ترکیب تورمالین در رگه های آپلیتی- پگماتیتی و گرانیتی توده های نفوذی بروجرد

ترکیب تورمالین در رگه های آپلیتی- پگماتیتی و گرانیتی توده های نفوذی بروجرد

رضا زارعی سهامیه، دکترای زمین شناسی، عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان، خرم آباد zarei-sahamiyeh@yahoo.com

امیر علی طباخ شعبانی، دکترای زمین شناسی، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور- تهران، aatshabani@gmail.com

 

چکیده :

گرانیتوئید های ژوراسیک بروجرد که در زون سنندج سیرجان واقع در غرب ایران رخنمون دارند عمدتا از کواتز دیوریت، گرانودیوریت و مونزو گرانیت تشکیل شده اند. نفوذ آنها بدرون فیلیت ها و میکاشیست های ژوراسیک سبب دگرگونی تماسی که حاصل آن شیست های لکه دار و هورنفلس ها می باشد. تورمالین زایی ویژگی شاخص رخداد کانی است که در این گرانیتوئیدها و پگماتیت ها - آپلیت های وابسته به آنها بصورت بلورهای منشوری متوسط تا خیلی درشت نیمه شکلدار تا شکلدار، رگه ای ،  تجمعات شعاعی، نودولار و سوزنی دیده می شوند. نتایج آنالیز میکروپروب 112 نقطه از تورمالین های فوق و محاسبه فرمول ساختاری کانی نشان می دهد همه آنها پر آلومینیم (aluminous)  هستند ونسبت  Fe/(Fe+Mg)از 0.59 تا 0.99 تغییر می کند. بر پایه طبقه بندی تورمالین ها، بسیاری از نمونه ها درقلمروی شورل (schorl) و تعداد کمی در قلمروی فویتیت (foitite) قرار می گیرند و اکثریت آنها به گروه تورمالین های قلیایی تعلق دارند. تکامل شیمیایی تورمالین ها واکنشهای تبادلی پروتون زدایی و کمبود قلیایی را نشان می دهند، به عبارت دیگر همه ترکیبات تورمالین بین بردارهای تبادلی: کمبود قلیایی {(Mg, Fe)Na}{□ Al}-1 و پروتون زدایی  {(Mg, Fe)OH}{AlO}-1 قرار می گیرند و ترجیحی برای یکی و یا دیگری وجود ندارد. مقدار سدیم (بویژه) و کلسیم در سیال میزان اشغال مکان ساختاری R1 را کنترل می کند. ترکیب شیمیایی نمونه های مورد بررسی ویژگیهای تورمالین های سنگ های گرانیتی فقیر از لیتیم و پگماتیت ها و آپلیت های وابسته به آنها را نشان می دهند که با رخداد آنها در این سنگها کاملا همخوانی دارد و بیانگر منشا ماگمایی آنهاست.

کلید واژه ها:( زون سنندج - سیرجان ،گرانیتوئیدهای بروجرد، تورمالین ، شورل)

کلید واژه ها: لرستان