نقش تکتونیک تراکششی در جایگیری پهنه های سیلیسی طلادارشمال سراب

نقش تکتونیک تراکششی در جایگیری پهنه های سیلیسی طلادارشمال سراب

 خلیل بهارفیروزی1،2، حمید نظری 3  ، احمد خاکزاد2 ، مسعود بیرالوند1

1 سازمان زمین شناسی کشورfirouzi@gsi.ir   

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات

3  پژوهشکده علوم زمین  

چکیده :

 منطقه مورد مطالعه در شمال باختری ایران، برروی کمان ماگمائی البرزویا برروی پهنه البرز- آذر بایجان در دامنه جنوبی قوشه داغ  قرار می گیرد. رشته کوه قوشه داغ با روند تقریبا خاوری باختری دگرریختی هائی را نشان می دهد که خود بخشی از دگرریختی امتداد لغز همگرای آذر‌بایجان را جبران می کند. دگرریختی حاکم برآذر بایجان نیز حاصل همگرائی مورب بین پلیت عربی وایران است. آتشفشان سبلان که در شمال خاوری گستره مورد مطالعه ودر انتهای خاوری رشته قوشه داغ واقع است، در یک رژیم تکتونیکی متاثر از نیروهای محلی حاصل از ماگماتیسم ونیروهای برشی راستالغزی ناحیه ای تکامل پیدا کرده است. با نگاه دقیق به دامنه جنوبی قوشه داغ وشمال دشت سراب که در برگیرنده منطقه مورد مطالعه است، ریخت شناسی های زین اسبی(Saddle) حضور دارند که همه آنها حاصل عملکرد گسل های تراکششی است که در منطقه شناسائی شده ودر سطح نقشه نشان داده شده اند.

با وجود برونزد لایه های متناوب سنگهای آذرآواری وگدازه ای، بجز ساختار های چین خورده بسیار موضعی وتک شیب که حاصل عملکرد گسل های تراکششی است، چین خوردگی های قابل توجهی در منطقه دیده نمی شود. مهمترین پدیده های زمین شناسی ساختمانی قابل ذکر در گستره مورد مطالعه شامل گسل خوردگی ودرزه ها وبندرت سطوح تورق هستند.روند این گسل ها ودرزه ها تحت تاثیر تنش های محلی وناحیه ای تکوین پیدا کرده اند.روند گسل ها در بخش های شمالی تر، متاثر از میدان تنش محلی هستند در حالیکه در بخش های جنوبی تر تنش ناحیه ای در شکل گیری گسل ها نقش داشته اند.گسل های راست بر نرمال هم در راستای کلی شمال باختری- جنوب خاوری وهم شمال خاوری- جنوب باختری دیده می شوند درحالیکه گسل های نرمال چپ بر تنها در راستای شمال خاوری- جنوب باختری توسعه یافته اند.

 از پدیده های دیگر قابل ملاحظه در منطقه، وجود رگه های متعدد سیلیسی هستند که در یک محیط تراکششی برخی از درزه ها وگسل ها را پرکرده اند. بخش هائی از این پهنه های سیلیسی دارای شواهد کانی سازی طلا هستند. روند پهنه های سیلیسی با نزدیک شدن به قله سبلان، متاثر از آن ، روند شمال خاوری –جنوب باختری پیدا می کنند، در حالیکه در سمت جنوب وباختر متاثر از میدان های تنش ناحیه ای روند شمال باختری-جنوب خاوری تا خاوری- باختری دارند.این پهنه های سیلیسی در یک سیستم بزرگ در ارتباط با فعالیت های ساختاری و آپوفیزهائی از توده های نفوذی گرانیتوئیدی شکل گرفته اند.

 

کلید واژه ها: رشتهکوهقوشه البرز کوهقوشهداغ سبلان طلا سراب نقشه های زمین شناسی آذربایجان شرقى