ارتباط تغییرات دگرگونی با فابریک مراحل دگرریختی در شیستهای همدان

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری هشتمین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده محجل، محمد- بهاری فر، علی اکبر- معین وزیری، حسین – نوزعیم، رضا
تاريخ برگزاری ۱۶ مهر ۱۳۸۴
متن اصلی:
     پنج مرحله دگرریختی در شیست های منطقه موردمطالعه مورد بررسی قرار گرفت که در طول تکوین خود با دو مرحله دگرگونی مشخص همراه بوده است. فابریک اولیه پیش از دگرریختی، اثرات لایه بندی می باشد که در بخش هایی با تناوب اولیه سنگهای دانه ریز و دانه درشت نهشته شده مشخص می گردند و در برونزدهایی به دلیل اختلاف جنس و اختلاف رئولوژی هنوز با صرف دقت زیاد قابل تشخیص هستند.
مرحله نخست دگرریختی
این مرحله با برگوارگی مشخص که به موازات لایه بندی در چین های خوابیده مرحله دوم در مقیاس مزوسکوپی و میکروسکوپی چین خورده اند قابل شناسایی می باشد (شکل 2 و 3). مطالعه میکروسکوپی تکتونیت های برونزد یافته در این منطقه فابریک برگوارگی ممتد را با حضور کانیهای دگرگونی مثل بیوتیت و مسکویت نشان می دهد. پورفیروبلاستهای گارنت و آندالوزیت همزمان با تشکیل برگوارگی رشد یافته اند که با نداشتن سایه های واتنشی و گاهی با دارا بودن درونبار های حلقوی کوارتزی از بقیه گارنتهای موجود در فاریک قابل تفکیک هستند (شکل 3). کانیهای دگرگونی رشد یافته در این مرحله دگرریختی نشانگر دگرگونی در درجه شیست سبز می باشد. چین های مرحله اول دگرریختی درهیچ مقیاسی در برونزدها مشاهده نشده وعلت آن شدت گسترش مرحله دوم دگرریختی در این مجموعه سنگی است. بنابراین این مرحله دگرریختی فقط در مقیاس میکروسکوپی با حضور برگوارگی قابل ردیابی است. این برگوارگی ممتد می باشد که در آن برگوارگی با کانیهای دگرگونی مثل موسکویت،‌بیوتیت ساخته شده و طویل شدگی بلورهای کوارتز در بخشهای پلیتیک همراه مواد کربن دار بخوبی شناسایی می گردد. این موضوع نشان می دهد که برگوارگی نسل اول مولود تأثیر دگرریختی و دگرگونی با هم بوده است.
مرحله دوم دگرریختی
دگرریختی غالب در این سنگها با مرحله دوم بوده که بشدت لایه بندی و برگوارگی مرحله نخست را چین داده است. این چین ها در مقیاس مزوسکوپی بصورت بسته تا یال موازی هستند که اغلب بصورت خوابیده مشاهده می شوند (شکل 3) و با چین های مرحله سوم چین خورده اند. برگوارگی سطح محوری آنها بصورت شیستوزیتی غالب به حالت فاصله دار با گسترش باندهای پرمیکا و باندهای کوارتز فلدسپاری گسترش یافته است. دراین مرحله رگه های کوارتزی و رگه های با ترکیبی از کوارتز، مسکویت و تورمالین با بافت پگماتیتی حضور یافته و در چین خوردگی مرحله دوم شرکت نموده اند (شکل 2). رشد قوی از کانیهای دگرگونی در امتداد برگوارگی جدید دیده نمی شود و فقط کنگره ای شدن و چین خوردن کانیهای ورقی نسل پیشین و چرخش آنها در امتداد برگوارگی جدید نشانگر فابریک نسل دوم است و تنها در بخشهای محدودی رشد میکا در این مرحله قابل رؤیت است. پورفیروبلاست های گارنت رشد یافته در مرحله پیشین در این مرحله توسط برگوارگی نسل دوم دور زده می شوند و دارای سایه واتنشی از کانیهای کوارتز هستند. در بعضی از این پورفیروبلاست ها میکاهای رشد یافته بخش بیرونی پورفیروبلاست را می پوشاند که نشانگر ادامه رشد آنها در مرحله دوم است.
مرحله سوم دگرریختی
