استحصال کانسنگ طلای معلمان در مقیاس نیمه صنعتی

دسته کانه آرایی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین
نویسنده عقیل اجاقی، احمد امینی، سید محمد جواد شمسا، حسین مرادیعقیل اجاقی، احمد امینی، سید محمد جواد شمسا، حسین مرادی
تاريخ برگزاری ۰۹ اسفند ۱۳۸۴

چکیده :

 در این مقاله نتایجى که در مقیاس آزمایشگاهى بدست آمده بود در مقیاس نیمه صنعتى مورد بررسى قرار گرفت. نمونه اى به وزن ۱۲۰۰ کیلوگرم از این منطقه با عیار ۱۸ گرم در تن تهیه و آزمایشات میز لرزان و قالکارى انجام شد.

طبق نتایج بدست آمده ۴۰ در صد طلاى موجود در نمونه بعد از دو مرحله جدایش ثقلى به بخش پر عیار انتقال مى یابد که دودرصد وزنى کل نمونه را شامل مى شود. این بخش به روش قالکارى ذوب شده واز آن ۵/۸ گرم شمش طلا با بازیابى ۳/۹۷ درصد حاصل شد. بنابر این با توجه به هزینه پایین روش هاى ثقلى و همچنین وزن کم بخش پر عیار در مرحله ذوب، این روش به عنوان یکى از روشهاى فراورى براى بخشى از نمونه  مناسب به نظر مى رسد.

کلمات کلیدى: طلا، میز لرزان، قالکارى

 

Extraction of Moalleman gold ore in pilot scale

 A.ojaghi,. A.Amini,. S.M.J.Shamsa,. H.Moradi

 

Abstract:

 Laboratory scaleof processing results of Moalleman gold ore was scaled up to pilot scale. A ۱۲۰۰ Kg sample from the Moalleman gold deposit with gold content of ۱۸ ppm was selected for tabling and the concentrate was cupellated.

The results show that ۴۰ % of the gold content of the ore was obtained in the concentrate after two stage gravity concentration (tabling) which on the other hand consisted ۲ % by weight of the ore. This fraction was subjected to cupellation and ۸.۵ g gold ingot was obtained with a recovery of ۹۷.۳ %. Hence, it is concluded that this procedure is suitable as one of processing methods in the extraction of gold from Moalleman.

Key words: gold, shaking table, cupellation  

  مقدمه :

کانسارطلای معلمان در استان سمنان و 125 کیلومتری جنوب شرق شهرستان دامغان واقع شده است. این کانسار از نوع هیدروترمال رگه ای می باشد که کانی سازی طلا، مس، سرب و روی در آن انجام شده است. این کانسنگ به علت حضور سرب، آهن و مس از نظر فرآوری جزو کانسنگ های مقاوم طلا به شمار می رود . آزمایشات متعدد فرآوری جهت استخراج طلا بر روی این کانسنگ انجام شد و در نهایت ترکیب روش های ثقلی، پیرو متالورژی و سیانوراسیون  با بازیابی حدود 90 درصد پیشنهاد شد]1[. در روش سیانوراسیون، طلای موجود در نمونه  توسط سیانور مورد انحلال قرار می گیرد و در روش پیرومتالورژی، طلا به صورت مذاب از سایر ناخالصی ها جدا می شود]2و3[.

با توجه به نتایج بدست آمده از مطالعات آزمایشگاهی  استفاده از میز لرزان به عنوان یک بخش از فرایند برای بالا بردن عیار طلا و ذوب محصول پرعیار جهت آزمایشات نیمه صنعتی انتخاب شد]1[. هدف از این آزمایشات قابلیت استفاده از این روش در مقیاس بزرگتر بود.  به همین منظور نمونه ای به وزن 1200 کیلوگرم و با عیار 18 گرم در تن تهیه و آزمایشات  درکارخانه نیمه صنعتی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور  انجام شد

 

بحث :

 1- آماده سازی:

نمونه توسط سنگ شکن فکی و سپس سنگ شکن مخروطی خردایش شد وبا توجه به تجزیه سرندی محصول سنگ شکنی، d80 خوراک ورودی به آسیا  همانطور که در شکل 1 آمده برابر 5 میلیمتر بدست آمد.

بعداز عملیات خردایش نمونه توسط آسیای گلوله ای با درصد جامد 6/ 28  %  تاابعادکوچکتراز 230 میکرون آسیا شد. نمودار دانه بندی محصول آسیاشده در شکل 2 آمده است.

 

2- آزمایش میز لرزان مرحله اول :

محصول آسیا جهت جدایش ثقلی با دبی kg/min  2/3 به عنوان خوراک و دبی آب برابر  lit/min 8 وارد میز لرزان شد. سه محصول پر عیار، میانی و باطله بدست آمد که نتایج آن در جدول 1 آمده است. نکته قابل توجه تشکیل خط طلا در روی میز بود که نشان دهنده طلای آزاد در نمونه می باشد(شکل 3 و 4 ). در این مرحله 5/53 % از طلا به بخش پر عیار انتقال یافت و بقیه در بخش میانی و باطله باقی ماند.

