بیوزوناسیون سازند گورپی در کبیرکوه بر مبنای فرامینیفرا و تطابق آن با برش الگوی ElKef و مقاطع جهانی

دسته چینه شناسی و فسیل شناسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و چهارمین گردهمایی علوم زمین
نویسنده ابراهیم قاسمی نژاد&#۱۶۴۵; بهروز درویش زاده&#۱۶۴۵;&#۱۶۴۵; شمشاد قورچایی&#۱۶۴۵;&#۱۶۴۵;&#۱۶۴۵;
تاريخ برگزاری ۰۹ اسفند ۱۳۸۴

چکیده:

سازند گورپى در یال شمال شرقى کبیرکوه بر اساس فرامینیفرهاى پلانکتونیک موجود مطالعه و زون بندى شد. بایوزونهاى موجود در این برش با بایوزونهاى برش الگوى ElKef و مقاطع نواحى تتیس ونواحى دیگر که مربوط به عرضهاى جغرافیایى پایین مى باشد مقایسه شد و مشخص گردید که برش مورد مطالعه با مقاطع جنوب و جنوب غربى تتیس تطابق و همخوانى بسیار نزدیکى نشان مى دهد و در طى کرتاسه در ارتباط با هم بوده اند.

 

Abstract:

The Gurpi Formation in Northeast of Kabirkuh was zoned based on planktonic foraminifera. The zones were then correlated with those of Elkef and other Tethyan areas. A very close similarity and realationship was concluded for the sections of West and Southeast Tethys with the Gurpi Formation studied here.

 

مقدمه:

مختصات جغرافیایی برش مورد مطالعه که در یال شمال شرقی کبیرکوه قرار دارد ´20˚,47 طول جغرافیایی شرقی و´6 و˚ 33عرض جغرافیایی شمالی است که در مسیر جاده دره شهر- آبدانان در استان ایلام واقع است. سازند گورپی در کبیرکوه لرستان توسط افراد مختلفی از جمله هولستراند (1966در طاهری 1377) و طاهری (1377) مورد مطالعه قرار گرفته است. اما هدف از این مطالعه بایوزوناسیون سازند بر اساس فرامینیفرهای موجود و چگونگی تطابق آن با بایوزونهای تقریبا استاندارد شده جهانی می باشد. سازندهای موجود در برش مورد مطالعه از قدیم به جدید شامل  ایلام، گورپی، پابده می باشد و سازند گورپی با کنتاکت قاطع و بدون ناپیوستگی بر روی سازند ایلام قرار گرفته است. حد بالایی سازند گورپی سازند پابده است که با شیل ارغوانی قاعده سازند پابده مشخص می گردد. سازند گورپی یک سازند شیلی- مارنی می باشد و دارای دو ممبر رسمی به نامهای بخش آهکی امام حسن و بخش آهکی لوفادار می باشد ( James & Wynd, 1965). در برش مورد مطالعه سازند گورپی 251 متر ضخامت دارد و دارای بخش آهکی امام حسن و دو لایه آهکی لوفادار می باشد که یکی از آنها در فاصله 40متری از قاعده سازند مورد مطالعه به ضخامت 5 متر و لایه لوفادار دومی 32 متر بالاتر از لایه اولی یعنی در فاصله 72 متری از قاعده سازند و به ضخامت 2متر ظاهر می شود. بخش آهکی امام حسن 80 مترضخامت دارد واز ضخامت 80 تا 160 متری از سازند گورپی را در بر می گیرد. در این مطالعه تعداد 116 نمونه از کل برش به فواصل 5 متری و 2 متری برداشت شد و همه این نمونه ها در محلول آب اکسیژنه خیسانده شد و سپس از الکهای 70 ، 170 ،270 و300 عبور داده شد و محتوای هر کدام از الکها جداگانه جمع آوری و خشکانده شد. سپس نمونه ها ی فسیلی شناسایی ودر سلولهای مخصوص جمع آوری و مطالعه  شد.

بایو استراتیگرافی:

در این مطالعه از زون بندی Caron, 1985)) برای تفکیک  رسوبات کرتاسه و از زون بندی (Toumarkine & Lutherbakhetr, 1985) برای رسوبات پالئوسن استفاده گردید. بایوزونهای تفکیک شده در برش مورد مطالعه از پایین به بالا به شرح زیر می باشد. بایوزون Globotruncanita elevata :

این بایوزون از آخرین حضور Dicarinella asymetrica تا اولین حضور Globotruncana ventricosa تعریف شده (Caron, 1985) و نشان دهنده قسمت بالایی کامپانین زیرین تا کامپانین بالایی است.فسیلهای همراه دراین بایوزون عبارتند از: ,Globotruncana bulloides, Globotruncana arca, Rosita          . fornicataاین بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل سیاهرنگ است و 3 متر ضخامت دارد.

