مدیر بخش لایه ژئوشیمیایی پهنه اکتشافی خراسان جنوبی خبر داد: تکمیل برداشت نمونههای ژئوشیمیایی و کانیسنگین تا پایان دی ماه ۱۴۰۰
به گزارش روابطعمومی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، مدیر بخش لایه ژئوشیمیایی پروژه خراسان جنوبی با بیان اینکه در این پهنه 20 برگه یکپنجاههزارم در مساحتی در حدود ۱۵ هزار کیلومتر مربع تهیه خواهد شد، گفت: این پروژه از مهر ماه امسال آغاز به کار کرد و خوشبختانه برداشت حدود 10 هزار نمونه ژئوشیمی و کانی سنگین در این پهنه توسط کارشناسان بخش ژئوشیمیایی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی در تهران و مراکز استانی به پایان رسیده است.
مهندس سیدمحمد امین زواره طباطبایی با بیان اینکه این برگهها در مقیاس یکپنجاههزارم و در سه لایه اطلاعاتی تولید میشوند که یکی از این لایهها نقشه ژئوشیمیایی است، تصریح کرد: در حال حاضر(پایان دی ماه) فعالیتهای مربوط به طراحی، عملیات و برداشت صحرایی ۲۰ برگه انجام شده و نمونههای ژئوشیمیایی به آزمایشگاه منتقل شده و نمونههای کانیسنگین نیز پس از آمادهسازی (لاوکشویی و برموفرمگیری و مگنتگیری) به کارشناسان بخش مطالعات نمونههای کانی سنگین تحویل داده شده است.
وی خاطرنشان کرد: تمام تلاش کارشناسان در بخش ژئوشیمیایی بر این امر استوار بود که به بهترین شکل ممکن این مطالعات انجام شود تا بتوانیم به دادههای مفید و سودمند برای بخش اکتشاف کشور دست یابیم.
مدیر بخش لایه ژئوشیمیایی پروژه خراسان جنوبی همچنین از کلیه سرپرستهای برگههای ژئوشیمیایی، ناظران، کارشناسان همراه در این پروژه، کارشناساسان بخش مطالعات نمونههای کانی سنگین، همکاران بخش آمادهسازی نمونههای کانیسنگین و کلیه تکنسینها تشکر و قدردانی کرد.
برای آشنایی با چگونگی انجام عملیات نمونهبرداری ژئوشیمیایی در محیط صحرایی در یکی از روزهای پایانی آذر ماه 1400 با مهندس سیدمحمد امین زواره طباطبایی همراه شدیم. تصاویر ارائه شده مربوط به برداشت نمونه در موقعیت 110 برگه یکپنجاههزارم مختاران ۴ است.
کارشناسان در این تصاویر برای برداشت نمونه ژئوشیمی در آبراههای با عرض تقریبی کم حضور دارند. برداشت هر نمونه در داخل آبراهه به ابعاد و ساختار آن بستگی دارد. بر همین اساس در آبراهههای دارای عرض کم کارشناس و تکنسین همراه سعی میکنند پس از کنار زدن مواد سطحی بستر آبراهه و با حرکت در طول آبراهه حداقل از 20 ایستگاه از مرکز آبراهه اقدام به نمونهبرداری کنند و از دیوارههای اطراف آبراهه نیز به دلیل وجود واریزه فاصله بگیرند. در نهایت آنچه در زیر الک جمعآوری میشود به عنوان نمونه معرف آن آبراهه محسوب میشود. برای نمونهبرداریهای ژئوشیمیایی از رسوبات همگن استفاده میشود و کارشناسان تلاش میکنند نمونه معرف -که از آن به عنوان نمونهای صحیح و دارای دقت بالا یاد میشود- را برداشت کنند.
به هر مقدار که تعداد نقاط برداشت شده در داخل آبراهههای با عرض کم بیشتر باشد نمونه معرف قابل اعتمادتر و معرف وضعیت زمینشناسی بالادست منطقه خود است. اگر عرض آبراهه در منطقهای زیاد باشد کارشناسان بهجای پیمایش طولی در آبراهه به نمونهبرداری در عرض آبراهه به صورت زیگزاگی اقدام میکنند و به ازای هر ۳ تا ۵ متر یک ایستگاه برداشت در نظر گرفته و در نهایت تمام نمونههای جمعآوری شده در زیر الکی به عنوان یک نمونه در نظر گرفته میشود. کارشناسان برای کاهش خطا در مطالعات میدانی از نمونهبرداری در مناطق دارای مواد آلی (بوته یا هر نوع گیاهی) به دلیل ارتباط با پدیده جذب و افزایش غلظت فلزات و ایجاد آنومالیهای کاذب پرهیز میکنند.