 

 

3- آزمایش میز لرزان مرحله دوم :

با توجه به عیارحدود 100 گرم در تن  در بخش پر عیار آزمایش اول ، بنابر این آزمایش میز دوم  با دبی خوراک  5/46 کیلوگرم در ساعت و دبی آب 564 لیتر در ساعت قرار گرفت تا میزان طلا در این بخش افزایش یابد.

با توجه به نتایج همانگونه که در جدول 2  نشان داده شده، باز یابی این مرحله حدود 75% بود. بنابر این 40% از طلای موجود در نمونه به روش ثقلی به بخش پر عیار انتقال یافت. نکته قابل توجه عیار بالا (381 گرم در تن) و درصد وزنی پائین (حدود 2% کل نمونه اولیه) نمونه در این بخش می باشد، که ذوب مستقیم را ساده تر می کند به همین منظور برای بخش پر عیار ذوب مستقیم در نظر گرفته شد، برای بخش میانی و باطله انجام آزمایش میز لرزان یامیز جمینی پیشنهاد می شودکه نیاز به ادامه و برسی بیشتر آزمایشات دارد]4[.

 

4- ذوب

با توجه به عیار بالای طلا در کنسانتره میز مرحله دوم، حدود 23 کیلوگرم از نمونه در شرکت بازیابی فلزات رنگین مورد آزمایش ذوب قرار گرفت. در این روش ابتدا نمونه در کوره ای با دمای 800 درجه سانتیگراد ذوب تا فاز فلزی از غیر فلزی جدا شود، سپس فاز فلزی به همراه سرب تا دمای حدود 1200 درجه سانتیگراد ذوب می شود و طلا و نقره درون سرب قرار میگیرد بقیه فلزات به صورت سرباره خارج می شود. سرب به علت خاصیت جذب طلا ، آن را به خود جذب کرده و از بقیه نمونه جدا می کند. آلیاژ سرب و طلا و سایر فلزات بدست آمده درون کوره حرارت دید، سرب بخار و آلیاژ طلا و نقره باقی ماند. در مرحله بعد اسید نیتریک غلیظ، نقره موجود در آلیاژ را حل کرده و طلا باقی ماند.نمونه پر عیار ذوب و لجن طلای بدست آمده توسط حرارت خشک و خاک طلا بدست آمد. خاک حاصل ذوب شده وحدود5/8 گرم طلا به صورت شمش ( شکل 5 ) بدست آمد. در این روش بازیابی طلا برابر 3/97 % بود که دلیل این بازیابی مناسب حضور نقره و سرب در نمونه می باشد که به روند ذوب کمک و شرایط را آسان تر می کند]2و3[.

 

نتیجه گیری :

 

1- کانسنگ گندی یک کانسنگ پلی متال بوده و از لحاظ فرآوری جزو کانسنگ های مقاوم به شمار می آید.

2- بازیابی جدایش ثقلی مرحله اول توسط میز لرزان به 5/54 %  رسید ونکته قابل توجه این بود که فقط 10% وزنی کل نمونه به بخش پر عیار انتقال یافت.

3-  در آزمایش دوم با میز لرزان محصول پرعیار حدود 2 درصد بار اولیه را تشکیل میدهد باز یابی نسبی طلا به 75 % و بازیابی کلی آن به 40 % رسید.

4- بخش پر عیار توسط روش قالکاری مورد بررسی و 5/8 گرم شمش طلا  با بازیابی 3/97 % حاصل شد.

5- با توجه به هزینه پایین روش های ثقلی و همچنین وزن کم بخش پر عیار در مرحله ذوب، این روش به عنوان روشی اولیه در کنار روش های تکمیلی مناسب به نظر می رسد.

6- استفاده ترکیبی از میز جمینی یا جداکننده نلسون و روش سیانوراسیون برای استحصال طلا از محصولات میانی و باطله میز پیشنهاد می شود.

 

 

منابع :

1- اجاقی-عقیل، پایان نامه کارشناسی ارشد،  دانشکده معدن دانشگاه یزد، 1382.

2-  فرهنگی،عباس و دیگران، کتاب طلا، 1367،  انتشارات نخست وزیری

[3]Yannopoulos, J.C., The Extraction Metallurgy of Gold, 1990, Van Nostrand Reinhold, New York, 281p.

[4] Hanaker, R.Q., Forrest, W.R., Advance in Gravity Concentration, 2003, S.M.E.,   190p.

 

 

 

 

کلید واژه ها: کانسار سمنان دامغان هیدروترمال طلا طلایمعلمان کانسنگ کانه آرایی سایر موارد