بایوزونGlobotruncana ventricosa :

این بایوزون ازاولین حضورGlobotruncana ventricosa تا اولین حضور Globotruncanita calcarata تعریف شده (Caron, 1985) ونشان دهنده قسمت زیرین کامپانین فوقانی است. فسیلهای همراه عبارتند از:Archaeoglobigerina cretacea, Rosita  fornicate, Globotruncana       linnieana,   Globotruncana bulloides,  Globotruncanita stuartiformisاین بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیلهای نازک لایه تیره رنگ است که لایه های آهکی لوفادار را در بر می گیرد. ضخامت این بایوزون 86 متر تعیین گردیده است.

بایوزون Globotruncanita calcarata:

این بایوزون بر مبنای رنج کلی Globotruncanita calcarata تعریف شده (Caron, 1985) و نشان دهنده قسمت بالایی کامپانین فوقانی است. فسیلهای همراه عبارتند از: Globotruncana ventricosa, Globotruncana bulloides, Globotruncanita stuarti, Globotruncanita elevate, Globotruncana lapperenti, Globotruncana linnieana, Globotruncanita stuartiformis, Globotruncanella havanensis, Globotruncanita subspionsa, Globotruncanita conica.  این بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل با میان لایه های آهکی است و 11متر ضخامت دارد.  

بایوزون Globotruncanella havanensis:

این بایوزون ازآخرین حضور Globotruncanita calcarata تا اولین حضورGlobotruncana aegyptiaca  تعریف گردیده است ( Caron, 1985) و نشان دهنده قسمت زیرین مائس تریشتین پایینی است.فسیلهای همراه عبارتند از:Globotruncanita stuarti, Globotruncanella citae, Rugoglobigerina macrocephala, Rosita fornicate, Globotruncanita stuartiformis         Globotruncana arca, Rugoglobigerina rugosa, Hedbergella holmdelensis . این بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل با میان لایه های آهکی است و4 متر ضخامت دارد.

بایوزون  Globotruncana aegyptiaca:

این بایوزون از اولین حضور Globotruncana aegyptiaca تا اولین حضور Gansserina gansseri تعریف شده است (Caron, 1985) و نشان دهنده مائس تریشتین پایینی است.فسیلهای همراه عبارتند از:Globotruncanita stuarti,  Globotruncanella citae, Rugoglobigerin macrocephala, Rosita fornicate, Globotruncanita  stuartiformis,  Globotruncana arca,

 Rugoglobigerina rugosa, Hedbergella holmdelensis, Archaeoglobigerina blowi, Rugoglobigerina reicheli, Globotruncanella petalloidae, Globotruncanita conica, Globotruncana ventricosa, Heterohelix globulosa, Pseudotextularia elegans .

این بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل با میان لایه های آهکی است و 10 متر ضخامت دارد .

بایوزون Gansserina gansseri:

این بایوزون از اولین حضور Gansserina gansseri  تا اولین حضور Abathamphalus mayaroensis تعریف شده است (Caron, 1985) و نشان دهنده مائس تریشتین بالایی است.فسیلهای  همراه عبارتنداز:Globotruncanita stuarti, Rugoglobigerina macrocephala, Globotruncana arca, Globotruncana falsostuarti, Globotruncanita stuartiformis,  Rugoglobigerina rugosa, Hedbergella holmdelensis, Archaeoglobigerina blowi, Rugoglobigerina reihel, ,Globotruncanella petalloidae, Gansserina wiedenmayeri, Globotruncanita conica, Globotruncana ventricosa. Pseudotextularia elegans, این بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل با میان لایه های آهکی آهکی است و 10 متر ضخامت دارد.

بایوزون  Abathamphalus mayaroensis:

این بایوزون از اولین حضور تا آخرین حضور Abathamphalus mayaroensis تعریف شده (Caron, 1985) و نشان دهنده مائس تریشتین بالایی است. فسیلهای همراه عبارتند از:Globotruncanita stuarti, Rugoglobigerina macrocephala,  Globotruncana arca, Globotruncanita stuarti, Rugoglobigerina rugosa, Hedbergella holmdelensis, Archaeoglobigerina blowi, Rugoglobigerina reicheli, Gansserina gansseri   Globotruncanella petalloidae, Globotruncanita conica, Globotruncana ventricosa, Pseudotextularia elegans ,Globotruncana falsostuarti, Globotruncanita angulata,  Kassabiana falsocalcarata

این بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل آهکی و میان لایه های شیلی  و شیل است و 35 متر ضخامت دارد و 

نشان دهنده مائس تریشتین بالایی است . اما اخیراً مائس تریشتین بالایی را با زون Plummerita hantkeninoides نشان می دهند و این به دلیل نادر بودن یا غایب بودن A.mayaroensis  در عمقهای کم و عرضهای جغرافیایی پایین است (Li & Keller, 1998a: Masters, 1984: Pardo et al., 1996 ).

