بررسی زمین شناسی و رسوبات آبرفتی کواترنر در محدوده شهر و دشت تبریز جهت تهیه نقشه کاربردی در مقیاس ۲۵۰۰۰/۱

بررسی زمین شناسی و رسوبات آبرفتی کواترنر در محدوده شهر و دشت تبریز جهت تهیه نقشه کاربردی در مقیاس 25000/1

◊◊◊◊

علی اکبر خدابنده، فوق لیسانس رسوب شناسی ، کارشناس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی مرکز تبریز، aliakbar_khodabandeh@yahoo.com

نسرین خدابنده، دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته زمین شناسی مهندسی، khodabandeh.nasrin@yahoo.com

◊◊◊◊

چکیده :

تبریز یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان آذربایجان شرقی است.بخش شمالی شهر بر روی واحدهای میوسن، بخشی از جنوب، شرق و شمال شرقی بر روی لایه های ماهی دار و بخشی از جنوب شهر بر روی واحدهای اذراواری سهند با سن کواترنر پیشین قرار گرفته و بخش مرکزی و غربی شهر و نیز دشت تبریز بر روی رسوبات آبرفتی قرار گرفته که از تناوب سیلت ، رس ، شن و ماسه تشکیل گردیده، که از سمت شرق به‌غرب از اندازه قطعات تشکیل دهنده کاسته شده و بر ضخامت آنها افزوده می‌ گردد. در انتهای دشت تبریز ضخامت این رسوبات بین 200 – 250 متر میباشد. سنگ بستر آبرفت ها، واحد های مارنی وتوفی پلیوسن زیرین می باشد. نتایج حفاریها نشان می دهد که لایه های سطحی در دشت تبریز تا عمق 18- 6 متر بیشتر از رسوبات آبرفتی دانه ریز تشکیل گردیده که بطرف پایین به تناوبی از رسوبات آبرفتی دانه درشت و دانه ریز تبدیل میگردد و این تناوب تا سنگ بستر آبرفت ها ادامه پیدا میکند. ترک های گلی و غشای سفید رنگی از نمک، سطح رسوبات رسی دشت را پوشانده است. بر اساس نقشه، میانگین عمق سطح آب زیرزمینی در شهر تبریز بین 5 تا 40 متر در تغییر است.طبق آزمایشات کانی شناسی ، میزان مونت موریلونیت و ایلیت که میزان پتانسیل تورمی خاک را زیاد می کند بیشتر از سایر کانی ها است. از نظر دانه‌بندی و طبقه بندی خاک رسوبات آبرفتی بیشتر از نوع خاک های SC،SM ،CL،CH بوده، رطوبت طبیعی نمونه‌ها بین 1/3 تا 6/55 درصد، وزن مخصوص خشک نمونه‌ها ، بین  96/0 تا 37/2 gr/m3، و وزن مخصوص طبیعی بین 2/1 تا 92/2 gr/m3، می باشد. مقدار چسبندگی خاک بین 0.0 تا 02/2 ، kg/cm2 و مقادیر عدد SPT برای لایه‌هایی تا عمق 30 متر، بین 2 تا 100 و در اعماق، بیش از 50 می باشد.عوامل فرو نشست زمین و خاک های واگرا در منطقه دیده نمی شود.

کلید واژه ها: رسوباتآبرفتی کواترنر تبریز سهند آبرفت آبزیرزمینی دانهبندی نقشه های زمین شناسی آذربایجان شرقى