اصول مهندسی احداث یک سازه تشدید شود. 

تجاوز فرونشست‌های فارس از ۴ سانتیمتر تا بیش از ۱۷ سانتیمتر در ۱۰ سال اخیر

 او اعلام کرد: میزان فرونشست در استان فارس در ۱۰ ساله اخیر از ۴ سانتیمتر تا بیش از ۱۷ سانتیمتر در سال در برخی دشت‌های استان به ثبت رسیده که این آمار حاکی از وضعیت فوق بحرانی فرونشست‌ها در دشت‌های فارس است. 

به گفته یوسفی، پایش فرونشست در دشت‌های فارس به صورت پیوسته در دستور کار اداره‌کل زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی منطقه جنوب کشور (شیراز) به روش‌های مختلف قرار گرفته و بخش وسیعی از مطالعات نیز به طور پیوسته در حال انجام است.

 این فعال حوزه زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور یادآور شد که در سال ۹۶-۹۵ در بخش مرکزی و جنوبی و در سال ۹۸ نیز کل استان فارس توسط سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور تحت پایش فرونشست قرار گرفته و از شمار دشت‌های مطالعه شده در این استان، دشت‌های مرودشت، داراب، فسا و قره بلاغ، قطروئیه، کوار، قیر و کارزین و شیراز از مناطقی هستند که با وضعیت بحرانی فرونشست‌ها روبه‌رو شده‌اند.

یوسفی گفت: این مناطق در بازه زمانی سال‌های۹۶-۹۵ مورد بررسی قرار گرفته که به لحاظ میزان نرخ نشست از دشت‌های دیگر وضعیت نسبتاً بحرانی‌تری را تجربه کرده است.

 وی افزود: از میان دشت‌های دیگری که در استان فارس مورد مطالعه قرار گرفته، دشت‌هایی مثل جویم، بنارویه، جهرم، مبارک‌آباد، استهبان و سروستان است که از لحاظ میزان نرخ نشست، این دشت‌ها به نسبت چند دشت ذکر شده در قبل نشست کمتری را متحمل شده است. 

فرونشست‌ها به مناطق مسکونی مرودشت می‌رسد

 به گفته این مقام مسئول؛ در جدیدترین مطالعه این اداره‌کل در سال ۱۴۰۱، دشت‌های محدوده شهرستان مرودشت با روشی جدید مورد بررسی قرار گرفته که بر همین اساس و طبق نتایج حاصله، ورود فرونشست به محدوده‌های شهری و مسکونی قابل توجه است.

یوسفی در ادامه بیان داشت: مطالعات جاری فرونشست زمین به همراه مطالعات ژئوتکنیکی نیز در دشت‌های فسا، داراب و قیر و کارزین در حال انجام بوده که نتایج آن پس از اتمام مطالعات اعلام خواهد شد.

او بیشترین میزان نرخ نشست زمین در دشت‌های مورد مطالعه استان فارس را به طور عمده در محدوده‌هایی عنوان کرد که به لحاظ کشاورزی در این مناطق فعالیت‌های بیشتری صورت می‌گیرد که این امر خود اهمیت عامل برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی را در وقوع پدیده فرونشست در این دشت‌ها نشان می‌دهد.

 وجود شکاف‌های به طول ۱۵۰ متر در ۶ شهرستان فارس

 مدیرکل مرکز زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی منطقه جنوب کشور عنوان کرد: در مناطقی چون شهرستان‌های مرودشت، فسا، داراب، افزر(قیر و کارزین)، استهبان و نیریز بر روی زمین شکاف‌هایی به طول‌های بیش از ۱۵۰ متر و عمق چندین متر را ایجاد کرده است. 

 به گفته وی؛ وقوع فرونشست در دشت‌های استان فارس و گزارشات متعدد دریافتی توسط سازمان زمین‌شناسی مرکز شیراز نشان می‌دهد که این پدیده باید به عنوان یکی از مخاطرات مهم در استان تلقی شده و رهکارهای بلندمدت و کوتاه‌مدت برای آن در نظر گرفته شود.

یوسفی تصریح کرد: تنها راهکار برون رفت از این پدیده، اصلاح روش‌های مدیریت منابع آب است و تا فرصت باقی است باید به‌سوی آن حرکت کرد، اما تا آن هنگام و بعنوان راهکار فوری و اضطراری حداقل می‌توان به جلوگیری از ادامه فعالیت از چاه‌های حفر شده غیرمجاز که در بسیاری موارد تعداد آنها از چاه‌های مجاز بیشتر است، مبادرت ورزید.

https://www.farsnews.ir/fars/news/14011218000100