تعیین ظرفیت باربری خاک و سنگ‌های سست براساس نتایج آزمایش C.B

دسته زمین شناسی مهندسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری سومین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده محمدرضا نیکودل-ماشاالله خامه چیان-حمید رضا زارعی
تاريخ برگزاری ۱۹ شهریور ۱۳۸۴
 متن اصلی:
     در اثر اعمال بار شالوده به زمین زیر آن، شالوده به تدریج شروع به نشست می‌نماید تا در فشاری که معادل qu است یک گسیختگی ناگهانی در خاک زیرشالوده رخ می‌دهد و یک سطح گسیختگی به وجود می‌آید. فشار qu ظرفیت باربری نهایی شالوده سطحی نامیده می‌شود.
ترزاقی (1943) اولین کسی بوده که نظریه‌ای برای محاسبه ظرفیت باربری نهایی شالوده‌های سطحی ارائه کرده است:
(شالوده مربع) qu = 1.3CNc + qNq + 0.4 γBNγ
(شالوده دایره) qu = 1.3CNc + qNq + 0.3 γBNγ
C: چسبندگی ـ γ. وزن مخصوص خاک ـ B: بُعد شالوده مربع و قطر شالوده دایره.
اگر سطح آب زیرزمینی نزدیک به شالوده باشد. لازم است اصلاحاتی روی روابط ظرفیت باربری برحسب فاصله سطح آب زیرزمینی تا سطح زیر شالوده انجام شود.
ظرفیت باربری سنگ‌های سست
محاسبه ظرفیت باربری سنگ‌های سست و شدیداً شکسته شده به مانند روش‌های موجود در مکانیک خاک انجام می‌گیرد. پارامترهای مقاومت برشی که در آنالیز مورد استفاده قرار می‌گیرند مربوط به سنگ یا سطوح شکستگی موجود در سنگ است.
آزمایش CBR
آزمایش CBR مقاومت برشی یک خاک را تحت شرایط رطوبت و دانسیته کنترل شده اندازه‌گیری می‌کند. مقدار CBR به صورت نسبت تنش واحد مورد نیاز (برحسب مگاپاسکال) جهت یک نفوذ استاندارد مشخص (با سطح 35/19 سانتیمتر مربع) درون یک نمونه خاک متراکم شده در درصد رطوبت دانسیته مشخص، به تنش واحد مورد نیاز برای رسیدن به همان عمق نفوذپذیر روی یک نمونه استاندارد از سنگ خرد شده به صورت فرمول زیر تعریف می‌شود:
(%)100 * تنش واحد آزمایش/تنش واحد استاندارد = CBR
عدد CBR به صورت یک عدد و بدون علامت درصد بیان می‌شود و معمولاً براساس نسبت بار برای نفوذ 5/2 میلی لیتر (یا 1 اینچ) تعریف می‌شود.

کلید واژه ها: ظرفیتباربری زمین شناسی مهندسی سایر موارد