چینه شناسی وژئوشیمی مرزفرازنین-فامنین درکرمان

دسته چینه شناسی و فسیل شناسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و چهارمین گردهمایی علوم زمین
نویسنده نجیب زاده،حدیث؛عامری اختیارآبادی،محبوبه؛داستانپور،محمد؛وزیری؛محمدرضا
تاريخ برگزاری ۰۹ اسفند ۱۳۸۴

چکیده

  مطالعات چینه شناسى وژئوشیمیایى نمونه هاى برداشت شده ازمنطقه هوتک وشمس آباد درشمال غرب کرمان نشان دادکه حدود۴۵%انقراض براکیوپودها احتمالا"توسط حوادث زیستى فرازنین-فامنین اتفاق افتاده است که نسبت به انقراض دونین-کربونیفربیشتراست.نتایج آنالیزکربن واکسیژن ایزوتوپى((d۱۳c%۰VPDB and d۱۰۰%VPDBیک کاهش درمرزانقراض فرازنین-فامنین نشان دادکه بوسیله افزایش قابل ملاحظه اى دربالاى این افق دنبال مى شود.انحراف منفى ممکن است نشان دهنده یک انقراض دسته جمعى بدلیل تصادم شهابسنگى یافسادموادآلى باشد.تنوع ایزوتوپى باتغییرات فوناوانقراضات آنهادرناحیه انطباق دارد.

 

Biostratigraphy and Geochemistry of Frasnian-Famennian boundary in north-west <?xml:namespace prefix = st۱ ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />kerman۱:place>۱:City>

Najibzadeh H.;Ameri Ekhtiyar Abadi,M.;Dastanpour M.;Vaziri M.R.

Geology۱:PlaceName> Department۱:PlaceType> Shahid۱:PlaceName> Bahonar۱:PlaceName> University۱:PlaceType> ,Kerman۱:place>۱:City>

 

Abstract

  The biostratigraphical and geochemical studies samples collected from Hutk and Shamsabad indicate that about ۴۵%extinction of brachiopods probably caused by the Frasnian-Famennian bioevents, which is slightly higher than the rate of Devonian-Carboniferous extinction elsewhere.The results of isotopic carbon and oxygen isotop analysis (d۱۳c%۰VPDB and d۱۰۰%VPDB)show a sudden decrease at the proposed Frasnian-Famenian extinction boundary which is followed by positive values above this horizon.The negative excursion may indicate a biomass extinction due to either a meteorite impact or decay of organic matter.The isotopic variations are correlated to those faunal changes and their extinctions in the area.                     

مقدمه

  سیستم دونین برای بخش شمالی کرمان،جنوب شرقی ایران مرکزی ازلحاظ چینه شناسی وژئوشیمیایی برای مرزفرازنین-فامنین توسط داستانپوروآفتابی(2002)وهمچنین مطالعات چینه شناسی وپالئونتولوژی برای مرزفامنین-تورنازین توسط وبستروهمکاران (2003)انجام شده است.

  به این منظوراولین برش ازناحیه هوتک حدود900متری جنوب شرقی روستای هوتک با موقعیت جغرافیایی N30° 34¢ 7² و E 56° 57¢  باضخامت حدود480مترانتخاب شد.ازاین برش 15نمونه جهت مطالعات کنودونتی ازلایه های آهکی برداشت شد.نمونه هادرحال حاضربرای آماده سازی برای مطالعات بیشتر دردست بررسی می باشند.

دومین برش درمنطقه شمس آباددر1500متری شمال شرق دهکده شمس آبادباموقعیت جغرافیایی N30° 22¢ 30²_E56° 47¢ 50²  باضخامت حدود360مترمی باشدکه ازاین منطقه نیز11نمونه برای مطالعات کنودونتی برداشت شده است( شکل1).

  مرزفرازنین-فامنین درمحدوده پایینی سنگ آهک رس دار(190متر)دربرش هوتک وقاعده آن لایه های شیلی سیاه رنگ به ضخامت 160مترولایه 195متری برش شمس آبادتخمین زده شده است.

  احتمالا"تصادم شهاب سنگی درمرزفرازنین-فامنین عامل اساسی تغییرات فونابین این دواشکوب بودودرپایان اشکوب فرازنین بیشترموجودات آبهای کم عمق ناپدید شدند.

  تجمعات فونا،منابع مهمی ازایزوتوپهای کربن می باشندکه می توانندمحصولات یاسرعت فرایندهای اقیانوسی راتغییردهند.این مرزباتهی شدگی 13C وسنگهای کربناته همراه می باشد،این تهی شدگی یک پیش آشفتگی درسیکل کربن اگزوژنیک نشان می دهدکه ممکن است مربوط به کربن غیرآلی حل شده درسطح اقیانوس باشد.

