معرفی

مخاطرات زمین ‌شناختی مجموعه حوادثی هستند که منشاء طبیعی داشته و معمولاً غیر قابل پیش‌ بینی بوده یا حداقل از مدت‌ ها قبل نمی‌ توان وقوع آن ‌ها را پیش ‌بینی کرد.

زمین‌ لرزه، زمین‌ لغزش، آتشفشان و سونامی از انواع مهم و زیانبار مخاطرات زمین‌ شناختی هستند که در حال حاضر عموم مردم جهان نسبت به آن شناخت نسبی دارند. اما آنچه که به نظر مهم می‌ رسد، نحوه مواجه انسان با این مخاطرات است.

با آنکه اغلب بلایای طبیعی خارج از کنترل انسان به نظر می ‌رسند، ولی خسارات و آسیب‌ های ناشی از آنها به‌ طور چشمگیری قابل کنترل هستند. این موضوع ارتباط مستقیمی با نوع تعامل انسان با این بلایا دارد. انجام مطالعات زمین ‌شناختی پایه، قبل از احداث هر گونه زیرساخت‌ های حیاتی همچون سد، بزرگراه، فرودگاه، نیروگاه و راه ‌آهن، و به طور کل جوامع شهری به‌ منظور کاهش رخدادهای طبیعی مانند سیل و زمین‌ لغزش و همچنین بهره ‌برداری اصولی و منطقی از مواد معدنی موجود سبب محافظت بیشتر از انسان، طبیعت و محیط زیست می ‌شود.

از طرفی تصمیم‌ گیری‌ های ناآگاهانه و بدون توجه به مطالعات زمین‌ شناختی با ساختن سد، جاده‌ سازی و تغییر کاربری اراضی و همچنین تخریب پوشش گیاهی و جنگل‌ ها، موجب رسوب ‌زایی حوضه ‌های آبریز رودخانه‌ها می‌ شود. زمین ‌لغزش ‌ها موجب ناپایداری دامنه ‌ای کوه‌ ها و از بین رفتن پوشش گیاهی منطقه و فرسایش سنگ‌ ها و نیز موجب فراوانی ذرات دانه ‌ریز و خردشدگی شدید سنگ‌ های منطقه می ‌شود.

نمونه‌ ی دیگر دخالت انسان در زیست طبیعی زمین و از تعادل خارج کردن چرخه طبیعی آن، بحث تالاب‌ ها و مرداب ‌های سراسر کشور است که بسیاری از آنها خشک شده و یا در شرف نابودی هستند. در نتیجه مهم‌ترین پیامدهای زیانبار که به صورت طبیعی یا تغییر شرایط طبیعی زمین به وسیله عملکرد انسان ایجاد می‌ شود، افزایش وقوع مخاطرات طبیعی از قبیل سیل، زلزله، زمین لغزش و ریزگردها می ‌باشد که هر ساله خسارت‌ های جانی و مالی زیادی بر اثر آن ایجاد می ‌شود.

با توجه به اهمیت بررسی و تحلیل مخاطرات در حوزه زمین‌ شناختی از سال 1393 اداره مخاطرات زمین‌ شناختی در نمودار سازمانی اداره کل زمین ‌شناسی و اکتشافات معدنی جنوب خاوری شروع به کار نمود و در سال‌ های اخیر پروژه‌ های متعددی در حوزه های زیست محیطی، مهندسی، آب های کارستی، شناسایی منابع گرد و غبار، پایش فرونشست دشت های کشور و... مدیریت و راهبری کرده است .

وظایف

• برنامه ­ریزی، اجرا و نظارت در زمینه بررسی­ های مرتبط با مخاطرات زمین شناسی و راهکارهای مهندسی زمین­ شناسی کواترنری، زمین ­شناسی مهندسی، لرزه ­زمین­ساخت و نو زمین­ ساخت، آب زمین­ شناسی، زمین شناسی زیست محیطی، ژئومورفولوژی کاربردی، تغییر اقلیم.
• بررسی مخاطرات زمین­ شناسی بر پایه مراحل مختلف پدیده شناسی، پایش و هشدار، ارائه برنامه­ های مواجهه، مقابله، سازگاری، پرهیز، پیشگیری و آمایش سرزمین و جمعیت.
• برنامه­ ریزی جهت حضور سریع کارشناسان دفتر در محل رخداد مخاطرات زمین شناسی و ثبت و برداشت به هنگام اطلاعات (زمین لرزه، سیل، فرونشست، زمین لغزش، تغییر اقلیم، گرد و غبار، آلودگی های زیست محیطی، آتشفشان، خاک های مساله دار، زمین شناسی پزشکی و ...) و به روزرسانی آنها.
• شناسایی ساز و کار رخداد و بررسی روند، جهت، شدت، الگوی گسترش و دامنه اثرگذاری و پهنه بندی انواع مخاطرات زمین شناسی و ریسک خطر و استخراج الگوهای تکرار شونده آنها باتوجه به تنوع آسیب پذیری (محیط طبیعی، انسانی، ساختار جمعیتی و ...) .
• انجام بررسی های مخاطرات زمین شناسی، زمین شناسی مهندسی، لرزه زمین ساخت، آب زمین شناسی، زمین شناسی زیست محیطی با هدف تهیه انواع آلبوم نقشه های کاربردی، گزارش و اطلس های ملی، استانی، منطقه ای، شهری یا بسیار بزرگ مقیاس
• تهیه آلبوم نقشه_­ های زمین شناسی مهندسی، آب زمین­ شناسی کاربردی، زمین شناسی کواترنری، ژئومورفولوژی کاربردی مورد نیاز برای طراحان، مشاوران، مدیران و برنامه ریزان در سطوح مختلف ملی تا محلی.
• تولید اطلاعات مورد نیاز (نقشه، گزارش، اطلس و مدل) در زمینه های مختلف اطلس لرزه زمین ساخت و تکتونیک فعال، مدیریت منابع آب (آبخوان آبرفتی، کارست، آب ژرف و ...) و منابع آب نامتعارف، فرسایش پذیری خاک، گرد و غبار، ترکیبات ژئوشیمی (سنگ و رسوب، خاک، آب، گیاه، هوا) و آلاینده ها، زمین شناسی کشاورزی و ترکیبات اصلاح کننده و تثبیت کننده معدنی خاک، کاربری اراضی، آمایش سرزمین و همکاری در موضوعات یاد شده با سایر دستگاه های علمی و اجرایی و ستادهای ملی.