ارزیابی ژئوشیمیایی نفت مخزن آسماری/جهرم میدان نفتی نرگسی

دسته زمین شناسی نفت
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین
نویسنده علیزاده،بهرام- قربانی،بیوک- معماریانی،محمود
تاريخ برگزاری ۱۲ مهر ۱۳۸۴

متن اصلی:
در اینجا ابتدا به پارامترهای شیمیایی کلی مربوط به نفتهای میدان نرگسی پرداخته شده و سپس نتایج حاصل از آنالیزهای مقدماتی وتکمیلی مورد بررسی قرار می گیرند. براساس آزمایشاتی که بر روی نفت چاه شماره 1 میدان از سازند جهرم و چاه شماره 3 میدان از سازند آسماری انجام گرفت،مقدار نیکل و وانادیوم این نفتها تعیین گردیدند(جدول 1). براساس نظر هانت 1996 و با توجه به اینکه نسبت نیکل به وانادیوم میدان مورد مطالعه کمتر از یک می باشد، احیایی و دریایی بودن منشاء نفتهای میدان تایید می شود.


جدول (1)


در آزمایشگاه نفت دانشگاه شهید چمران و واحد ژئوشیمی پژوهشگاه صنعت نفت تهران برشهای هیدروکربوری 5 نمونه نفتی از 5 چاه نرگسی تفکیک جزء به جزء شدند.(جدول 2). بیشترین درصد برش اشباع 47/66 درصد مربوط به چاه شماره 1 نرگسی، حداکثر برش آروماتیکی این نفتها 1/26 درصد مربوط به چاه شماره 4 میدان نرگسی برآورد شد. بالاترین مقدار رزین نیز مربوط به چاه شماره 3 نرگسی با 6/12 درصد می باشد. مقدار آسفالتن این نفتها از 16/1 تا 9/2 درصد متغیر است.
نسبت هیدروکربنهای اشباع به آروماتیک نیز بین 3/2 تا 7/2 متغیر می باشد. درصد بالای هیدروکربنهای اشباع ونسبت بالای اشباع به آروماتیک نشانگر بلوغ بالای این نفتها می باشد. با توجه به اینکه اجزاء سنگین و قطبی نفت در مهاجرت طولانی از ادامه حرکت باز می مانند مقدار بالای هیدروکربنهای اشباع نفتهای مورد مطالعه می تواند نشان دهنده مهاجرت طولانی این نفتها باشد.


جدول (2)


آنالیز مولکولی توسط کروماتوگرافی گازی نشان دهنده پراکندگی آلکانهای نرمال و ایزوپرونوئیدها می باشد. همچنین هوپانوگرامها و استرانوگرامهای حاصل از کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی پراکندگی بیومارکرهای استران و ترپان را نشان می دهند.
پراکندگی هیدروکربنهای اشباع به ویژه آلکانهای نرمال به صورتی است که این نفتها را نفتی با بلوغ بالا معرفی می کند. فراوانی آلکانهای فرد به زوج در نمونه های مورد مطالعه طبق فرمول بری و ایوان 1965، محاسبه که نشان از گسترش یکسان آنها داشته و شاخص فرد کربنی CPI آنها را حدود یک نشان داده و در نتیجه بلوغ بالای این نفتها مورد تایید قرار می گیرد.
رسم دیاگرام ستاره ای آلکانهای نرمال( ) نشان می دهد که مطابقت خوبی بین نفت چاههای نرگسی وجود دارد(شکل 1). این دیاگرام می تواند نشانگر یکی بودن منشاء نفت چاههای نرگسی باشد.
نسبت پریستان به فتیان(pri/phy) این نفتها از 62/0 تا 06/1 متغیر بوده که این مقدار معرف دریایی بودن نفتها با مقدار جزئی اجزای قاره ای است.
نسبتهای پریستان به و فتیان به نشان میدهد که نفتهای نرگسی بیشتر از کروژن نوع II و مقدار جزئی از کروژن نوع III با بلوغ بالا تشکیل شده و تخریب زیستی(Biodegradation) نیز بر روی آنها انجام نگرفته است.