 

بحث وبررسی

مرزفرازنین-فامنین بوسیله انقراض دسته جمعی فوناهای براکیوپودوتغییرات لیتوفاسیس دربرش هوتک پیشنهادشد.رخساره های زیستی ورخساره های سنگی مرزفرازنین-فامنین بادوبرش مطالعه شده مشابه وقابل تطابق هستند.لایه های دونین فوقانی دربرش هوتک کاملترین وبهترین رخنمون دونین درکرمان می باشند.نمونه های براکیوپود از این برش برای مطالعات ژئوشیمیایی برداشت شد.20نمونه سنگی ازبخش زیرین و19نمونه ازبخشهای بالایی مرزفرازنین-فامنین جمع آوری شد.همه نمونه هاباجزئیات برای اهداف بیواستراتیگرافی ولیتواستراتیگرافی مطالعه شدند.19نمونه به سازمان زمین شناسی،دانشگاه آکسفوردبرای آنالیزهای ایزوتوپی کربن فرستاده شد؛همچنین 8نمونه دردانشگاه لیورپول برای ایزوتوپهای اکسیژن وکربن تجزیه شدند.نتایج آنالیزهادر)شکل2) نشان داده شده است.تغییراتdC13% از8/4-تا4+درمیل(permil )به طورتیپیک بیکربناتها وکربناتهای دریایی کم عمق رانشان می دهد.مقدارایزوتوپ اکسیژن از3-تا5/1+VPDB متغیراست ویک محیط کربناته دریایی کم عمق رانشان می دهد.اشکوب های مرزدونین فوقانی براساس بایوزوناسیون کنودونتها وانقراضات دربیشترنقاط جهان انجام شده است. کنودونتها درلایه های دونین کرمان احتمالا"به دلیل فراوانی مرحانها، کرینوئیدهاوبراکیوپودهانادرهستند.همچنین شرایط کم عمق وآشفته محیط دونین فوقانی دراین منطقه ممکن است برای تجمع کنودونتها نامساعد بوده است.برطبق تحقیقات جهانی درپایان اشکوب فرازنین بیشتر موجودات کف زی آبهای کم عمق شامل همه مرجان های آبهای کم عمق،تقریبا"همه استروماتوپوریدهاوچندین خانواده ازبراکیوپودهاناپدید شدند.

 

نتایج

-درپایان فرازنین دربرش هوتک 13تاکسا ازبراکیوپودهابیشترCyrtospiriferازبین رفتند که قاعده فرازنین بوسیله 15جنس براکیوپودجدیدکه بطورناگهانی افزایش یافتند شاملPtychomatetoechia elborzensis,Rhipidorhynchus kotalensisمشخص می شود)شکل3).

-حوادث زیستی فرازنین-فامنین دربرش هوتک نشان می دهدحدود45%انقراض درجنسهای براکیوپودهاخیلی بیشترازانقراض دونین-کربنیفرمی باشد.

-دلیل انقراض دسته جمعی مرزفرازنین-فامنین احتمالا"می تواندتصادم شهابسنگی ،فساد موادآلی یاهردوباشد.

-وجوداالیتهای دریایی ،رسوبات تبخیری هاومرجانهای روگوزانشان دهنده یک محیط نیمه حاره ای درطول دونین درکرمان است.                                                              

   - مرجانهای روگوزاوتابولاتا همراه بابازوپایان رینکونلیداواسپریفریدانشان دهنده آبهای کم عمق ومحیط پلاتفرم داخلی درمنطقه است.

 

منابع

-Dastanpour M.(1990).The Devonian Stratigraphy of Kerman,Southeast Central Iran.Ph.D.Thesis,University of Bristol,300p.                                                                    

-Dastanpour M. (1996).  The Devonian System in Iran:a review.Geological Magazine 133(2):159-170.                                                                                                                 

-Dastanpour M.(1997).Latr Devonian reef in north Kerman province.J.Sci.Uni.Tehran22(1):1-11 (in Persian).                                                           

-Dastanpour M. and Aftabi A. (1996)Palentological and Geochemical study of the Late Devonian of Kerman,First Geological Congress of the Iranian Universities(abstract,in Persian),pp.64-66.                                                                                                              

-Webster G. D.,Yazdi  M. Dastanpour  M.and Maples C.(2001).Preliminary analysis of Devonian and Carboniferous crinoids and blastoids from Iran. In A. Tahiri, and A.El Hassani (eds.), Proceedings of the Subcommission on Devonian Stratigraphy (SDS)-IGCP421. Travaux de l'Institute Scientifique ,Rabat,Serie Geologie et Geographie Physique (2000),N°20:108-115.                                                                                        

-Wendt,J.,Kaufmann B.,Belka Z.,Farian N.and Bavanpur A.K. (2002). Devonian /Lower Carboniferous stratigraphy,facies patterns and palaeontology of Iran,part I,Southeastern.Acta Geologica Polonica,52(2):129 168.                                                  

 

کلید واژه ها: کرمان