اثر تکوین میدان تنش دیرین بر جایگیری مجموعه حلقوی منطقه گیوشاد

اثر تکوین میدان تنش دیرین بر جایگیری مجموعه حلقوی منطقه گیوشاد

زینب اعتمادخواه، دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی، گرایش تکتونیک، دانشگاه بیرجند

z.etemadkhah@gmail.com

دکتر محمد مهدی خطیب، دانشیار گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند

دکتر محمدحسین زرین کوب، استادیار گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند

 چکیده :

کمپلکس حلقوی گیوشاد، به سن ائوسن، در جنوب غربی بیرجند و از نظر پهنه بندی تکتونیکی، در بخش شمالی پهنه­ی سیستان، از زون­های شرق ایران، قرار می­گیرد. تحلیل تنش دیرین در این مجموعه بر روی سطوح برش دارای خش لغز با استفاده از روش وارون سازی چند مرتبه ای انجام شد. نتایج به دست آمده از این روش با تعیین زاویه نابرازش حدود 54/1 درجه منتهی به محاسبه ی تانسور تنش تقلیل یافته شد. تحلیل منطقه مورد بررسی روشنگر این است که موقعیت بزرگترین تنش تراکمی اصلی قائم و شکل هندسی بیضوی تنش دیرین به صورت دوکی شکل با φ = 0.1  است. مجموعه گیوشاد در نزدیک سطح زمین با سازوکار ساختار حلقوی ظاهر شده است و بازسازی مدل در آزمایشگاه تجربی تاییدکننده ی این است که با نزدیک شدن اتاقک­ماگمایی به سطح زمین، اختلاف تنش های اصلی ، در لبه­های جانبی اتاقک­ماگمایی به ماکزیمم رسیده، اولین شکستگیها در این ناحیه به وجود می­آید. با دور شدن از دیواره­های ­اتاقک ماگمایی و نزدیک شدن به سطح زمین (بیشینه تنش کششی) افزایش می­یابد که در نتیجه در سطح زمین، تنش کششی بیشینه است و نقطه­ی اوج (پیک) آن در سطح با زاویه­ی حدود نسبت به لبه­های جانبی اتاقک­ماگمایی واقع می­شود، نهایتأ، گسلهای حلقوی، با شیب نزدیک به قائم شکل گرفته، همزمان با فرونشینی بلوک مرکزی، کانالی برای خروج ماگما ایجاد می­شود و با تزریق ماگما، کالدرای ریزشی از نوع پیستون شکل می­گیرد. مدل المان محدود، این امکان را فراهم می­کند تا با نسبت تساوی بین دوحجم () ضمن محاسبه­ی حجم ماگما (با لحاظ کردن نرخ سالانه فرسایش)، عمق گسلها نیزبرآورد می شود.

کلید واژه ها: روش وارون سازی چند مرتبه ای، مجموعه حلقوی، مدل سازی آنالوگ، مدل المان محدود، جایگیری ماگما، گیوشاد

کلید واژه ها: خراسان جنوبى