برای برداشت نمونه های ژئوشیمیایی کارشناسان به وسیله الک سایز جز ۸۰- مش حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ گرم از رسوبات کف آبراهه برداشت میکنند. در مواردی که در صحرا امکان الک کردن رسوبات به علت مرطوب بودن آنها نباشد حدود 3 تا 6 کیلوگرم از آن به محل کمپ آورده شده و پس از خشک کردن در هوای آزاد و الک کردن،جز 80 مش از آنها جدا میشود.
در نمونهبرداری دست کم سه پارامتر توسط کارشناسان در نظر گرفته میشود:
1-تعیین بهترین و مناسبترین محیط نمونهبرداری برای عناصر مورد جستجو
2-رعایت نکات فنی نمونهبرداری بهمنظور برداشت معرفترین آنها
3- طراحی شبکه نمونهبرداری بهینه
بهطور کلی همه کارشناسان پس از رسیدن به نقطه موردنظر و پیش از آغاز فعالیت نمونهگیری پیمایشهای انجام شده در منطقه را بر روی دستگاه GPS برای ارائه به ناظر و مرحله کنترل آنومالی ذخیره میکنند و در عین حال در دفترچه فیلد نیز شماره صحرایی، مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی) محل برداشت شده را نیز همراه با مشخصات لیتولوژی بالادست منطقه، آلتراسیونهای تشخیص داده شده، کانهزایی خاص مشاهده شده، ابعاد رسوبات کف آبراهه و دیگر مشخصات و ویژگیهای خاص آبراهه را یادداشت میکنند. همچنین برای تعیین نقطه نمونهبرداری شده اقدام به ثبت شماره نقطه مورد نظر با اسپری رنگ بر روی یک تخته سنگ میکنند تا طی روزهای آتی قابل رویت و شناسایی باشد.
مدیر بخش لایه ژئوشیمیایی پروژه خراسان جنوبی درباره چگونگی طراحی نقشههای ژئوشیمی گفت: هر برگه اکتشافات ژئوشیمیایی دارای یک سرپرست و یک ناظر فنی است. در طراحی شبکه نمونهبرداری تمامی اطلاعات ناحیهای منطقه مورد نظر توسط کارشناس(سرپرست برگه) جمعآوری شده و تمامی لایههای قبلی موجود با یکدیگر تلفیق و سپس طراحی صورت گرفته است. بعد از آن توسط ناظر طراحی مورد بازبینی قرار گرفته و نهایی میشود.
در مناطق دارای رخنمون سنگی در برگههای یکپنجاههزارم در هر کیلومتر مربع حداقل یک نمونه ژئوشیمیایی طراحی و برداشت میشود و در مناطق دشتی نیز به ازای هر ۱۰ کیلومتر یک نمونه ژئوشیمیایی طراحی و برداشت میشود. همزمان با برداشت نمونههای ژئوشیمیایی به ازای هر 3 تا 5 نمونه ژئوشیمیایی، در آبراهههای اصلی یک نمونه کانی سنگین برداشت میشود.
به گفته طباطبایی، به ازای هر ۳ تا ۵ نمونه ژئوشیمیایی یک نمونه کانیسنگین طراحی و برداشت میشود که این نمونهها از رسوبات ناهمگن و قدیمیتر آبراهه برداشت میشود. برای این کار چالههایی به عمق ۵۰ سانتیمتر حفر میشود و از رسوبات داخل این چالهها بدون انجام عملیات الک کردن به حجم بیش از 10 لیتر برداشت نمونه انجام میشود. برای برداشت نمونه های کانی سنگین کارشناسان از محل پیچش آبراههها، محل اتصال آبراههها، گودالهای آبراههای، مرکز ثقل آبریزها، جبهه مقابل جریان آب و بطور کلی هر محلی که احتمال کاهش سرعت جریان آب و بر جای گذاشته شدن کانیهایسنگین میرود اقدام به نمونهبرداری میکنند.
سپس با انتقال نمونهها به مناطق دارای آب با الک سایز جز 20 –مش نمونهها الک میشوند و در ادامه پس از گِلشویی به وسیله دو لاوَک بزرگ و کوچک نمونههایی که وزن مخصوص آنها از آب کمتر است جداسازی میشود و آنچه باقی می ماند در این مرحله نمونهای است که وزن مخصوص آن از آب بیشتر است. لازم به ذکر است نمونهها در هر مرحله آمادهسازی توسط تکنسین مربوطه حجمسنجی میشود.
