استفاده از روش ژئوالکتریک در تخمین دقیق هدایت ویژه الکتریکی آب

دسته ژئوفیزیک
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین
نویسنده پگاه زارع-محمدعلی ریاحی
تاريخ برگزاری ۱۸ شهریور ۱۳۸۴
متن اصلی:
وینگار و واکسمن (1984) مدلی هدایتی را برای ماسه سنگهای شیلی پیشنهاد نمودند که شامل یک پاسخ هم فاز و هم یک پاسخ تربیعی (غیر هم فاز) به جریان متناوب است. پاسخ هم فاز شامل مقادیری است که در طی یک عملیات گمانه زنی الکتریکی بدست میآید و پاسخ تربیعی به شرط آنکه هیچگونه کانی سولفیدی فلزی در محیط موجود نباشد، ذاتا تابعی از رس است و توسط روش IP اندازه گیری میشود. ارزش کلیدی این روش در رابطه تنگاتنگی است که ما بین اطلاعات حاصل از چاهها و اندازه گیری های ژئوفیزیکی ایجاد میکنند. فرض اساسی این است که سازند بایستی بالنسبه همگن باشد، تا متغیرهای فیزیک سنگ حاصل از اطلاعات چاهها در تمام گستره سازند تقریباً ثابت بوده و بتوان هر گونه تغییر فاز یا مقاومتی را به تغییر هدایت ویژه الکتریکی سنگ منتسب نمود. دو ساز و کار معروفی شده جهت هدایت موازات هم عمل میکنند به نحوی که 4 که نمادهای ستاره دار از لحاظ ریاضی مقادیر مرکب از مولفههای حقیقی ومجازی را نشان میدهند. معادلات هدایت ویژه الکتریکی هم فاز و تربیعی به قرار زیر است «وینگر و واکسمن 1984) پارک ودیکی 1989»:

هدایت ویژه معادل یعنی و B هدایت ویژه معادل کاتیون هاست که از روابط
«ورتینگتن 1993» log Q7 = -3.56-2.7 41log Q 7
«واکسمن و توماس 1974» B = 3.863 [1-0.83 exp (-05 S)] 8
رابطه های تجربی ما بین و غلظت تعادل NaCl وجود دارد که وینگار و واکسمن (1984) آن را به تفضیل شرح داده اند. پارک و دیکی (1989) غلظت معادل را بر اساس رابطه ویست و همکار (1988) به شکل مقاومت محلول برگردانده و سپس را بر حسب ترسیم نموده اند، واحد Q7 بصورت eq/lit و واحدهای B و را بصورت است که در آن S همان mho میباشد. مقدار را گاهی تخطی از هدایت ویژه سنگ می نامند، زیرا اثرات هدایت سطحی را که اساساً مربوط به کانیهای رسی است، آشکار می سازد. هدایت ویژه هم فاز از معکوس نمودن مقاومت ویژه حاصل از V.E.S بدست میآید. هدایت ویژه تربیعی از روی فاز و هدایت ویژه هم فاز محاسبه میشود که فاز به شکل 9 بوده و بر حسب میلی رادیان سنجیده میشود. در حقیقت همان وقفه ای است که در اثر قطع ووصل جریان و یا تغییر جهت آن و تجدید آرایش بارهای الکتریکی در فضای بسیار ریز و درون رس های شبیه به غشاهای نیمه تراوا عمل میکنند بوجود می آید (وارد 1967). وقتی که سازندها حاوی شیل هستند، بین فاکتور سازندی ظاهری «Fa» و واقعی «F» رابطه (واکسمن و اسمیت 1968) 10 برقرار است. لازم به ذکر است که و B اساساً تجربی و وابسته به هستند. هم از طریق نمونه برداری و انجام آزمایشات شیمی آب، کاتالوگ های آب و یا چاه نگاشت های «SP تخلخل – مقاومت» بدست میآید. در نهایت با استفاده ازاین روابط تصحیح شده و در رابطه اصلی 1 قرار میگیرد و تخمینی نسبتا دقیق از هدایت ویژه کلی سنگ بدست میدهد. اگر های بدست آمده از نمونه های حاصل از تصحیح داده های ژئوفیزیکی انجام دهیم، توافق خوبی ما بین آنها مشاهده میگردد، که این قابلیت روش استفاده شده را آشکار می سازد.

کلید واژه ها: شیلی ژئوالکتریک ژئوفیزیک ماسهسنگ سایر موارد