Li & Keller(1998a) زون A. mayaroensis را بر مبنای حضور گونه های شاخص به چهار زون از Cf1 تا Cf4 تقسیم کردند. در برش مورد مطالعه حضور A.mayaroensis  تا آخرین نمونه کرتاسه ثبت گردیده است اما حضور گونه هایی که برای تقسیم این بایوزون توسط  ( Li & Keller ( 1998a معرفی شده امکان تقسیم این بایوزون را به 4 بایوزون فراهم می سازد که به شرح زیر است:

زون  Cf4 ( Racemiguembelina fructicosa ) : ا ین زون بوسیله اولین حضور R. fructicosa تا اولین حضور Pseudoguembelina hariansis تعریف می شود ( Li & Keller . 1998 b).  شروع این زون همزمان با شروع زون A. mayaronsis  ( caron, 1985) است و در برش مورد مطالعه این زون 23 متر ضخامت دارد و منطبق بر لیتولوژی شیل آهکی با میان لایه های شیلی سبز رنگ متمایل به کرم است. فسیلهای همراه عبارتند از:  Globotruncanita stuarti  Globotruncanita subspionsa,  Heterohelix globulosa,  Globotruncana aegyptiaca,  Globotruncanita stuartifomis, Globotruncana arca,  Rugoglobogerina hexacamerata,   Globotruncanella petalloidae,   ,  Globotruncana  folsostuarti,  Gansserina gansseri

.Globotruncanella citae, 

زون Cf3 (Pseudoguembelina hariansis) این زون بوسیله اولین حضور P. hariansis  در قاعده و آخرین حضور  G. gansseri  در راس تعریف شده است ( Li & keller, 1998 b ) و دو متر ضخامت دارد و منطبق برلیتولوژی شیل آهکی با میان لایه های شیلی خاکستری رنگ  است.  فسیلهای همراه عبارتند از: Globotruncana falsostuarti  Heterohelix globulosa, Heterohelix dentata, Gansserina wiedenmayeri,  Hedbergella holmdelensis  Globotruncana arca,  Rugoglobigerina rugosa, Pseudoguembelina palpebra, Gansserina gansseri, ,Globotruncanita stuarti, Globotruncanita stuartiformis Rugoglobigerin macrocephala

زون Cf2 (Pseudoguembelina palpebra) : این زون از آخرین حضور  G.gansseri تا اولبن حضور P. hantkeninoides  تعریف شده است  ( Li, keller 1998 b ) و منطبق بر لیتولوژی شیل با میان لایه های شیل آهکی خاکستری رنگ است و 6 متر ضخامت دارد  فسیلهای همراه عبارتند از:                           ,Globotruncanita angulata, Pseudoguembelina hariansis Globotruncana aegyptiaca Gansserina wiedenmayeri, Rugoglobigerina rugosa, Heterohelix globulosa,  Heterohelix dentata,  Hedbergella holmdelensis,  .

زون Cf1 ( Plummerita hantkeninoides ) : این زون بوسیله رنج کلی گونه  نامبرده تعریف شده است (Li & Keller , 1998 b) و در برش مورد مطالعه منطبق بر لیتولوژی شیل های خاکستری است. و 4 متر ضخامت دارد و فسیلهای همراه عبارتنداز: Pseudoguembelina palpebra, Pseudoguembelina, Rugoglobigerina rugosa, hariansis Gansserina wiedenmayeri,  Heterohelix globulosa,  Pseudotextularia elegans,  ٬Kassabiana falsocalcarata Globotruncanita stuarti,  Globotruncana arca, Globotruncana aegyptiaca  .

بایوزون Parvularugoglobigerina eugubina :

این بایوزون از اولین حضور تا آخرین حضور Parvularugoglobigerina eugubina تعریف شده است ((Toumarkine & Lutherbakhetr, 1985 و نشان دهنده پالئوسن زیرین(دانین زیرین) است فسیلهای همراه عبارتند از:Eoglobigerina fringa, Parvularugoglobigerina longiapertura,  وGlobocunosa daubergensis در انتهای این بایوزون دیده می شود.

این بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل سیاهرنگ است و 80 سانتیمتر ضخامت دارد.

بایوزون Parasubbotina  pseudobulloides :

 این بایوزون از اولین حضور Parasubbotina pseudobulloides تا اولین حضور Morozovella trinidadensis تعریف شده است ((Toumarkine & Lutherbakhetr, 1985 و نشان دهنده پالئوسن زیرین (دانین میانی) است. فسیلهای همراه عبارتند از:Globocunosa daubergensis, Morozovella       triloculinoidesاین بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل سیاهرنگ می باشد و 1 متر ضخامت دارد.

بایوزونMorozovella trinidadensis  :

این بایوزون از اولین حضور Morozovella trinidadensis تا اولین حضور Morozovella uncinata تعریف شده است (Toumarkine & Lutherbakhetr, 1985) ونشان دهنده پالئوسن زیرین(دانین بالایی) است. فسیلهای همراه عبارتند از:Parasubbotina pseudobulloides, Globocunosa daubergensis, Planorotalites compressa, Morozovella inconstans.

این بایوزون منطبق بر لیتولوژی شیل سیاهرنگ است و1 متر ضخامت دارد.

بایوزون

کلید واژه ها: سایر موارد