اکتشاف ذخایر سولفید توده­ای در منطقه کبودان، شمال بردسکن

منطقه اکتشافی کبودان قسمتى از برگه ۱:۲۵.۰۰۰ کبودان نقشه ۱:۱۰۰.۰۰۰ بردسکن بوده و در شمال شهر بردسکن

اکتشاف ذخایر سولفید توده­ای در منطقه کبودان، شمال بردسکن

محمد صفری، کارشناسی ارشد پترولوژی، مدیریت شمال شرق سازمان زمین­ شناسی کشور ، petrolsaf@yahoo.com

محسن اکبری مقدم، کارشناسی ارشد پترولوژی، مدیریت شمال شرق سازمان زمین­ شناسی کشور، akbari_78@yahoo.com

 

چکیده :

منطقه اکتشافی کبودان قسمتی از برگه 1:25.000 کبودان نقشه 1:100.000 بردسکن بوده و در شمال شهر بردسکن قرار دارد. منطقه مورد مطالعه به زون آتشفشانی- رسوبی ایران مرکزی (زیر زون تکنار) و پهنه مرکزی  کمربند آلپ-هیمالیا   تعلق دارد.این منطقه از سنگ­های دگرگونی شامل شیست سبز، سریسیت شیست و ولکانیک­های (داسیت، ریوداسیت و ریولیت) دگرگون شده تشکیل شده است که در داخل آنها توده­های نفوذی گابروی، دیوریتی، گرانودیوریتی و گرانیتی منتسب به دوره پالئوژن نفوذ کرده اند. بعلاوه اینکه این مجموعه توسط گرانیتهای بورنورد(پرکامبرین) و  دایکهای دیابازهای( پس از پالئوزوئیک) بریده می­شوند. واحدهای سیلیسی- فلدسپاتی و برشی گنبدی شکل که میزان سیلیس بالایی دارند در منطقه رخنمون دارند و در بعضی قسمت­ها با کانی­سازی همراه هستند. سازند و زون تکنار، یک ریفت درون قاره­ای عقیم مانده است که به پرکامبرین نسبت داده شده است. علاوه بر معدن معروف تکنار در قسمت غربی این زون، در قسمت شرقی زون تکنار (منطقه کبودان) نیز طی انجام کارهای صحرایی و مطالعات انجام شده، ذخایر جدیدی از کانی سازی­  سولفید توده ای شناسایی گردید. در این محدوده 4 منطقه کانی­سازی به نام­های کلاته تازی (مس-روی-طلا)، کلاته شجاع (آهن-مس-روی-طلا)، کلاته نوری (روی-سرب-منگنز-مس-آهن) و دامن قر (طلا) جدا شده است. کانی­سازی در منطقه کلاته نوری برخلاف شباهت ظاهری آن با آهن­ منطقه کلاته شجاع، تفاوت­هایی در فراوانی عناصر نشان می­دهند. به نظر می رسد کانی­سازی­ها در منطقه کبودان به دو صورت سین­ژنتیک و  اپی­ژنتیک رخ داده باشد. به طوری که انواع سین­ژنتیک با ولکانیسم­های زیر دریایی اسیدی در ارتباط بوده و فرآیندهای پلوتونیکی همزمان یا بعد از ولکانیسم نیز توانسته است، موجبات تشدید دگرسانی و کانی سازی را فراهم نمایند. منطقه مورد بررسی از لحاظ سنگ­شناسی و محیط تکتونیکی شباهت­های زیادی با کانسارهای ماسیوسولفید کوروکو دارد، ولی از لحاظ مقدار بعضی از عناصر مانند آهن و منگنز با آنها متفاوت است.بیشترین همبستگی عناصر در منطقه دامن قر به میزان 1، بین جفت عناصر نقره- سرب، نقره- انتیمون، جیوه- سرب و سرب- انتیمون وجود دارد. جیوه با نقره و انتیمون، و منگنز با روی نیز به ترتیب به مقدار 0.99 و 0.98 همبستگی نشان می­دهند. منطقه کلاته نوری نیز همبستگی بالایی بین عناصر نشان می­دهد. کلاته تازی و کلاته شجاع از نظر همبستگی عناصر در رده بعدی قرار می­گیرند.

واژه­های کلیدی: کانی سازی؛ سولفید توده­ای؛ تکنار؛ کبودان؛ بردسکن.

 

کلید واژه ها: آذربایجان شرقى