نام نویسنده : فرهاد انصارى- محمد جواد بلورچى
تاریخ نشر : دى 1383
عنوان : شرحى بر زمين لرزه 21 دى ماه 1383 شمال گرگان
شرح مختصر :
اين زمين لرزه در ناحيه اى فعال از ديدگاه تکتونيکى روى داده و نشانه هايى از فعال بودن پوسته زمين در اين منطقه از کشور وجود دارد. به عنوان مثال مى توان به زمين لرزه هايى که در دوره هاى تاريخى و معاصر در گرگان و پيرامون آن روى داده اند اشاره نمود. زمين لرزه هاى سالهاى 874 ، 1436 و 1470 ميلادى گرگان و سال 1498 ميلادى گرگان- گنبد کاووس ، آسيب هاى جانى و مالى زيادى در اين منطقه بر جاى گذاشته اند. همچنين در مهر ماه سال جارى زمين لرزه اى با بزرگى حدود 6 درجه در مقياس ريشتر در شمال گرگان بوقوع پيوست که با پسلرزه هاى متعددى دنبال گرديد.
شرح کامل:

 

           اين زمين لرزه در ناحيه اى فعال از ديدگاه تکتونيکى روى داده و نشانه هايى از فعال بودن پوسته زمين در اين منطقه از کشور وجود دارد. به عنوان مثال مى توان به زمين لرزه هايى که در دوره هاى تاريخى و معاصر در گرگان و پيرامون آن روى داده اند اشاره نمود. زمين لرزه هاى سالهاى 874 ، 1436 و 1470 ميلادى گرگان و سال 1498 ميلادى گرگان- گنبد کاووس ، آسيب هاى جانى و مالى زيادى در اين منطقه بر جاى گذاشته اند. همچنين در مهر ماه سال جارى زمين لرزه اى با بزرگى حدود 6  درجه در مقياس  ريشتر در شمال گرگان بوقوع پيوست که با پسلرزه هاى متعددى دنبال گرديد.
          از سوى ديگر وجود چند گلفشان  (Mud Volcano) در اين ناحيه از ديگر شواهد  فعاليت پوسته بشمار مى آيد. گلفشان هاى" قارنياريق تپه" و " نفتليجه" معروفترين و بزرگترين گلفشان هاى شناخته شده در کشور ما در ناحيه خزر و دشت ترکمن هستند که در فاصله بسيار نزديکى از کانون زمين لرزه اخير قرار گرفته اند.
          افزون بر اين در مهرماه سال 1381 در آبهاى درياى خزر و در فاصله 10 کيلومترى ساحل، گلفشانى روى داده که فعاليت آن همراه با خروج گاز و گل و لاى بوده است. اين گلفشان توسط گروه زمين شناسى مهندسى سازمان زمين شناسى کشور مورد بررسى قرار گرفته و گزارشى در مورد آن تهيه شده است . در اين گزارش به دليل قرار گيرى خطى اين گلفشان و گلفشانهاى دشت ترکمن در راستاى کم و بيش خاورى- باخترى،  ارتباط آنها با ساختارهاى تکتونيکى زير سطحى (که در حوضه هاى نفتى خزر پديده اى است شناخته شده) مطرح گرديده است.
          ساز و کار کانونى زمين لرزه اخير نشان دهنده گسلش از نوع فشارى با راستاى خاورى- باخترى است که با توجه به موقعيت کانون سطحى تا حدود زيادى با راستاى قرار گيرى گلفشانهاى ياد شده همخوانى دارد. به اين ترتيب امکان دارد رويداد زمين لرزه اخير تغييراتى در فعاليت اين گلفشانها پديد آورده باشد که جاى بررسى دارد.
         همزمان با رويداد زمين لرزه سال 1945 ميلادى مکران( با بزرگى 1/8  در مقياس ريشتر) که با تسونامى همراه بوده نيز فعاليت گلفشانها در ناحيه مکران گزارش شده است.

 

 

ساير مراکز تحقيقاتى
 
U.S. Geological Survey, National Earthquake Information Center
World Data Center for Seismology, Denver
3-     http://www.iiees.ac.ir/