دولومیتی شدن در لایه مخزنی سازند کنگان

دسته سنگ شناسی رسوبی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری سومین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده علی اصغر تقوی-محمدرضا رضایی-سیدعلی معلمی-جمشید رودساز
تاريخ برگزاری ۱۶ شهریور ۱۳۸۴
متن اصلی:
     ده گروه دولومیت در مخزن گازی سازند کنگان شناسایی گردیده است:
1-دولومیت های ریز تا متوسط بلور، بی شکل تا نیمه شکل دار، پلانار- S، که بافت رسوبی در آنها قابل تشخیص است.
2-دولومیت های متوسط بلور، نیمه شکل دار پلانار – S، بدون فابریک انتخابی و بصورت فراگیر در ماتریکس سیمان و آلوکم ها.
3-دولومیت های متوسط تا درشت بلور پلانار-S با فابریک انتخابی در بافت دانه پشتیبان.
4-دولومیت های متوسط تا درشت بلور نیمه شکل دار تا شکل دار پلانار- S با مراکز ابری و حاشیه شفاف.
5-بلورهای شکل دار متوسط تا درشت پلانار- E با فابریک انتخابی در ماتریکس.
6-دولومیت های متوسط تا درشت بلور و گاهی ریز بلور، شکل دار، پلانار- E با بافت دانه شکری.
7-بلورهای شکل دار درشت درامتداد سطوح استیولو لیتی.
8-بلورهای بی شکل گزنوتوپیک.
9-سیمان دولومیتی تدفینی.
10-دولومیت زین اسبی
گروه 1- بلورهای این گروه جانشین گلهای آهکی در محیط های جزر و مدی و گاهی محیط مرداب شده است و دارای مشخصات ذیل هستند:
-رنگ تیره و عموماً حاوی ندول های انیدریتی و ساختهای استروماتولیتی با فابریک فنسترال.
-بصورت اولیه(Penecontemporaneous) همزمان با رسوبگذاری و یا مدت کوتاهی پس از رسوبگذاری تشکیل شده اند.
-در محیط سوپراتایدال بلورها کمتر از 4 میکرون و بطرف داخل حوضه تا 20 میکرون می رسند که در نتیجه نئومورفیسم دولومیت های اولیه تشکیل شده اند.
-دارای مواد آلی و پیریت
-دارای تخلخل و تراوائی نسبتا پایین می باشند و از نظر مخزنی کیفیت خوبی ندارند.
گروه دو:
در سنگهای آهکی اولیه دانه پشتیبان تشکیل شده اند و دولومیتی شدن در آنها به سه حالت دیده می شوند.
الف- به صورت تقلیدی(mimic) که در طی آن شکل و ساختار آلوکم ها حفظ شده است بطور مثال در تعدادی از دولوگرین استونهای اوولیتی مشاهده می شود که لایه های متحدالمرکز اوولیت حفظ شده اند.
ب- بصورت غیر تقلیدی(non-mimic) که در آنها شکل اولیه آلوکم ها حفظ شده ولی ساختار داخلی ازبین رفته است (Sibley and Gregg,1987).
ج – بدلیل شدت دولومیتی شدن شکل و ساختار داخلی آلوکم ها قابل تشخیص نمیباشد که تحت عنوان سنگهای آهکی دولومیتی شده (dolomitized limestone) نامیده می شوند. در این نمونه ها تمام بلورهای اولیه شامل ماتریکس، سیمان و آلوکم ها کاملا دولومیتی شده اند که مربوط به مراحل میانی دیاژنز هستند. بلورها بین 5 تا 30 میکرون قطر دارند.در طی مراحل میانی دیاژنز لایه های مخزنی با کیفیت خوب را تشکیل داده است.
گروه سه:
بصورت انتخابی در آلوکم ها تشکیل شده اند و در بلورهای گرین استون اوولیتی مشاهده میشوند. بعلت ناپایداری کربنات کلسیم حل شده و دولومیت جایگزین آن می گردد. بین 30 تا 40 میکرون قطر داشته و مربوط به مراحل میانی دیاژنز هستند. این گروه در صد ناچیزی از مخزن را شامل می شوند و از نظر مخزنی دارای کیفیت ضعیفی هستند.
گروه چهار:
مراکز تیره این بلورها بیانگر وجود کلسیت در مراحل اولیه دولومیتی شدن می باشد. عموماً بافت اولیه قابل شناسائی نیست. در طی مراحل میانی دیاژنز تشکیل شده و قطر بلورها بین 30 تا 40 میکرون می باشد و از گروه های ایجاد کننده لایه های با کیفیت مخزنی خوب هستند.
گروه پنج:
به دو صورت مشاهده می شوند الف- بلورهای شکل دار پراکنده در زمینه آهکی ب- بلورهای شکل دار پراکنده در زمینه دولومیتی که در طی نئومورفیسم تشکیل شده اند.
گروه شش:
این گروه دارای تخلخل و تراوائی بالائی هستند و گاهی فضای بین بلورین توسط مواد آلی باقی مانده و انیدریت پرشده لذا از کیفیت مخزن کاسته شده است. بلورها بین 10 تا40 میکرون و گاهی به 80 تا 120 میکرون می رسند.
گروه هفت:
بلورهای با قطر حدود 80 میکرون که در امتداد سطوح استیلولیتی حاصل از فرایند انحلال فشاری هستند و مربوط به محیط تدفینی کم عمق می باشند(Lee and Friedman,1987)
گروه هشت:
بلورها فاقد شکل بوده و در درجه حرارت و اشباع شدگی بالا تشکیل شده اند. دارای خاموشی موجی بوده و در اکثر بافت ها شبهی (ghost) از آلوکم اولیه مشاهده می شود. قطر بلورها 60 میکرون که مربوط به مراحل نهائی دیاژنز بوده و از نظر مخزنی ضعیف هستند.
گروه نه:
بصورت سیمان که شکستگیها و حفرات را پر کرده و در طی مراحل تدفینی عمیق تشکیل شده این گروه دارای رخ های رمب می باشد.
گروه ده:
بصورت سیمان و گاهی جانشین بافت اولیه شده که دارای خاموشی موجی بوده و در طی مراحل تدفینی عمیق تشکیل شده است(Radke and Mathis,1980) دو گروه نه و ده بدلیل پر کردن حفرات و شکستگیها باعث کیفیت مخزنی لایه ها شده اند.
 

کلید واژه ها: سازندکنگان سنگ شناسی رسوبی بوشهر