در پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو کشور برگزار شد:

نشست علمی و تخصصی با موضوع مخاطرات طبیعی با حضور کارشناسان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور

به گزارش روابط‌عمومی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، نشست علمی مخاطرات طبیعی در پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو با همکاری انجمن کواترنری ایران برگزار شد.

بر اساس این گزارش؛ کارشناسان و متخصصان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور به همراه دیگر سخنرانان به بررسی موضوعات مختلف مخاطرات طبیعی پرداختند.

شایان ذکر است، دکتر رضا شهبازی مدیرکل دفتر مخاطرات زمین‌شناسی و مهندسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور و رئیس انجمن کواترنری ایران موضوع "تغییر اقلیم و آثار آن بر مخاطرات زمین‌شناختی"؛ دکتر قاسم عزیزی عضو هیات علمی دانشگاه تهران و عضو انجمن علمی کواترنری ایران موضوع "ضرورت پژوهش در علوم کواترنری"؛ دکتر سحر ملکی مسئول گروه کواترنری و تغییر اقلیم سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور موضوع "لس، گرد و غبار کواترنری" و دکتر جواد درویشی‌خاتونی معاون مدیر کل طرح و برنامه سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور موضوع "فاکتورهای کنترل‌کننده تغییرات ضخامت نمک و رسوبات نمکی در دریاچه ارومیه بر مبنای مطالعات هسته‌های رسوبی" را در نشست علمی و تخصصی با موضوع مخاطرات طبیعی بررسی کردند.

مطالعات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در پایگاه داده‌های علوم زمین برای همه مخاطبان قابل استفاده است

در همین زمینه مدیرکل دفتر مخاطرات زمین‌شناسی و مهندسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور و رئیس انجمن کواترنری ایران گفت: مشترک میان این سازمان و پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو به ترویج دانش زمین‌شناسی کواترنری، تغییرات آب و هوایی و تاثیر آن بر روی سازوکارهای زمینی و چرخه‌های طبیعی و چرخه آب و یک برهم کنشی بین جو و زمین و از زاویه دیگر بین هواشناسی و زمین‌شناسی می‌پردازد.

دکتر رضا شهبازی خاطرنشان کرد: این راهکار به ما نشان می‌دهد که چگونه می‌توان برای برنامه‌ریزی‌های  آینده در برنامه‌های آمایش سرزمین و موارد مشابه از جمله کاهش تاثیرپذیری از مخاطرات طبیعی و ساز وکار شدن با محیط از جمله مواردی است که در این نشست مشترک بررسی می‌شود.

وی با بیان اینکه در نظر داریم علوم کاربردی علم زمین  از جمله زمین‌شناسی کوترنری را در جامعه ترویج دهیم، گفت: موضوع تغییرات اقلیم در دیرینه زمین و در دوره کوترنری هم وجود داشته که با روش‌های خاص زمین‌شناسی کوترنری بررسی شده و به ما کمک می‌کند تا چگونگی مواجه با موضوعات تغییر اقلیم در زمان حال و آینده را بررسی کنیم.

رئیس انجمن کواترنری ایران درباره نقش سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور  در مطالعه مخاطرات طبیعی در جامعه گفت: این سازمان متولی مطالعات علوم زمین در کشور و موضوعات مرتبط با مخاطرات زمین‌شناختی، آب، مسائل محیط زیست، تغییرات اقلیم، زمین‌شناسی مهندسی‌و... که در زندگی روزمره مردم استفاده می‌شود، است.

شهبازی با اشاره به این‌که مطالعات انجام شده توسط این سازمان  در قالب گزارش‌ها و نقشه‌های قابل استناد منتشر می‌شود؛ تصریح کرد: مطالعات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور  پس از بارگزاری در پایگاه داده‌های علوم زمین از طریق درگاه‌های مشخص برای همه مخاطبان قابل استفاده و بهره‌برداری است و برگزاری چنین نشست‌هایی کمک می‌کند که بتوانیم جامعه مخاطب خود را بیشتر نسبت به مسائل علمی و فعالیت‌های مختلف زمین‌شناسی آگاه کنیم.

علم کواترنری، شواهد گذشته و اتفاقات آینده را بررسی می‌کند

در همین زمینه مسئول گروه کواترنری و تغییر اقلیم سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در بیان موضوع "لس، گرد و غبار کواترنری گفت:  امروزه واژه تغییر اقلیم را زیاد می‌شنویم در حالیکه مسئله تغییر آب‌و‌هوا واقعیتی است که از دوره‌های گذشته تا به امروز به‌طور پیوسته زمین و هر آنچه در آن حیات داشته را متأثر ساخته و می‌سازد.

به گفته دکتر سحر ملکی، این تغییرات گاهی در بازه‌های زمانی کوتاه و با روندی سریع و گاهی با روندی آرام و تدریجی رخ‌ داده‌اند و باید بدانیم در صورت ادامه این تغییرات چه اتفاقی خواهد افتاد و و چه بلایی بر سر زمین ما می‌آید , بسیار مهم است که بتوانیم و بدانیم چطور راه مقابله با این تغییرات را پیدا کنیم و یا سرعت آن را کاهش دهیم تا بتوانیم چاره‌اندیشی مناسب در این خصوص داشته باشیم.

وی افزود:  نگاهی به گذشته و بررسی عواقب این تغییرات و آثاری که از خود به جا می‌گذارند  می‌تواند به ما کمک کند تا عواقب این تغییرات را بر واحد سرزمینی خود بدانیم.