دگرریختی مرحله سوم با حضور چین های مزوسکوپی و بزرگ مقیاس با راستای غالب شمالی – جنوبی در برونزدها شناسایی می گردد. این چین ها بسته تا باز و بیشتر بصورت قائم هستند که با چین دادن فابریک های پیش از خود بوجود آمده اند (شکل 2). برگوارگی سطح محوری دراین چین ها بصورت فاصله دار کنگره ای است. کانیهای دگرگونی ورقه ای و پورفیروبلاست خاصی که با این مرحله همزمان باشد در فابریک یافت نشد.
مرحله چهارم دگرریختی
مرحله چهارم دگرریختی با حضور یک برگوارگی فاصله دار کنگره ای با راستای غالب شمال- شمال خاوری شناسایی می گردد. خطوارگی مینرالی مشخصی با این مرحله همراه است که شامل بلورهای بیوتیت و بلورهای سوزنی سیلمانیت به خرج آندالوزیت است که در راستای برگوارگی چهارم جهت دار شده است.
مرحله پنجم دگرریختی
مرحله نهایی دگرریختی بصورت محلی با برگوارگی کنگره ای قائم یا با شیب زیاد که در بخشهای پرمیکا گسترش یافته شناسایی می گردد که برگوارگی های مراحل قبلی را تحت تأثیر قرار داده است.
دگرگونی و رابطه آن با مراحل دگرریختی پیش رونده
اولین مرحله دگرریختی با حضور دگرگونی پیش روند (Prograde) با حضور کانیهای دگرگونی ورقه ای مثل بیوتیت و مسکویت و همچنین پورفیروبلاست های گارنت و آندالوزیت ب ارشد همزمان با فابریک مرحله اول دگرریختی است. تعیین فشار و حرارت با ترموبارومتری در این مرحله به دلیل تأثیر مراحل بعدی امکان پذیر نبوده و مقدار آن با تعیین همزیستی کانیهای دگرگونی (metamorphic mineral assemblages) معرفی می گردد. با این فرض کانیهای آندالوزیت که در اولین مرحله از دگرریختی ساخته شده اند در شرایطی که فشار برابر 7/3 کیلوبار بوده انجام گرفته است. دربین مرحله اول و دوم دگرریختی، شرایط تقریباً‌ ثابت و یکنواختی حاکم بوده تا زمانیکه همزمان با مرحله دوم رگه های کوارتزی و رگه های با بافت پگماتیتی در شیست ها نفوذ می نمایند و با چین های مرحله دوم چین می خورند. افزایش ضخامت پوسته با این مرحله همراه با افزایش مقدار فشار همراه بوده است. این شرایط تا مرحله وسم و همزمان با آن حاکم بوده است. شرایط دگرگونی در طول چین خوردگی بصورت قائم در مرحله سوم که منجر به افزایش قابل توجهی در ضخامت پوسته نشده نسبتاً‌ ثابت بوده است.
در طول مرحله چهارم دگرریختی، گرم شدن سنگها تا 628 درجه سانتیگراد رسیده است (شکل 4). این موضوع در فابریک با تشکیل کانیهای سیلمانیت به خرج آندالوزیت مشاهده می شود. کانی سیلمانیت رشد یافته در این مرحله در راستای شمال، شمال شرق برابر روند فابریک دگرریختی مرحله چهارم می باشد. این افزایش حرارت با نفوذ توده های گرانیتوئیدی و پگماتیتی در منطقه توجیه می گردد.


شکل 1-موقعیت منطقه مورد مطالعه در پهنه سنندج -سیرجان



شکل 2-aچینهای disharmonic بسته تا یال موازی نسل دوم در رگه های کوارتزی و رگه های دارای بافت پگماتیتی b چین خوابیده نسل دوم که در آن برگوارگی نسل اول چن می خوردچین قائم نسل دوم وبزرگواری کنکرهای فاصله



شکل3-a لایه بندی اولیه در شیستها b بر گوارگی نسل اول به موازات لایه بندی مشاهده می شود . پورفیر و پلا ستهای گارانت رشد همزمان با این برگواری دارند نسل اول به موازات لایه بندی چین خوردهاند . بر گواری



شکل 4-نمودار تغییرات فشار وحرارت در طول زمان تکوین مراحل مختلف دگر ریختی

کلید واژه ها: همدان