رخداد تیپهای گوناگون کانسارهای سولفید توده ای (VMS) در پهنه سنندج- سیرجان

تیپهای گوناگونی از نهشته های سولفید توده اى آتشفشانزاد (VMS) در بخشهای شمالی و جنوبی پهنه سنندج- سیرجان تشکیل شده

رخداد تیپهای گوناگون کانسارهای سولفید توده ای (VMS) در پهنه سنندج- سیرجان

فردین موسیوند، دکتری زمین شناسی اقتصادی، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شاهرود، mousivand@shahroodut.ac.ir

ابراهیم راستاد، دانشیار گروه زمین شناسی اقتصادی دانشگاه تربیت مدرس تهران

محمدهاشم امامی، دانشیار پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور

محمد محجل، دانشیار گروه زمین شناسی ساختمانی دانشگاه تربیت مدرس تهران

جان پیتر، دکتری زمین شناسی اقتصادی، سازمان زمین شناسی کانادا

میشائیل سولومون، دکتری زمین شناسی اقتصادی، دانشگاه تاسمانیا، استرالیا

 

چکیده :

تیپهای گوناگونی از نهشته های سولفید توده ای آتشفشانزاد (VMS) در بخشهای شمالی و جنوبی پهنه سنندج- سیرجان تشکیل شده که مهمترین آنها در بخش جنوبی این پهنه شامل کانسارهای مس- روی- نقره بوانات (تیپ پلیتیک مافیک یا Besshi)، مس- روی سرگز (تیپ بایمدال مافیک یا Noranda)، روی- سرب- مس چاه گز (تیپ سیلیسیکلاستیک فلسیک یا Bathurst) و در بخش شمالی آن شامل کانسار سولفید توده ای غنی از طلای باریکا (تیپ بایمدال فلسیک یا Kuroko) می باشند. مقایسه این نهشته ها و بررسی ارتباط تشکیل آنها با فرایندهای تکتونوماگمایی در این پهنه نشان دهنده تشکیل آنها در حوضه های ریفتی درون کمانی مرتبط با فرورانش پوسته اقیانوس نئوتتیس به زیر صفحه قاره ای ایران در دوران مزوزوئیک است و دلیل رخداد تیپهای گواناگون VMS در این پهنه، در ارتباط با تحول و تکامل ماهیت ماگما و حوضه ریفتی درون کمانی می باشد.  مقایسه این نهشته ها با همدیگر نشان می دهد که نهشته های بوانات و سرگز از جهت برخی ویژگیها مانند سنگهای درونگیر و توالی میزبان و پاراژنز کانی شناسی با کانسار چاه گز تفاوتهای آشکاری دارند که بنظر می رسد دلیل اصلی این تفاوتها، ترکیب ماگمایی متفاوت، به ترتیب فلسیک بودن ترکیب عمده سنگهای آتشفشانی توالی چاه گز و مافیک بودن آنها در توالیهای میزبان بوانات و سرگز باشد. در واقع ایجاد و گسترش ریفت کمانی در مناطق بوانات و سرگز در مراحل آغازین قرار داشته در حالی که ریفت درون کمانی در منطقه چاه گز به بلوغ رسیده است و این دلیل اصلی تفاوت در ماهیت ماگما و نوع کانه زایی VMS در این مناطق است.

پهنه سنندج- سیرجان و مخصوصاً قسمت جنوبی آن به دلیل میزبانی تیپهای گوناگون و بزرگترین و بیشترین ذخایر VMS، جذاب ترین پهنه ساختاری در ایران جهت اکتشاف این نهشته ها می باشد.

 


کلید واژه ها: سایر موارد