چین خوردگی مکرر و شواهد مکانیسم خمشی برسی در فابریک سنگهایدگرگون منطقه آلمابولاغ همدان

دسته تکتونیک
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری هشتمین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده یزدی کیان، لیلی- محجل، محمد
تاريخ برگزاری ۱۶ مهر ۱۳۸۴
متن اصلی:
     سه نسل چین خوردگی در منطقه موردمطالعه شناسایی شده است. چین نسل اول در مجموعه آلمابولاغ (شکل 1) در مقیاس میکروسکوپی و در مجموعه چنار شیخ بصورت ماکروسکوپی (شکل 2) مشاهده گردیده، ولی در فیلیت ها قابل شناسایی نبوده است.
برگوارگی نسل اول با تشکیل کانیهای صفحه ای از قبیل مسکویت، اکتینولیت، کلریت، فنجیت و سریسیت به موازات سطح محوری چین های نسل اول در منطقه تشکیل شده است. این برگوارگی در برخی نقاط موازی با لایه بندی دیده می شود ولی در نقاطی نیز آن را قطع می کند. به موازات این نسل برگوارگی رگه های غنی از کوارتز در فیلیت ها تشکیل و با دگرشکلی مرحله بعدی چین خورده اند (شکل 3).
چین خوردگی نسل دوم با تشکیل چین های بسته تا یال موازی و مایل تا خوابیده شناسایی می شود. این چین خوردگی در هر سه واحد چینه شناسی توضیح داده شده با ایجاد شیستوزیتی به موازات سطح محوری چین ها، برگوارگی اصلی منطقه را بوجود آورده است. سطح محوری چین های نسل دوم در قسمتهای مرکزی منطقه مورد مطالعه کم و بیش افقی هستند و به طرف حاشیه شیب سطح محوری افزایش می یابد. بدین صورت که در قسمت شمالی منطقه جهت شیب سطح محوری از شمال شرق تا شمال غرب و در قسمت جنوب از جنوب غرب تا جنوب شرق تغییر می کند (شکل 4). قابل ذکر است که حالتهای حد واسط هم وجود دارد و در کل این تغییرات پیوسته است. محور چین های نسل دوم بامیل کم و راستای غالب شمال غرب- جنوب شرق در بخش شمالی به شمال و در بخش جنوبی به سمت جنوب میل دارند. چین های نسل اول با چین های نسل دوم هم محور بوده و طرح تداخلی نوک منقاری ایجاد کرده اند (شکل 6).


شکل1-



شکل-2



شکل-3

در این چینها ضخامت لایه ها در بخش لولایی بیش از یالها است و در گروه چین های مشابه قرار می گیرند. در ادامه شواهد مکانیسم تشکیل این چین ها بحث خواهد شد.
چین خوردگی نسل سوم با تشکیل چین های آرام (Gentle) تا باز (Open) در منطقه نمایان است که چین های نسل قبل را چین داده اند. این چین ها اغلب قائم می باشند و محور آنها تقریباً‌ افقی یا با میل کم است. برگوارگی سوم نیز برگوارگی ضعیفی است که به موازات سطح محوری چین های


شکل-6



شکل-7-

نسل سوم در واحدهای سنگی با سختی کم بصورت کنگره ای (Crenulation cleavage) گسترش یافته است (شکل 7)
ویژگیهایی از قبیل حفظ شدن ضخامت لایه ها در طول چین و تشکیل نشدن برگوارگی به موازات سطح محوری و ایجاد شکافهای کششی در بخش کمان خارجی چین های نسل سوم نشان می دهد آنها در مکانیسم خمش لغزش (Flexural slip) شکل گرفته اند. محور این جین ها با میل کم راستای غالب شمال غرب- جنوب شرق دارد.
چین های نسل دوم و سوم در مطالعات صحرایی هر سه واحد سنگی یاد شده شناسایی شدند و هندسه متفاوت آنها بخاطر اختلاف جنس واحدهای سنگی بوده است و طرح تداخلی نوک منقاری ایجاد کرده اند. زیاد شدن شیب سطح محوری چین ها از بخش مرکزی منطقه مورد مطالعه به سمت حاشیه ها و طرح بیضی روند امتداد لایه ها در روی نقشه و همچنین تغییر دو سویه میل محورها در دو بخش شمال غرب و جنوب شرق منطقه نشان می دهد که دو نسل چین خوردگی دوم و سوم در نهایت از یک ساختمان گنبدی متأثر شده اند (ایزدی کیان و محجل 1382)
شکل 1 مقطع میکروسکوپی از چین های خوابیده نسل دوم است. در این مقطع بخشهای پرکوارتز چین خورده و چین نسل دوم را ایجاد کرده اند. بخشهای میان آنها نسبت به اطراف از نظر مقدار میکا تفاوت آشکاری دارند و لیتولوژی این بخش با قسمتهای دیگر مقطع تفاوت دارد و بنظر می رسد که این مجموعه (بخشهای پرکوارتز و قسمتهای داخلی آنها) بخشی از لایه بندی اولیه باشد که توسط چین خوابیده نسل دوم چین خورده اند، همچنین با دنبال کردن برگوارگی غالبی که در این مقطع دیده می شود مشخص می شود که لایه را قطع می کند و همه جا با بخش پرکوارتز چین نمی خورد و این موضوع نیز اثباتی بریک نسل چین خوردگی پیش از ایجاد این چین خوابیده است (شکل 8). با نگاهی موشکافانه به بخشهای پرکوارتز مشاهده می شود که دانه های کوارتز در بخش لولایی به موازات سطح محوری چین نسل دوم کشیدگی پیدا کرده اند. در یال سمت راست دانه های کوارتز به شکل Z و در یال سمت چپ به شکل S تغییر شکل پیدا کرده اند و حاکی از برش چپبر در یال راست و راست بر در یال چپ می باشد. همچنین کانیهای کلریت و سریست نیز به شکل میکافیش تغییر شکل داده و در بخشهای یال راست چین حرکت چپ بر و در یال چپ حرکت راست بر نشان می دهند. تغییر شکل یافتن کوارتزها و میکاها مختص بخشهای پرکوارتز نبوده و در کل مقطع دیده می شود ولی بلورهای فلدسپار تغییر شکل خاصی نداشته و بیشتر بلورهای هم بعدی دارند. نکته قابل توجه دیگر این است که میکای جدیدی بموازات سطح محوری چین نسل دوم رشد نکرده است و میکاها تنها بصورت خم شدن به این دگرشکلی پاسخ داده اند.
طرح تداخلی چین نسل اول- دوم و دوم – سوم که هر دو تیپ سوم (Ramsay & Huber 1983) هستند در منطقه فراوان دیده شده، اما تنها در یک نقطه این سه نسل چین خوردگی با یکدیگر مشاهده شده اند (شکل 9).


شکل8-



شکل9-

کلید واژه ها: همدان