مسئول گروه کواترنری و تغییر اقلیم سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور با بیان این‌که این تفاوت وجود دارد که در حال حاضر جمعیتی فرای گذشته داریم، تصریح کرد: تغییرات ناگهانی در آب و هوا، به طور متناوب آثار خود را به اشکال گوناگون فیزیکی، شیمیایی در رسوبات و یخچال‌ها بر جا گذاشته‌اند و کشف و بازسازی شواهد موجود در طبیعت، امکان شناسایی زمان، اندازه و سازوکار رخداد تغییرات ناگهانی در آب و هوا و محیط زیست گذشته زمین را ایجاد می‌کند.

ملکی یادآور شد: منابع و شواهد بسیاری برای بررسی آب و هوای گذشته وجود دارد که در این میان می‌توان به مغزه‌های یخی، رسوبات اقیانوسی، رسوبات دریاچه‌ای، حلقه‌های درختان، نهشته‌های رسوبی خشکی‌هاو... اشاره کرد.

به گفته وی، پروژه مقایسه مدلسازی اقلیم‌های گذشته (PMIP) یک ابتکار قدیمی است که فعالیت‌های مدلسازی و داده‌های اقلیم‌های گذشته را هماهنگ می‌کند تا به کشف‌های ارزشمندی در مورد مکانیزم‌های تغییرات اقلیمی کمک کند.

مسئول گروه کواترنری و تغییر اقلیم سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور تصریح کرد: این پروژه نماینده و هماهنگ‌کننده یک جامعه پژوهشی مستقر از محققان از کشورهای مختلف و رشته‌های گوناگون است که مدل‌های اقلیمی ساختاری متفاوت را در یک زمینه محیطی گذشته‌نگر مقایسه می‌کنند

دریاچه ارومیه از حالت دریاچه‌های فوق اشباع به پلایای فصلی تبدیل شده است

همچنین معاون مدیر‌کل طرح و برنامه سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور نیز گفت: میزان رسوب‌گذاری نمک در بستر دریاچه ارومیه در طول ۴۰ ساله گذشته و عواملی که این میزان نهشته نمک را تحت تاثیر قرار می‌دهد بررسی شده و این مطالعات نشان می‌دهد افزایش نرخ رسوب‌گذاری نمک در طول ۴۰ سال گذشته باعث شده شرایط دریاچه ارومیه تغییر کند.

دکتر جواد درویشی‌خاتونی، با بیان این‌که نرخ رسوب‌گذاری املاح در بستر دریاچه ارومیه  حدود  ۴۶۶ برابر افزایش یافته، تصریح کرد: میزان ضخامت نمک در بخش شمالی دریاچه به حدود 3 متر رسیده و در بخش جنوبی این میزان کمتر است.

به گفته وی، این مطالعات نشان می‌دهد که دریاچه ارومیه از آن حالت ثابت و ایستایی اصلی خود که تراز 1274 بوده پایین‌تر آمده و  از حالت دریاچه‌های فوق اشباع به پلایای فصلی تبدیل شده که در دوره‌ها و فصول مختلف تغییرات زیادی دارد و نرخ رسوب‌گذاری در فصول مختلف در حال تغییر است.

معاون مدیرکل طرح و برنامه سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور خاطرنشان کرد: این باعث می‌شود که بخش بزرگی از پهنه گلی نمکی دریاچه ارومیه را به عنوان دریاچه از دست داده‌ایم که این امر می‌تواند منشا گرد و غبار برای شهرهای اطراف باشد.

درویشی درباره تبعات انسانی تغییرات روی داده در دریاچه ارومیه برای منطقه و کل کشور گفت: بزرگ‌ترین تاثیر دریاچه ارومیه وقتی در حالت طبیعی و در تراز ۱۲۷۴ به عنوان تراز اکولوژیک داشتیم این بود که اقلیم منطقه را تحت‌تاثیر قرار می‌داد و این در حالی است که این پهنه آبی را متأسفانه دیگر نداریم.

وی ادامه داد: در حال حاضر شرایط اقلیمی تغییر کرده و میزان تغییرات دما در منطقه زیاد شده و آب‌های سطحی و زیرزمینی در این منطقه افت کرده  که بخش زیادی از آن به خاطر عدم وجود مدیریت منابع آب است.

درویشی گفت: از دیگر تبعات خشک شدن دریاچه ارومیه ایجاد گرد و غبار است که از پهنه‌های گلی و نمکی دریاچه ارومیه بلند می‌شود و شهرهای تبریز و ارومیه و دیگر شهرهای اطراف دریاچه را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

معاون مدیر‌کل طرح و برنامه سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور با بیان این‌که این سازمان با استفاده از ۹۰ مغزه رسوب‌شناسی به بررسی و مطالعه دریاچه ارومیه پرداخته، تصریح کرد: بخش زیادی از این مغزه‌‌های رسوبی توسط سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور و بخشی  توسط وزارت نیرو و دانشگاه زوریخ آلمان برداشت شده و در این راستا مطالعات گسترده‌ای در زمینه تغییرات اقلیمی، مطالعات ژئوشیمی رسوبی، میزان فراوانی پلیت‌های آرتمیا، بررسی املاح اقتصادی دریاچه ارومیه، زمین‌شناسی دریایی و... انجام و در اختیار عموم قرار گرفته است. 

گفتنی است؛ این نشست با حضور دکتر مهدی رهنما رئیس پژوشگاه هواشناسی و علوم جو و جمعی از علاقه‌مندان عرصه مخاطرات طبیعی کشور برگزار شد.