تاریخ نشر : آذر 1392
عنوان : گزارش رخداد زمينلرزه 3 آذر ماه 1392 قصر شيرين (منطقه گيلان غرب – کرمانشاه)
شرح مختصر :
گزارش رخداد زمينلرزه 3 آذر ماه 1392 قصر شيرين (منطقه گيلان غرب – کرمانشاه)
شرح کامل:


گزارش رخداد زمينلرزه 3 آذر ماه 1392  قصر شيرين (منطقه گيلان غرب – کرمانشاه)

در ساعت 21:35 يکشنبه 3 آذر ماه 1392 ، زمينلرزه اى با بزرگاى 5/7 در مقياس MN در عمق 15 کيلومترى از سطح زمين قصر شيرين از توابع استان کرمانشاه را لرزاند. رومرکز اين رخداد توسط مرکز لرزه نگارى موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران در 26 کيلومترى جنوب قصر شيرين، 26 کيلومترى جنوب غربى سر پل ذهاب و 27 کيلومترى شرق خانقين عراق گزارش شده است. مشخصات اين زمينلرزه در جدول 1 ارائه گرديده است. دو دقيقه پيش از رخداد اين زمينلرزه، زمينلرزه ديگرى با بزرگاى 4/5 رخ داده بود. همچنين در ساعت 6:53 بامداد دوشنبه 4 آذرماه 1393 نيز زمينلرزه ديگرى با بزرگاى 4 گستره ياد شده در  استان کرمانشاه را لرزاند.

Local Time:  21:35

Date: 2013/11/24

Depth (Km)

Magnitude

Latitude N

Longitude E

Reference

15

5/7

34/29

45/67

IRSC

10

5/6

34/06

45/52

EMSC

17

5/3

34/24

45/57

IIEES

10/2

5/4

34/21

45/58

USGS


جدول 1- مشخصات زمينلرزه 3 آذر ماه 1392جنوب  قصر شيرين در استان کرمانشاه بر گرفته از منابع گوناگون

بيشينه شدت محاسبه شده توسط کارشناسان سازمان زمين شناسى (تهيه شده بر پايه مدل ميانگين ايران سياهکالى مرادى و همکاران، 1383) در مقياس MSK در نقطه Io  (در پهنه رومرکزى) برابر شش برآورد شده  و نقشه آن در شکل1 ارايه گرديده است. بر اساس مدل، بيشينه شدت زمينلرزه در محدوده بسيار کوچکى در رومرکز به شش رسيده است.  رومرکز زمينلرزه نزديک به مرز ايران با کشورعراق تعيين مکان شده است؛ قصر شيرين، نفت شهر، گيلان غرب و سرپل ذهاب مراکز تمرکز جمعيت در اين گستره از کشور هستند که در شعاع احساس قرار گرفته‌اند.


شکل 1. نقشه هم ‌شدت زمينلرزه سوم آذر ماه 1392 به بزرگاى 5.7 در منطقه قصر شيرين. بر اساس مدل، بيشينه شدت زمينلرزه در محدوده بسيار کوچکى در رومرکز به شش رسيده است. در اين نقشه،  مرز کشور با رنگ آبى و گسلهاى منطقه با رنگ قرمز مشخص شده‌اند. مربع‌هاى کوچک آبى رنگ نيز معرف مراکز جمعيتى هستند. رومرکز زمينلرزه با ستاره قرمز رنگ مشخص شده است.


