دوران بازگشت زلزله ها، لباس مقاوم سازی بر تن زلزله خیز فارس

اگرچه تاکنون اقدامات مختلفی توسط بنیاد مسکن برای ارائه خدمات و مقاوم‌سازی منازل مسکونی انجام شده اما اینکه این اقدامات تا چه اندازه توانسته به اهداف مورد نظر خود دست یابد و موجبات کاهش خسارات ناشی از حوادث طبیعی را فراهم کند پرسشی است که پاسخ آن در طول زمان و با بررسی آمارهایی که در زمان ارزیابی میزان آسیب‌های ناشی از این حوادث ارائه می‌شود مشخص خواهد شد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس که معتقد است زلزله فراشبند هشداری برای مقاوم‌سازی منازل غیرایمن بود در بازدید از این منطقه زلزله‌زده اعلام کرد: حدود ۷۰درصد کل بناهای روستایی استان مقاوم‌سازی شدند و ۳۰درصد باقی مانده که بنیاد مسکن مقاوم‌سازی آنها را در دستورکار خود قرار داده است.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس نیز در این درباره به خبرنگار ایرنا گفت: بدون شک بنیادمسکن در طول سال‌های اخیر اقدامات قابل توجهی در بخش مقاوم‌سازی منازل مسکونی در مناطق مختلف استان فارس انجام داده و می‌توان گفت در برخی نقاط ۷۰ درصد مناطق استان مقاوم‌سازی شده‌اند اما نیاز است که این اقدامات با جدیت بیشتری ادامه یابد.

غلامرضا غلامی اما معتقد است اکثر زلزله‌هایی که در طول سال‌های گذشته در استان فارس رخ داده قدرت چندانی برای تخریب نداشته‌اند؛ اغلب این زلزله‌ها زیر پنج ریشتر بوده‌اند؛ معمولا زلزله‌هایی زیر چهار ریشتر که اکثر آنها با عمق زیاد در استان فارس رخ می‌دهند خساراتی به دنبال ندارند.

به گفته مدیرکل بحران استانداری بیشتر زمین لرزه‌ها در جنوب استان رخ می‌دهد و مقاوم‌سازی در استان فارس در حال حاضر برای زلزله‌های هفت یا هشت ریشتری انجام می‌شود.

او در نظر گرفتن تسهیلات خوب از سوی دولت برای روستاییان را دلیل وضعیت بهتر مقاوم‌سازی در روستاها در مقایسه با شهرها دانست و افزود: در حال حاضر تسهیلات حدود ۳۵۰ میلیون تومان با اقساط ۲۰ ساله و با ۲ سال دوره تنفس برای روستاییان در نظر گرفته شده که این رویکرد ظرفیت خوبی را برای مقاوم‌سازی در روستاها ایجاد کرده و بسیاری از روستاییان استقبال قابل توجهی از این تسهیلات می‌کنند.

مدیرکل بحران استان فارس می‌گوید این تسهیلات در شهرها با مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان و سود ۱۸ درصد اعطا می‌شود که این تفاوت باعث شده جامعه شهری در بافت فرسوده تمایلی برای تغییر ساخت و ساز و مقاوم‌سازی نداشته باشد.

اما همان‌گونه که مدیرکل بحران استانداری فارس نیز گفت زلزله همیشه آسیب‌زا نیست بلکه زمانی می‌تواند موجب تخریب و خسارت شود که چند ویژگی مهم مانند شتاب و محتوای فرکانسی قابل توجه و مدت زمان تداوم قابل ملاحظه‌ای داشته باشد؛ شاخص‌های دیگری مانند شدت و بزرگا نیز مورد توجه هستند اما بسیاری از کارشناسان معتقدند زلزله‌های فارس این ویژگی‌ها را ندارند.

مدیر کل زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه جنوب کشور گفت: زلزله 17 دی ماه که به نام زلزله ریز- بوشهر با بزرگای 5/2 به ثبت رسیده در واقع محل رومرکز زلزله در منطقه دژگاه و کوروش آباد و دولت آباد از توابع شهرستان لامرد واقع شده است.

این زلزله جزو زلزله های با بزرگای متوسط محسوب می شود و شدت تخریب سازه ها نشان می دهد که این زلزله در عمق 10 کیلومتری رخ داده؛ پس لرزه های آن هم بزرگای 2/5 تا 4/6 بوده است.

غالب گسل های فارس توان لرزه ایی در حد زلزله های متوسط را دارند.

مدیر مرکز زمین شناسی و اکتشافات معدنی منطقه جنوب کشور افزود؛ با توجه به شرایط زمین شناسی و وجود واحد شکل پدیرسری هرمز در زیر پوشش رسوبی منطقه فارس و دیگر واحدهای زمین شناسی شبه پلاستیکی سبب شده غالب آزادی انرزی سبب تغییر شکل لایه ها شده و زلزله ها در حد زلزله های متوسط که بیش از 90 درصد کمتر از 5/5 و بطور محدود نزدیک به 6 و کمتر در استان رخداده است این در حالیست که در دیگر منطقه ها همچون شمال کشور و یا در برخی استان ها مانند خوزستان می تواند زلزله های قدرتمند با مقیاس بزرگ ایجاد کنند.ما در استان فارس شدت امواج زلزله زیاد نیست؛ در واقع گسل‌ها به چند دسته فعال، نیمه فعال و غیرفعال تقسیم‌بندی می‌شوند و اگرچه گسل‌های فارس از گسل‌های فعال هستند اما به دلیل ساختار زمین‌شناسی که این گسل‌ها در آن قرار گرفته‌اند چندان استعداد وقوع زمین لرزه قدرتمند در آنها وجود ندارد؛ در واقع یکی از ویژگی‌های خوب استان فارس این است که این استان نسبت به سایر استان‌ها از جمله خوزستان و مناطق شمالی کشور گسل‌های خطرناک و مخربی ندارد.

او اضافه کرد: اثرات زلزله احتمالی بر بناها و سازه در مناطق مختلف شهر متفاوت است و بستگی به نوع خاک و نحوه ساخت دارد؛ منازلی که با در نظر گرفتن شرایط مقام‌سازی احداث می‌شوند در برابر این زلزله‌ها تا ۶ریشتر هم آسیب نمی‌بینند.

یوسفی که معتقد استان فارس از نظر آب و هوایی، گرما و سرمای شدیدی را در فصول مختلف تجربه می‌کند، گفت: این استان با فرسایش شدید خاک نیز رو به روست و از مناطق پُر خطر زلزله به شمار می‌رود، لذا نیاز است زیرساخت‌هایی مانند جاده و خط انتقال آب و برق به صورت مستمر رصد شوند و سازه‌ها و منازل از استحکام و ایمنی لازم بهره ببرند. چراکه تنها راه برخورد با زلزله مقاوم‌سازی است.