وضعیت عمومی زمین شناسی باتولیت قره داغ- ارودباد

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری دوازهمین گردهمائی علوم زمین
نویسنده عباس امینی فضلی -صبحی بکتاشی- معارف زینالف
تاريخ برگزاری ۱۸ بهمن ۱۳۷۲
در کناره های سمت راست و چپ رودخانه ارس، در امتداد رشته کوههای قره داغ کمپلکس های نفوذی متعددی وجود دارند که بزرگترین آنها باتولیت اردوباد- قره داغ می باشد. وسعت عمومی این باتولیت حدود 1600 کیلومتر مربع است.
باتولیت خود از چند توده نفوذی تشکیل می شود.
تمامی این توده های نفوذی، فرایندهای فلز زایی و متاسوماتیزم مجاورتی خاص خود را داشته و در عمق 3 تا 4 کیلومتری از سطح زمین تشکیل شده اند.
اکثر زمین شناسان، در ترکیب گرانیتوئیدی این توده ها متفق القولند، اما در سن رخساره و ارتباط فلززایی آنها جای بحث وجود دارد.
این توده ها با سنگ های مربوط به پره کامبرین، پالئوزوئیک، کرتاسه، ترشیر و کواترنری احاطه شده اند.
سنگ های شدیداٌ متامورف شده مربوط به پالئوزوئیک و پیش از آن در شمال و شرق توده نفوذی برونزد داشته و از شیست های آمفیبول دار، گنیس ها و آهک های مرمری شده تشکیل می شوند. سن این سنگ ها پره کامبرین یا پالئوزوئیک تحتانی بوده و در دو طرف رودخانه ارس بصورت دگر شیب در زیر رسوبات مربوط به دونین و دونین زیرین قرار گرفته اند.
رسوبات دونین فوقانی گستردگی وسیعی داشته و بر روی سنگ های پره کامبرین قرار دارند.
در سمت چپ رودخانه ارس، این سنگ ها از کنگلومرای پایه، شیست ها و کوارتزیت ها تشکیل می شوند سنگ های کرتاسه فراوان بوده و از آهک، مارن، آرژیلیت و ولکانیت ها تشکیل یافته اند. در قسمت جنوبی توده نفوذی نیز رسوبات ماسه ای و آهکی دیده می شوند که گرچه سن کرتاسه دارند اما تعیین سن دقیق آنها مشکل است.
سنگ های کرتاسه فوقانی در جنوب توده نفوذی گسترش داشته و تا سمت چپ رودخانه ارس ادامه دارند.
نظر به اینکه تعیین مرز بین کرتاسه فوقانی و پالئوسن مشکل است لذا این دو را با هم در نظر می گیرند.
سنگهای ائوسن از سنگ های آتشفشانی و آذر آواری تشکیل شده و گسترش زیادی دارند.
سنگهای کواترنری نیز در دره ها و دامنه کوهها دیده می شوند.
فعالیت های ماگماتیسمی متعددی در دونین، ژوراسیک، کرتاسه، ائوسن، میوسن، پلیوسن و کواترنری در اطراف باتولیت روی داده اند که شدیدترین آنها در ائوسن الیگوسن بوده است.
فرایندهای تکتونیکی نیز در چند زمان توده نفوذی را تحت تاثیر قرار داده اند که می توان آنها را بر حسب راستایشان در دو گروه عمده شمال شرقی- جنوب غربی و شمال غربی- جنوب شرقی طبقه بندی کرد، که سیستم اخیر قدیمیتر از قبلی بوده و در فرایندهای فلززایی نقش اصلی را بر عهده دارد.
توده نفوذی قره داغ- اردوباد- عامل اصلی فلز زایی در منطقه قره داغ- زنگزور می باشد.
در نتیجه تاثیر توده های نفوذی مذکور بر طبقات اطراف، اسکارنها، اپیدوزیت ها و دیگر سنگهای متامورف پدید آمده اند.
فرایندهای هیدروترمالی مربوط به مراحل آخر فعالیت ماگمایی، فلزات را ایجاد کرده اند.

کلید واژه ها: سایر موارد