گزارش مقدماتی رویداد زمینلرزه شهرستان زریندشت استان فارس اعلام شد
به همت کارشناسان مدیریت زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی منطقه جنوب (مرکز شیراز) گزارش مقدماتی رویداد زمینلرزه ...
به همت کارشناسان مدیریت زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی منطقه جنوب (مرکز شیراز) گزارش مقدماتی رویداد زمینلرزه 27 مهرماه1390 شهر پیر واقع در شهرستان زریندشت استان فارس اعلام شد.
به گزارش روابطعمومی سازمان زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی کشور، ساعت 06:22:39 (به وقت محلی) روزچهارشنبه 27 مهرماه 1390 زمین لرزهای با بزرگای 5.3 در مقیاس ریشتر رخ داد که بخش ایزدخواست با مرکزیت شهر پیر و روستاهای اطراف آن در شهرستان زریندشت استان فارس را لرزاند.
بر اساس این گزارش، مرکز سطحی این زمینلرزه از سوی مرکز لرزهنگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران با مختصات28.09 درجه عرض شمالی و 54.30 درجه طول خاوری در 25 کیلومتری شهرپیر،31 کیلومتری زریندشت و 877 کیلومتری تهران با ژرفای کانونی 16 کیلومتر اعلام شد.
همچنین سازمان زمینشناسی آمریکا نیز کانون زلزله را با اختلاف نزدیک به 6 کیلومتر در شمال نقطه روسطحی مذکور معرفی کرده و پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله نیز 22 کیلومتری خاور مرکز روسطحی را برای این زمینلرزه اعلام کرده و پس از گذشت 24 ساعت 4 پسلرزه با بزرگای 2.7 تا 4 ریشتر نیز از سوی مرکز لرزهنگاری کشور ثبت شده است.
بر همین اساس، ساعاتی پس از رخداد زمینلرزه اکیپ کارشناسی مدیریت زمینشناسی و اکتشافاتمعدنی منطقه جنوب (مرکز شیراز) به منطقه اعزام شدند. بنا به مشاهدات این گروه؛ در مسیر داراب به سمت زریندشت بر اساس گزارشات محلی، شدت تاثیر زلزله افزایش مییافت تا اینکه بیشترین شدت زلزله را در بخش ایزدخواست که مرکز آن شهر پیر است، معرفی میکردند. در شهر پیر در دیوار بلوکی حیاط خانهای ترک و شکاف زیادی ایجاد شده بود اما ساختمانهای دیگر که بر اساس اصول فنی ساخته شده بود، خسارتی ندیده بود. در این منطقه صدای زلزله و میزان لرزش زمین سبب وحشت مردم شده بود.
سپس به نزدیکترین روستا به مرکز روسطحی اعلام شده توسط موسسه ژئوفیزیک و سازمان زمینشناسی آمریکا مراجعه شد، نام این روستا پنج چاه بود که در 17 کیلومتری جنوب شهر پیر قرار دارد. در این روستا خانههای خشتی و گلی صدمه دیده بودند و ترکهای زیادی در این ساختمانها دیده میشد. ساختمانهای ساخته شده بر اساس اصول مهندسی خسارتی ندیده بودند اما همه خانههای گلی ترکهائی ناشی از زلزله داشتند. در سطح زمین آثار و شواهدی مانند ترک و شکاف دیده شد. رسوبات آبرفتی در این روستا ریزدانه در حد ماسه و سیلت و رس است و در بخشی که به عنوان شهرک جدید برای روستا مشخص شده، رسوبات درشت دانه و حاوی گراول و ماسه بود.
سپس به روستای گلکویه در 18 کیلومتری جنوب خاوری شهر پیر مراجعه شد. در این روستا نیز در ساختمانهای گلی ترک ایجاد شده و در یکی از ساختمانهای نوساز ترکهای ضعیفی مشاهده شد. روستای گلکویه در حاشیه شمال خاوری تاقدیس کوه گچ و روی رسوبات مخروطافکنهای ساخته شده است.