نقشه پيشينه لرزه‌خيزى منطقه از سال 2006 ميلادى که بر پايه داده‌هاى مرکز لرزه‌نگارى کشورى تهيه شده است در شکل 2 ارايه گرديده است. بر پايه اين نقشه، منطقه رومرکزى اين زمينلرزه در کمربند لرزه‌خيز زاگرس واقع است که عمده فعاليت لرزه‌خيزى آن  در محدوده زمينلرزه‌هاى خرد و متوسط صورت مى پذيرد. در اين شکل، علامت ستاره معرف زمينلرزه هايى است که از تاريخ اول تا چهارم آذر ماه 1392 با بزرگى بيش از پنج رخ داده‌اند. رخداد اين زمينلرزه‌ها با وقوع بيش از 190 زمينلرزه خرد و متوسط ديگر همراه بوده است. در شکل3 توزيع مکانى اين زمينلرزه ها ملاحظه مى‌شود. پراکندگى زمينلرزه‌ها از روند غالب ساختارهاى کمربند زاگرس در اين گستره يعنى شمال شمال باختر-جنوب جنوب خاور پيروى مى کند. در اين گستره راستاى NW-SE چيره ساختارها در زاگرس تمايلى در جهت N-S مى يابد. در شکل 3  بزرگترين رخداد‌هاى بازه زمانى مورد مطالعه با علامت ستاره مشخص شده‌اند.

شکل 2. نقشه پيشينه لرزه‌خيزى منطقه از سال 2006 بر اساس داده‌هاى مرکز لرزه‌نگارى کشوري. منطقه رومرکزى در کمربند لرزه‌خيز زاگرس واقع است که عمده فعاليت لرزه‌خيزى آن در محدوده زمينلرزه‌هاى خرد و متوسط صورت مى پذيرد. علامت ستاره در شکل معرف زمينلرزه هايى است که از تاريخ اول تا چهارم آذر با بزرگى بيش از پنج رخ داده‌اند. در اين نقشه، گسلها به رنگ قرمز و مرز ايران و کشورعراق  با رنگ آبى نشان داده شده‌ است.


شکل3. توزيع مکانى زمينلرزه‌هاى رخ‌داده در بازه زمانى از اول تا سوم آذر ماه 1392. پراکندگى زمينلرزه‌ها از روند غالب ساختارهاى کمربند زاگرس در اين گستره يعنى: شمال شمال باختر- جنوب جنوب خاور پيروى مى کند. بزرگترين رخداد‌هاى اين بازه زمانى با علامت ستاره مشخص شده‌اند. در اين نقشه، رنگ قرمز معرف گسلها و رنگ آبى معرف مرز کشور است.



بر اساس نمودار فراوانى بزرگى زمينلرزه‌ها (شکل 4)، بيشتر زمينلرزه هاى رخداده، خرد لرزه هستند. همچنين در نمودار فراوانى وقوع زمينلرزه‌ها در روند کلى وقوع زمينلرزه‌ها آهنگ کاهشى ديده مى‌شود (شکل 5).  همچنين نمودار زمان- بزرگى رخداد‌ها در شکل 6 نشان داده شده است.


شکل 4. نمودار فراوانى بزرگى زمينلرزه‌ها. بيشتر زمينلرزه هاى رخداده خرد لرزه هستند.


شکل 5. نمودار فراوانى وقوع زمينلرزه‌ها. در روند کلى وقوع زمينلرزه‌ها آهنگ کاهشى ديده مى‌شود.

شکل 6. نمودار زمان- بزرگى زمينلرزه‌هاى رخ داده.


حل ساز و کار کانونى اين زمينلرزه توسط مراجع زلزله شناسى بين المللى (شکل 7) در کنار داده هاى ساختارى از پيش موجود گسلها در اين گستره گوياى جنبايى پهنه اى گسلى با مکانيسم معکوس-راستگرد و با راستاى شمال شمال باختر-جنوب جنوب خاور در رخداد اين زمينلرزه مى تواند باشد.


شکل 7. ساز و کار کانونى حل شده براى زمينلرزه 3 آذر ماه 1392 توسط مراجع زلزله شناسى بين المللى مختلف که گوياى چيرگى عملکرد پهنه اى گسلى عمدتا شمالى-جنوبي  با مکانيسم معکوس به همراه مولفه اى راستگرد مى تواند باشد.

در مجموع، بر پايه اطلاعات دريافت شده از مقامات رسمى محلى نيز تخرب هاى بسيار جزيى (شکستن شيشه پنجره ها) در شهر قصر شيرين و آسيب هاى کمى جدى تر (فروريختن چند ديوار) از روستاهاى واقع در پهنه رومرکزى (در فاصله 20-25 کيلومترى جنوب قصر شيرين) گزارش گرديده است.