اثرات توسعه شهری درافزایش میزان خسارات سیل در سیلابدشت رودخانه کرج و استراتژیهای مؤثر در کنترل این خسارات

دسته زمین شناسی زیست محیطی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و سومین گردهمایی علوم زمین
نویسنده لاله سیفی ، فریدون غضبان
تاريخ برگزاری ۲۶ بهمن ۱۳۸۳


Floodplains are flat land areas which are part of a river system and usually experience floods during heavy rain falls. One of the most important floodplains in northern Iran, close to the Capital city of Tehran is "Karaj" floodplain which is produced by the Karaj River. This floodplain is of great importance not only geographically but also in terms of industrial activities, population growth and density and socio-economically. Due to its low water level during the dry seasons, and lack of governmental control, the river banks and peripheries have been heavily used for urban and industrial developments. In addition, dredging of sand and gravel forming the river bed as construction materials has caused major changes in river bed morphology. Since the river is flowing in a flat floodplain, construction of levees and dams or any other structure along the river in order to prevent flood damage might be ineffective and requires great expenses and can not be justified. Therefore, other means of flood damage prevention (i.e., non-structural) must be planned.In the present research floodplain mapping was conducted using HEC-RAS hydraulic model. The results were processed in GIS environment and hazardous and sensitive zones were determined and vulnerability of different zones such as industrial, residential and agricultural lands to future floods was indicated. By using floodplain regulations in developed countries, guidelines for managing this floodplain have been presented.


سیلابدشتها، سرزمینهایی مسطح هستند که اغلب در مجاورت رودها واقع شده‌ و اغلب در معرض جریانات سنگین قرار دارند و در نتیجه در این مناطق پدیده سیل به طور مکرر به وجود می‌آید. این مناطق به اصطلاح سیل‌خیز بوده و از نظر فعالیتهای توسعه شهری خطرناک محسوب می‌شوند.از جمله این مناطق رودخانه کرج و حوزه آبریز آن است که به لحاظ موقعیت جغرافیایی و سیاسی و برخورداری از صنایع و جمعیت زیاد از اهمیت بالایی  برخوردارست . بنابراین ارائه راهکارهای مؤثر در کاهش خسارات ناشی از وقوع سیل در این ناحیه، باعث ثبات اقتصادی و اجتماعی منطقه خواهد گردید. با توجه به خشکی ظاهری رودخانه، توپوگرافی مسطح و در نتیجه برخورداری این رودخانه از سیلابدشت وسیع، انجام روشهای سازه‌ای کنترل سیلاب ناکارآمد بوده و تدوین قوانین مدیریت سیلابدشت در این منطقه توصیه می‌گردد.

کلید واژه ها: سایر موارد