در پایان از روستای مزایجان بازدید شد که در این روستا خانههای گچی-سنگی و گلی- خشتی خسارت دیده بودند، چنانکه دیوارههای تعدادی حیاط فرو ریخته بود و در ساختمانها نیز ترک ایجاد شده بود اما ساختمانهای ساخته شده بر اساس اصول فنی و مهندسی، آسیبی ندیده بود.
بر اساس مرکز روسطحی معرفی شده توسط موسسه ژئوفیزیک و سازمان زمینشناسی امریکا، میتوان گسل چاهرضا (که در نقشه زمینشناسی یکصدهزارم زریندشت ترسیم شده) را عامل اصلی رویداد این زمینلرزه دانست. این گسل از نوع راندگی و با شیب صفحه رو به شمال خاور است و دامنه جنوب باختری تاقدیس کوه گچ را متاثر کرده و سبب زیرراندگی بخشی از یال جنوب باختری این تاقدیس شده است. بخشی از طول این گسل در دامنه جنوب باختری تاقدیس کوه گچ میگذرد و در ادامه شمال باختری تاقدیس جایگاه گسل در نزدیکی محور تاقدیس قرار گرفته و در دو گنبد رخنمون یافته است. یکی از گنبدها در هسته تاقدیس کوه گچ و دیگری در پلانژ شمال باختری این تاقدیس به سطح رسیده و طول گسل بر اساس نقشههای زمینشناسی نزدیک به 70 کیلومتر است که در طول مسیر به 4 قطعه 13 تا 24 کیلومتری قابل تفکیک است.
بر اساس بررسیهای میدانی شدت زلزله در روستاهای پنج چاه، گلکویه و مزایجان به نظر یکسان بوده و با بزرگای 5.3 ریشتر سازگاری دارد. چنانکه افتادن قاب عکس، ترک در ساختمانهای گلی و خشتی و ریختن دیوارههای خشتی- گلی و سنگی – گچی دیده میشود و حتی ترکهای ریز در ساختمانهای سیمانی که به ندرت دیده میشود؛ نشان از توان این زلزله دارد. با توجه به اینکه روستای مزایجان از مرکز روسطحی زلزله 12 کیلومتر(پژوهشگاه بینالمللی زلزله) فاصله داشته و در 30 کیلومتری مرکز روسطحی قراردارد و تخریب دیوارههای گچی-سنگی و گلی- خشتی در آن دیده میشود؛ بنابراین مشخص میشود مرکز روسطحی این زلزله در تاقدیس کوه گچ واقع شده است. بر اثر این زلزله در نزدیکی محل پلانژهای تاقدیس اثرات زلزله بیشتر ظاهر شده و این در حالی است که روستای مزایجان در نزدیکی پلانژ جنوب خاوری تاقدیس و روستای پنج چاه در نزدیکی پلانژ شمال باختری تاقدیس قراردارد.
تاقدیس کوه گچ تاقدیس نامتقارن است که دو گنبد نمکی در این تاقدیس رخنمون یافته است. برخی از سازندها همچون سازند گچساران و میشان در یال جنوب باختری این تاقدیس زیر رانده و حذف شده است. قدیمیترین سازند رخنمون یافته آن سازند ساچون است و بیشترین رخنمون آن را سنگ آهکهای سازند آسماری تشکیل میدهد.
بزرگترین زلزله این منطقه 5.8 ریشتر قدرت داشته که در سال 1382 ( دهم جولای 2003) در بخشهای غربی شهر پیر روی داده و بزرگترین رخداد زلزله در تاقدیس کوه گچ مربوط به زلزله اخیر(5.3) است.
تصاویر زیر گویای فراوانی بالای زلزلههای رخداده پیرامون شهر پیر است که بر همین اساس باید به بهینهسازی بناها و رعایت اصول فنی و مهندسی در ساختوسازهای منطقه بیشتر توجه کرد.
