مطالعه تورمالین زایی و بافتهای حاصل از آن در گرانیتها، آپلیتها و پگماتیتهای منطقه فقیره- خاکو ( جنوب همدان)

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیستمین گردهمائی علوم زمین
نویسنده علی اصغر سپاهی
تاريخ برگزاری ۱۸ بهمن ۱۳۸۰

Abstract:
   The study area is a part of the Alvand intrusive complex which is located in the Sananadaj-Sirjan zone. This complex comprises various  basic to acid (mafic to felsic) plutonic and hypabyssal  rocks and veins which tourmalinization is common in their granites, aplites and pegmatites so that resulted in spectacular structures and textures. In addition to prismatic tourmaline crystals, tourmalinization is occurred in ۳ various forms:
   ۱- extensive tourmalinization as generation of tourmaline nodules (cocards) in aplites,       ۲- vein and veinlet tourmalinization, ۳- tourmaline-feldspar intergrowth, causing exclusive intergrowth texture in pegmatites of study area.
   The tourmalinization in granites of this area is occurred in pneumatolitic stage due to boron rich fluids in rock fractures. In aplites, probably due to gas (pneumatolitic) differentiation in silicic boron rich fluids of late stage crystallization, tourmalinization is occurred as tourmaline rich nodules. In pegmatites, tourmaline emplacement has begun from margins, fractures and weak planes of lattice of feldspars ( such as cleavage and twining) and extended to other parts of crystals so that various stages of tourmalinization is simply recognizable.

چکیده:
   منطقه مورد مطالعه قسمتی از مجموعه نفوذی الوند است که در زون سنندج- سیرجان واقع  شده است. این مجموعه از سنگهای پلوتونیک ، نیمه عمیق و رگه ای با ترکیب بازیک تا اسیدی (مافیک تا فلسیک) تشکیل شده است که پدیده تورمالین زایی در گرانیتها، آپلیتها و پگماتیتهای آن شایع بوده و منجر به ساخت و بافتهای جالب توجهی شده است. علاوه بر حضور بلورهای منشوری تورمالین، تورمالین زایی به سه حالت دیگر نیز در این سنگها دیده می شود که عبارتند از:
1- تورمالین زایی گسترده به صورت زایش نودولهای غنی از تورمالین(cocards)  در آپلیتهای منطقه، 2- تورمالین زایی رگه و رگچه ای، 3- درهم رشدی تورمالین- فلدسپار، که منجر به ایجاد بافت رشد توأم منحصر به فردی در پگماتیتهای منطقه شده است.
   تورمالین زایی درگرانیتهای این منطقه در مرحله پنوماتولیتی تحت تأثیر سیالات غنی از بور در شکستگیهای این سنگها صورت گرفته است. در آپلیتها احتمالا" در اثر تفریق گازی (پنوماتولیتی) در سیالات سیلیسی غنی از بور در مراحل نهایی تبلور، تورمالین زایی به صورت زایش نودولهای غنی از تورمالین رخ داده است. در پگماتیتها جانشینی تورمالین  از کناره ها، شکستگیها و صفحات ضعف شبکه فلدسپاتها (مانند رخ و ماکل) شروع شده و به قسمتهای دیگر بلورهای مذکور گسترش یافته، به نحوی که مراحل مختلف تورمالین زایی در این بلورها به آسانی قابل شناسایی است.

کلید واژه ها: تورمالین الوند پگماتیت گرانیت پترولوژی همدان