کوششهاى سازمان زمين شناسى کشور

((زمين شناسان با چکش زدنهاى پى در پى خود,آرامش سنگ ها را که به خواب ابدى فرورفته اند به هم مى زنند))

پيش از آغاز کار سازمان زمين شناسى کشور (1341/1962) بيشتر بررسيهاى زمين شناسى به وسيله شرکت ملى نفت وديگر شرکت هاى نفتى صورت مى گرفت.داده هاى بدست آمده از تمامى اين بررسيها در سال 1338/1959 به صورت نقشه زمين شناسى ايران در مقياس 1:2500000 به وسيله شرکت ملى نفت ايران منتشر شد.
چون کار شرکت هاى نفتى بيشتر جنبه اقتصادى نفت داشت ودر حدود کشف واستخراج نفت وگاز دور مى زد, بنابر مقتضيات علمى وصنعتى در همکارى با برنامه هاى عمرانى کشور کم کم احساس مى شد که براى مطالعات سيستماتيک زمين شناسى وپويش کانهاى ايران وتهيه نقشه هاى زمين شناسى کشور بايد چاره اى انديشيد .بدين منظور فکر ايجاد سازمان زمين شناسى قوت گرفت وبا همت وکوشش سازمان صنايع ومعادن قانون تاسيس سازمان زمين شناسى کشور در دى ماه1338/1959 از تصويب مجلس هاى ملى وسنا گذشت.
سازمان زمين شناسى کشور سازمانى مستقل وداراى شورايى مرکب از نمايندگان وزارتخانه ,سازمان برنامه  وشرکت ملى نفت ودانشگاه تهران بود.رئيس سازمان به اتفاق اعضاء شورا نسبت به کليه امور اعضاء شورا نسبت به کليه امور سازمان تصميم گيرى مى نمود بودجه سازمان از محل اعتبارات سازمان برنامه وبودجه شرکت ملى نفت وعوايد عمومى ودرآمدهاى اختصاصى تامين مى گرديد.
هر چند که قانون سازمان در دى ماه1338(15 ژانويه 1959)به تصويب رسيد ولى سازمان کار خود را از سال1341/1962 آغاز نمود.در آغاز کار سازمان کادر اداره متشکل بود از مهندس نصرالله خادم ومهندس بديع الله فروغي.در سال 1340/1961 محمد حسن نبوى ومنصور صميمى نمين به سازمان پيوستند.

از زمان تشکيل سازمان تا مهرماه 1341 آقاى مهندس صفى اصفيا به مدت سه سال رسما رياست سازمان را به عهده داشت ولى عملا کارها زير نظر مهندس نصرالله خادم انجام مى گرفت که به حق بنيانگذار سازمان زمين شناسى کشور مى باشند. سپس آقاى مهندى نصرالله خادم به رياست سازمان برگزيده شدند وتا پائيز سال 1353/1974 عهده دار اين پست بودند.

يکى از مشکلات بنيادين سازمان در آغاز کار  گردآوردن کارشناسان مورد احتياج بود و زمين شناسان با تجربه که سازمان مى توانست از وجود آنها استفاده کند وجود نداشت.بنابراين سازمان مجبور شد کادر خود را ازميان فرهيختگان رتبه هاى نخست دانشگاههاى داخلى وخارجى تامين کند ودر کارآموزى آنان همت گمارد.
با توجه به اين نکته روشن است که در آغاز کار سازمان با وجود متخصصان خارجى نيازمند بوده.بدين جهت تصميم گرفته شود تا از کمک هاى فنى سازمان ملل استفاده شودو اين اقدامات منجر به بستن موافقتنامه ميان دولت ايران وسازمان ملل گرديد.طبق اين موفقتنامه سازمان ملل حاضر شد 60 متخصص سال در رشته هاى مختلف زمين شناسى در اختيار سازمان زمين شناسى گذاشته وافزون بر آن جهت تجهيز آزمايشگاههاى سازمان برابر 400 هزار دلار تجهيزات لازم به سازمان واگذار کند.با اجراى اين موافقتنامه کار سازمان از سال 1341/ 1962 با استفاده از کمک هاى فنى سازمان ملل آغاز شد.
در سال 1339/1960 شوراى پروژه ويژه سازمان ملل يک برنامه پنج ساله که پس از چندى به شش ساله تبديل شد براى يارى وآغاز کار سازمان زمين شناسى کشور به تصويب رساند .اين برنامه که به نام برنامه گام نخست ناميده شداز سال 1341/1962 آغاز ودر سال 1347/1968 به پايان رسيد.در همين سال ودر پايان کشفيات وبررسيهاى انجام شده  در برنامه گام نخست برنام گام دوم براى پويش هاى کان به تصويب رسيد .برنامه گام دوم در تيرماه1350/ژوئن 1971 به پايان رسيد .در آذر 1350/ نوامبر 1971 هيات ارزيابى UNDP/UN به بررسى احتياجات دولت ايران وسازمان زمين شناسى پرداخت وپيشنهاد کمک محدودى (زمين شناس مشاور ويک ويراستارموضوعى)‌به امور زمين شناسى سازمان زمين شناسى کشور وکمک گسترده اى(با اکتشافات جامع ژئوشيمى)‌به امور معدنى سازمان را نمود. ا اين پيشنهادات تنها بخش نخست مورد موافقت قرار گرفت ودر مرداد 1351/ژوئيه 1972 وبا تايد دولت برنامه گامه سوم به نام تقويت تکنيکي  امور زمين شناسى سازمان زمين شناسى کشور آغاز شد.در يک برنامه پيوندى ميان پروژه اى دو نفر کارشناس سازمان ملل در فاصله ميان پايان برنامه گامه دوم در تيرماه 1350 /ژوئن 1971 وآغار برنامه گام سوم در مرداد 1351/ ژوئيه 1972 به فعاليت خود ادامه دادند .برنامه گام سوم براى دو سال تنظيم شده بود ولى به سه سال گسترش يافت وتا تير 1354/ژوئن 1975 ادامه يافت.کمک هاى نقدى UNDP در برنامه گام سوم برابر 121717 دلار آمريکا  وکمک هاى نقدى دولت 71190 دلار آمريکايى بود.