جدول (3)



 


جدول (4)



 


شکل (1)


هوپانوگرام(m/z=191) واسترانوگرام(m/z=217) به منظور شناسایی بیومارکرهای موجود در میدان نرگسی مورد استفاده قرار گرفت(جدول 5).


جدول (5)


در تمام نمونه ها نسبتهای هوپان منظم به هوپان منظم و دیااستران به استران کمتر از یک می باشد که نشانگر منشاء شیلی این نفتها می باشد(اشکال 2 الف الی 5).
فراوانی ایزومرهای R هوپانهای توسعه یافته در تمام نمونه ها بالاتر از ایزومرهای S است که بلوغ بالای نفت میدان مزبور را نشان می دهد(اشکال 2 الف الی 5).
اندیس هوپان در تمام نمونه ها کمتر از یک برآورد شد که بیشتر محیط دریایی را برای سنگ منشاء این نفتها پیشنهاد می کند.
همانگونه که در اشکال 2 الف الی 5 مشاهده می شود هوپان توسعه یافته دارای فراوانی قابل توجهی نبوده که سهم محیط رسوبی قاره ای در آن را بسیار ضعیف معرفی می نماید.
از طرف دیگر ترپانهای تری سکیلیک تا در غالب نمونه ها(اشکال 2 الف الی 5) مقدار بالاتری نشان میدهد که این بیومارکرها نشانگر منشاء دریایی غالب این نفتها می باشد.
نسبت در همه نمونه ها(اشکال 2 الف الی 5) بالاتر از یک و نسبت بلوغ نسبتاً بالایی را برای نفتهای مزبور پیشنهاد می کند.
در نفتهای میدان نرگسی بیومارکر الینان(oleanane) مشاهده نمی شود. لذا می توان نتیجه گرفت که نفت مورد نظر قدیمی تر از کرتاسه فوقانی است. در تایید این نتیجه گیری خرده های حفاری چاه شماره یک میدان نرگسی مورد مطالعه قرار گرفته که حاصل تحقیق در حال بررسی در مجله Organic Geochemistry می باشد.
گسترش استران نفتهای نرگسی نشان داد که پراکندگی آنها بصورت می باشد. بالا بودن استران نسبت به سایر استرانها نشان دهنده منشاء دریابی نفتها می باشد ولی بالا بودن نسبت به وجود اجزای قاره ای را در سنگ منشاء پیشنهاد می کند(اشکال 3 الف الی 5).
فراوانی ایزومر R ایزواسترانهای نفتهای نرگسی در چاههای 1، 3و4 بیشتر از ایزومرهای S می باشد. این حالت در چاههای 2و5 مشاهده نمی شود که احتمالاً معرف بلوغهای بالای نفت چاههای 3،1و4 باشد(اشکال 3 الف الی 5).
نسبت استران از 41/0 تا 56/0 متغیر بوده که معرف بلوغ بالای نفت میدان مزبور می باشد نسبت دیااستران نیز نتایج مشابهی را نشان می دهد.
بطور خلاصه از نتایج این بررسی می توان نتیجه گرفت که نفت میدان نرگسی نفتی سبک، پارافینی با بلوغ بالا می باشد. منشاء این نفتها دریایی با مقدار جزئی اجزای قاره ای و جنس سازند منشاء آن شیلی است. سولفور بالای آن تایید کننده ترش بودن این نفتها است که البته این خود جای بررسی ومطالعه را باقی می گذارد که در ادامه این تحقیق درحال انجام است.


شکل2-الف



 


شکل 2-ب



 


شکل 2-ج



 


شکل 2-د



 


شکل 2-ه



 


شکل 3-الف



 


شکل 3-ب



 


شکل 3-ج



 


شکل 3-د



 


شکل 3-ه

کلید واژه ها: ژئوشیمیایی نفتمخزنآسماری/جهرم میداننفتینرگسی زمین شناسی نفت بوشهر