بررسی هیدروشیمیایی آبهای زیرزمینی دشت شیروان و نقش آن در توسعه و گسترش شهر شیروان

دسته آب شناسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری سومین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده حسین محمدزاده،-رمضان کاظمیگلیان- محمد علایی
تاريخ برگزاری ۱۶ شهریور ۱۳۸۴
متن اصلی:
     هیدروشیمی و کیفیت منابع آب منطقه
به منظور بررسی چگونگی تغییر کیفیت آبهای زیرزمینی در نقاط مختلف منطقه مورد مطالعه و همچنین ارتباط بین کیفیت آبهای نواحی مختلف با سازندهای زمینشناسی، تیر ماه 1377 از 31 حلقه چاه (30 حلقه چاه عمیق و یک حلقه چاه نیمه عمیق) نمونهبرداری و مورد تجزیه شیمیایی قرار گرفته است که نتایج برخی از آنها را میتوان در جدول مشاره (1) مشاهده نمود. با توجه به دیاگرام ستونی که نتایج حاصل از تجزیه نمونههای آب چاههای عمیق دشت شیروان که براساس جدول شماره (1) تهیه شده است، به طور کلی غلظت آب در چاههای دشت شیروان (چاههای عمیق) بجز در مواردی که عوامل هیدروژئولوژیکی و زمینشناسی بر روی کیفیت آبهای زیرزمینی تأثیر گذاشتهاند، کم و کیفیت آب آنها مناسب میباشد.
از نظر کشاورزی، از مجموع 31 نمونه آب تجزیه شده، بر طبق دیاگرام ویلکوکس، تعداد 10 نمونه در ناحیه C3-S1 و یک نمونه در ناحیه C2-S1پلات شده است، که موید مناسب بودن کیفیت آب از نظر کشاورزی میباشد. همچنین تعداد 3 نمونه آب در ناحیه C4-S3 قرار میگیرند که آب آنها شور بوده و از نظر کشاورزی مناسب نمیباشد و بقیه نمونهها در ناحیه C4-S2 واقع میشوند. علاوه بر سازندهای زمینشناسی، عوامل هیدروژئولوژیکی نیز بر روی کیفیت آب چاههای منطقه تأثیر گذاشته و باعث بالا رفتن شوری آب در این چاهها گردیده است. جهت حرکت آبهای زیرزمینی، به طور کلی از شرق وارتفاعات شمال شرقب به طرف غرب و جنوب غرب میباشد. بنابراین از نظر هیدروژئولوژیکی بایستی شوری آبهای زیرزمینی در این جهت افزایش یابد که نتایج حاصل از تجزیه شیمیایی و نقشه هم EC آبهای زیرزمینی منطقه این موضوع را به اثبات میرساند.
 
 
براساس نتایج حاصل از تجزیه شیمیایی نمونهها و بررسی غلظت کاتیونها و آنیونهای اصلی و همچنین نقشه منابع آب، تیپ آب در منطقه مورد مطالعه (دشت شیروان) در حاشیه دشت و مخروطافکنهها عمدتاً بیکربناته و در مرکز دشت (حدود جاده ارتباطی شیروان ـ بجنورد) سولفاته میباشد. دیاگرام شولر نمونههای آب منطقه، نشان میدهد که کیفیت آبهای زیرزمینی دشت شیروان از نظر شرب، قابل آشامیدن میباشند. کیفیت آب در قسمت حاشیه دشت به دلیل مجاورت با منابع تغذیهکننده، مناسب است ولی تدریجاً به سمت خروجی دشت از کیفیت آن کاسته میشود، به طوری که در حوالی روستای رضاآباد (محل خروجی آبهای زیرزمینی دشت) EC آب به (6410 میکروموس بر سانتیمتر) نیز میرسد. که بالا بودن EC آب به دلیل تأثیر سازندهای مارنی نئوژن بر روی کیفیت آبها است. در غرب شهرستان شیروان از شمال به جنوب با کاهش عمق آبهای زیرزمینی کیفیت آب نامطلوبتر شده و شوری آن افزایش مییابد، که علت آن تأثیر آب شور رودخانه بر روی سفره آب زیرزمینی میباشد.

کلید واژه ها: دشتشیروان آب شناسی خراسان شمالى