در سال ۱۳۱۶ ه. ش. ایران را از لحاظ جغرافیایی به ده استان و در سال ۱۳۸۳ به سی استان تقسیم کرده‌اند. شهرهای مهم ایران عبارت‌اند از: اراک، اصفهان، تبریز، شیراز، کرج،اهواز، قم، کرمان، یزد، رشت، ارومیه،خرم‌آباد، ساری گرگان،زاهدان ،کاشان، اراک، همدان ،سنندج، کرمانشاه، بوشهر، قزوین، بندر عباس، تهران، مشهد. داده‌های زمین‌شناختی ایران نشانگر آن است که فرآیندهای درونی و بیرونی زمین، در زمان و مکان، پیامدهایی متفاوت داشته اند و به همین‎رو، الگوی ساختاری، تحولات زمین‌ساختی، شرایط رسوبی و زیستی ایران در دوره‎های گوناگون زمین‌شناختی، پیچیدگی‌ خاص دارد. ناهمسانی رسوبی و زمین‌ساختی تا بدانجا است که بیان ویژگی‌های یکسان را برای بسیاری از مناطق ایران ناممکن می‌سازد و به همین رو، از گذشته‌های دور، تقسیم ایران به پهنه‌های رسوبی – ساختاری گوناگون مورد توجه بوده است. نخستین بار اشتوکلین (1968)، با توجه به پیچیدگی‌های ساختاری و شرایط متفاوت رسوبی، ایران را به چند حوضة رسوبی – ساختاری جداگانه تقسیم کرد. این تقسیم‌بندی که بنیادی‌ترین تعبیر و تفسیر بود، مبنایی برای کار پژوهشگران بعدی شد. بعدها، با آگاهی‌های بیشتر، حقایق روشن‌تری از ویژگی‌های رسوبی – زمین‌ساختی ایران به دست آمد که ارائة تقسیم‌بندی‌های جامع‌تر منطقه‌ای را ممکن ساخت که از آن جمله می‌توان به کار نبوی (1355)، افتخارنژاد (1359)، اشتامفلی (1978)، بربریان (1981)، نوگل سادات (منتشر نشده)، علوی (1991)، آقانباتی (1379) اشاره کرد. عواملی که در پهنه‌بندی ایران، به حوضه‌های رسوبی – زمین‌ساختی جدا نقش داشته‌اند، بسیار گونا‌گون ‌اند که از میان آنها، موقعیت ویژة ایران در محل برخورد دو ابرقارة اوراسیا و گندوانا، چیرگی زمین‎ساخت قطعه‎ای، بلوکی، جدایش و برخورد ورق‌های قاره‌ای، تحولات زمین‌ساختی وابسته و سرانجام تداوم عوامل کارآ، نقش بیشتری دارند. با این حال، در یک نگاه دقیق‌تر، عوامل زیر را می‌توان در تقسیم ایران، به حوضه‌های رسوبی – ساختاری جدا، مؤثر دانست.