I – برنامه گام نخست همکارى هاى فنى سازمان ملل وسازمان زمين شناسى کشور (1341/ 1962 تا 1347/1968)
کمک مالى در برنامه گام نخست عبارت بود از 1425300 دلار آمريکايى از سوى سازمان ملل 1679000 دلار از سوى دولت ايران همراه با400000 دلار براى بناى ساختمان جديد سازمان زمين شناسى از سوى دولت کل مبلغ اختصاص داده شده 3645300 دلار آمريکايى بودکه بعدا به5058420 دلار آمريکايى افزايش يافت.
رئيس پروژه سازمان ملل در سازمان زمين شناسى کشور دکتر اندروز(D.A.Andrews) از سازمان زمين شناسى آمريکا بود که از سال 1341/1962 تا1347/1968 در اين سمت در سازمان زمين شناسى کشور به کار مشغول بود .آقاى دکتر يوان اشتوکلين(Jova stockin) زمين شناس سازمان ملل از سال 1341/1962 به سازمان زمين شناسى پيوست ودر تمام مدت برنامه هاى سه گامه (1341/ 1962 تا1354/1975)به عنوان مدير امور زمين شناسى و زمين شناس طرح سازمان ملل خدمات ذيقيمتى به سازمان زمين شناسى ايران  و آموزش زمين شناسان جوان کادر سازمان ارائه نمود و به حق پدر زمين شناسى ايران به شمار مى روند .از ديگر کارشناسان سازمان ملل که در همين سال همکارى خود را با سازمان آغاز نمودند عبارتنداز: روتنر(A.Rutmer)زمين شناس سازمان زمين شناسى اطريش (1341/1962 تا1346/در ايران 1967)  وهيرا ياما(K.Hirayama) زمين شناس سازمان زمين شناسى ژاپن (1341/1962 تا 1344/1965 در ايران) در مهرماه 1341/1962 جمشيد افتخار نژاد وعبدالرحيم هوشمندزاده ومنصور علوى نائيني  ومصطفى زاهدى به سازمان زمين شناسى پيوستند.
يکى از وظايف اصلى اين سازمان جوان در طى برنامه اى سه گامه  تهيه وانتشار نقشه هاى چهار گوشهاى زمين شناسى به مقياس 1:250000 هزار بود .در اين راه  وتا حدودى با همکارى سازمان زمين شناسى کشور, بعضى از موسسه هاى خارجى سهمى بسزا داشته اند.از اين موسسات مى توان سازمان زمين شناسى آلمان در مطالعه گستره کرمان ودانشگاه ميلان(ايتاليا) پلى تکنيک فدرال ودانشگاه زوريخ (سوئيس)‌در مطالعه البرز مرکزى را نام برد.
به اقدام سازمان زمين شناسى کشور يک کميته نام گذارى چينه شناسى در سال 1341/ 1962 تشکيل شد که درسال هاى 43-1342/ 64- 1963 فعاليت داشت .کميته گردآمدن نمايندگان سه موسسه که ژرفتر درگير پژوهش هاى چينه شناسى بودند يعنى شرکت ملى نفت ايران ،شرکت اکتشاف واستخراج نفت ايران وسازمان زمين شناسى کشور تشکيل مى گشت. چينه شناسان شرکت هاى ديگر نفت وچينه شناسان دانشگاه تهران نيز در جلسه ها دعوت مى شدند. منظور اصلى از بحث عبارت بود از يکنواخت ساختن نامگذارى اصلاح وتعريف کردن نام هاى موجود وجلب توافق کلى پيش از انتشار درباره اسامى واحد هاى سنگى که به تازگى به وسيله نويسندگان مختلف تشخيص داده شود.