ژئوشیمی و خاستگاه کانسارهای Fe- Mn جنوب شرق تربت حیدریه

دسته زمین شناسی اقتصادی واکتشاف
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و چهارمین گردهمایی علوم زمین
نویسنده احمدی،علی اکبر - راستاد، ابراهیم-رشید نژاد عمران،نعمت ا...
تاريخ برگزاری ۱۷ اسفند ۱۳۸۴

چکیده:

محدوده مورد مطالعه در فاصله ۳۵ کیلومترى جنوب شرق تربت حیدریه  در  زون ساختارى  ایران مرکزى قرار دارد. قدیمیترین رخنمون هاى سنگى را، اسلیتها تریاس بالاو ماسه سنگها وکنگلومراهاى ژوراسیک تشکیل مى دهد . توالى پیشرونده کرتاسه تحتانى شاملرخساره هاى تخریبى ، کربناتى وتوف آندزیتى – بازالتى مى باشد که با دگرشیبى بر روى واحد هاى سنگى ژوراسیک قرار مى گیرد.  در این توالى ماسه سنگها ، توف ورخساره هاى کربناتى دولومیتى وآهکى به ترتیب در برگیرنده افق هاى فرعى وافق هاى معدنى Fe –Mn هستند. کانى شناسى افق هاى معدنى شامل پیرولوزیت، پسیلوملان ، هماتیت وگوتیت مى باشد.مطالعات ژئوشیمیایى انجام گرفته بر روى ترکیب کانسنگ آهن ومنگنز شامل مطالعه عناصر اصلى،عناصر فرعى و عناصر نادر خاکى مى باشد. درمطالعه ژئوشیمى عناصر اصلى از نسبت هاى Mn/Fe,Si/Al وNa/Mg استفاده گردید ، که این نسبتها نشان دهنده تشکیل کانسار بوسیله فرآیندهاى هیدروترمال در یک محیط کم عمق مى باشد . نمودار هاى عناصر فرعى همگى بر محتوى پائین کانسنگ از عناصرى همچون Ni,Co وCu دلالت دارند،که نمایانگر قرارگیرى کانسارهاى مورد مطالعه در نمودارهاى عناصر فرعى، در محدوده کانسارهاى هیدروترمالمى باشد.الگوى عناصر نادر خاکى براى کانسنگ Fe- Mn منطقه نیز شباهت بیشترى با الگوى عناصر نادر خاکى در کانسارهاى هیدروترمال دارد.

 

 

کلمات کلیدى: ژئوشیمى، آهن ومنگنز ، خاستگاه، عناصر اصلى،عناصر فرعى، تربت حیدریه

Geochemistry and origin of Fe-Mn deposits in SE Torbat –e- Heydarieh

Abstract:

The study area is located ۳۵ km SE of Torbat- e- Heydarieh in <?xml:namespace prefix = st۱ ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />Central Iran۱:place> structural zone. The oldest rocks are upper Triassic slates and slaty shales, Jurassic quartz bearing sandstone and conglomerate . The lower Cretaceous  transgressive sequence including conglomerate, sandstone, micritic to dolomitic limestone, tuff, limestone, dolomite, shale with interbedded limestone and green shales has overlain the Jurassic rock units by unconformity. Geochemical studies on Fe-Mn ore composition. include study of major elements, trace elements and rare earth elements. In the major elements study, Mn/Fe, Si/Al and Na/Mg ratios are used. These ratios indicate  formation of  Fe-Mn ore by hydrothermal processes in shallow marine environment. All  trace element diagrams show low contents of elements such as Ni, Co, and Cu in the Fe- Mn orees. Therefore, deposits of the study area in these diagram locate in the area of hydrothermal deposits. The REE patterns for the Fe-Mn ores from the area have more similarity to those of hydrothermal deposits.

 

 

 

 

Key words: Geochemistry, Fe –Mn,Origin,Major elements,Trace elements, Torbat- e- Heydarieh

 

مقدمه:

کانسارهای فرومنگنز دریایی از نظرژنتیکی به سه دسته : هیدروژنتیک، دیاژنتیک وهیدروترمال تقسیم می شوند.(Bolton et al.,1988;Hein et al.,1997) . گروه اول شامل رسوبات فرومنگنزی است که بوسیله نهشت بسیارآرام از آب دریا در کف حوضه رسوبی تشکیل می شود.  گروه دوم یا کانسارهای دیاژنتیک نتیجه نهشت مستقیم رسوبات فرومنگنز حین دیاژنز در زیرکف دریامی باشد، که عموما در ارتباط با تغییر شرایط احیایی می باشند.) Renata et al.,2005) و گروه سوم در ارتباط با سیستم های هیدروترمال زیر دریایی تشکیل می شوند. کانسارهای فرومنگنز مختلف از نظر کانی شناسی، ژئوشیمی و طرزتشکیل با هم متفاوتند. البته ذکر این نکته ضروری است که ممکن است در تشکیل هر یک از این کانسارها دویا چند فرآیند با هم مشارکت داشته باشند. هر چند که در اکتشافات لیتوژئوشیمیایی استفاده از غنی شدگی شیمیایی کانسنگ به عنوان روشی جهت شناسایی واکتشاف کانسارهای مختلف به درستی ثابت شده است.(Govett,1983) اما کاربرد این روش جهت اکتشاف کانسارهای منگنز به مانند لیتولوژیهای سیلیکاته از روایی خوبی برخوردار نیست. دلیل این امر ، ظرفیت جذب بالای کاتیونها توسط اکسیدهای منگنز می باشد. واز طرف دیگر کانی های غالب سازنده این کانسارها اکسیدهای منگنز می باشند.لذا مقدار بیشینه عناصر فرعی قویا به تجمع اکسیدهای منگنز در کانسار وابسته می باشد و نمی توان آن را مشابه با غنی شدگی ژئوشیمیایی در سنگهای سیلیکاته تفسیر کرد. ویژگی مزبور می تواند به نتایج گمراه کننده ای منتهی شود . لذا جهت حل این مشکل باید نتایج عناصر فرعی را درمقابل محتوی منگنز کانسار نرمالیزه کرد.(نیکلسون1992). کانسارها و آثار معدنی Fe- Mn جنوب شرق تربت حیدریه(کافر دوغ، باغ قره، بادامک، نوق و بند بیشه) در فاصله 50-35 کیلو متری جنوب شرق تربت حیدریه واقع شده و با روند شمال غرب – جنوب شرق در زون ساختاری ایران مرکزی قرار دارند. در مقاله حاضر سعی شده است تا با استفاده  از نتایج آنالیز اکسید های اصلی ، عناصر فرعی  وعناصر نادر خاکی و مقایسه آنها با نمودارهای کانسار های هیدروترمال ، هیدروژنتیک ، دیاژنتیک وگاها کانسارهای شاخص این تیپ ها تا حد امکان به خصوصیات ژئوشیمی کانسارهای Fe-Mn جنوب شرق تربت حیدریه و خاستگاه آنها پرداخته شود.

زمین شناسی:

قدیمی ترین رخنمون های سنگی منطقه را رسوبات تخریبی تریاس بالا معادل سازند نایبند تشکیل می دهد که ماسه سنگ های کوارتزی وکنگلومراهای کوارتز دارژوراسیک(سازندشمشک) به صورت هم شیب آنها را می پوشانند. بر روی واحد های سنگی ژوراسیک ،  توالی پیشرونده کرتاسه تحتانی به صورت دگرشیب قرار می گیرد. که ضخامتی حدود200 متر دارد و از توالی سنگهای تخریبی و کربناتی تشکیل می شود. بر روی واحدهای کرتاسه  تحتانی رخساره های کرتاسه فوقانی وتوالیهای ولکانو سدیمنتری دوران سوم قرارمی گیرد. کانه زایی آهن ومنگنز عمدتا به صورت عد سی همروند بالایه بندی در توالی پیشرونده کرتاسه تحتانی در چهار جایگاه چینه شناسی خاص که شامل دو افق معدنی و دوافق فرعی است دیده می شود. سنگ میزبان در  این افقها، دولومیت ، آهک خاکستری ماسیو، ماسه سنگ وتوف آندزیتی – بازالتی می باشد. کانی شناسی ماده معدنی ساده بوده وشامل اکسید ها و هیدروکسید های آهن و منگنز همچون هماتیت، گوتیت، پیرولوزیت، پسیلوملان می باشد.

روش نمونه گیری و آنالیز:

نمونه های معدنی از کانسارها واندیس های مختلف منطقه جهت مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمیایی به وزن حدود 2-1 کیلوگرم در هر نمونه برداشت گردید. نمونه های  سخت وتوده ای ابتدا به قطعات کوچکتر شکسته شده ، آنگاه بوسیله آسیاب فکی با هسته فولادی پودر شده و سپس تعدادی از نمونه ها جهت آنالیز اکسیدهای اصلی و فرعی با دستگاه XRF در دانشگاه تربیت مدرس وتعدادی از نمونه ها جهت اندازه گیری عناصر فرعی و عناصر نادر خاکی در آزمایشگاه شرکت   Als Chemex کانادا  به روش  ICP-MS  مورد آنالیز قرار گرفتند.

ژئوشیمی عناصر اصلی:

استفاده از معیارهای ژئوشیمیایی برای تشخیص کانسارهای فرومنگنز اگزالاتیو هیدروترمال، هیدروژنتیک ودیاژنتیک کاملاشناخته شده است. و مجموعه ای از عناصر شاخص همچون عناصر اصلی، فرعی وعناصر نادر خاکی می توانند جهت شناسایی کانسارهای منگنزی که درمحیط های زمین شناسی مختلف تشکیل می گردند  به کار روند. al.1982) (Crerar et. نسبت های  بین Mn/Fe,Si/Al,Na/Mg در کانسنگ منگنز  می تواند ما را تاحد زیادی در شناسایی محیط و فرآیند موثر در تشکیل کانسار کمک کند. آهن ومنگنز در موقع نهشت از سیالات هیدروترمال به طریق خاصی از هم جدا می شوند ونسبتهای متفاوتی ازMn/Fe در رسوبات اگزالاتیو ایجاد می کنند. به طوریکه نسبت آنها10Mn/Fe< <0.1 (Nicholson1997) 1می باشد.  در حالیکه این نسبت برای نهشته های هیدروژنوس  Mn/Fe  برابر یک  (Rona 1978 Nicholson1997) ودر نهشته های Lacustrine  این نسبت Mn/Fe<1 (Nicholson1997) می باشد . همان طور که ذکر گردید کانسارهایFe-Mn جنوب شرق تربت حیدریه در چهار افق مشخص تشکیل گردیده وشکل ماده معدنی عدسی وهمروند با لایه بندی می باشد. نسبت Mn/Fe دراین کانسارها واندیسها متفاوت می باشد. بطوریکه در کانسار نوق نسبت فوق بین 0.08تا 0.46  ، در کانسار باغ قره 0.58 تا 6.35  ، در کانسار کافردوغ 0.09 تا 0.29 ودر اندیس بند بیشه 0.3 تا 0.73 می باشد. نتایج حاصل از این نسبت در کانسارهای Fe-Mn منطقه گویای آن است که این کانسارها در رده کانسارهای اگزالاتیو- هیدروترمال می باشند. با توجه به نسبتMn/Fe و قرار گیری کانسارهای منطقه مورد مطالعه در رده کانسارهای اگزالاتیو حال باید دید که نسبت های موجود بین دیگر عناصر هم این مسئله را تائید می کنند یاخیر؟

کانسارهای  اگزالاتیو هیدروترمال عموما در ارتباط نزدیک با ژل های سیلیسی آهندار بوجود می آیند که بوسیله فرایندهای فورانی زیر دریایی وتخلیه فلز در داخل رسوبات دریایی تشکیل شده اند.(Roy 1992). به همین جهت درصد وزنی Si در مقابل Al در این کانسارها معرف درصد بالای SiO2 در طی فعالیتهای اگزالاتیو می باشد. درصورتیکه کانسارهای با منشاء تخریبی Al نسبت به Si از درصد بالاتری برخوردار است که این امر ناشی از تخریب وتجزیه فلدسپاتها در طی فرایند حمل ونقل از خشکی به حوضه رسوبی است. نسبت Si  به Alدر ندولهای فرومنگنز کف دریا و رسوبات دریایی3  و درنهشته های فلز دار مراکز گسترش میان اقیانوسی بالاتر از نهشته های هیدروژنوس در نظر گرفنه شده است. در کانسارهای فرومنگنز مورد مطالعه میانگین نسبت فوق حدود 4.50 است که آنها را درمحدوه کانسارهای با منشاء هیدروترمال قرارمی دهد. (شکل1) . قرار گیری تعدادی از نمونه ها در محدوده کانسارهای هیدروژنوس به این دلیل است که در حین فرآیند سوپرژن،عناصری همچونMn,Fe,P,Al وTi غنی می شوند وعناصرMg,Ca وSi از کانه های اولیه شسته می شوند. لذا مقدار آنها در ماده معدنی کاهش می یابد.(Acharya1997) البته ناگفته نماند که مشاهدات صحرایی این امررا کاملا تایید می کند  چون نمونه هایی که در(شکل1) در محدوده کانسارهای هیدروژنوس قرار گرفته اند از  کانه های پر کننده حفرات ودرز وشکافها که تحت تاثیر فرایندهای سوپرژن ایجاد شده اند، برداشته شده است . نسبت بین بعضی از عناصر اصلی همچون Na/Mg  درکانسارهای منگنز می تواند تا حد زیادی همراه با خصوصیات لیتولوژیکی ما را در تشخیص محیط نهشت کانسار کمک کند نیکلسون (1992) با استفاده از نمودار بین درصد Na وMg سه محیط مختلف را جهت نهشت اکسیدهای منگنزاز یکدیگر تفکیک کرد که عبارتند از محیط دریایی، دریایی کم عمق ومحیط متاثر از آبهای شیرین که به ترتیب در آنها درصد Na و Mg کاهش می یابد. نمونه های منطقه مورد مطالعه در این نمودار در محدوده دریایی کم عمق و آبهای شیرین قرا می گیرند ،(شکل 2) مطالعات آنالیز رخساره ای انجام شده در منطقه مورد مطالعه (احمدی1384) محیط دریایی کم عمق را برای نهشت رسوبات کانه دار پیشنهاد می کند که این امرقرار گرفتن نمونه ها را در محدوده کم عمق در نمودار( شکل2 ) تائید می کند. با توجه به اینکه بعضی از نمونه ها از بخشهای کانه داری گرفته شده اند که تحت تاثیر فرآیندهای سوپرژن قرارگرفته اند و ازآنجا که بعضی از عناصر مانندMg  در حین این فرایند ها ازمحیط و کانه خارج می شوند لذا نسبت آن در کانه کاهش می یابد(Acharya1997) لذا قرار گیری بعضی از نمونه ها در محدوده آب شیرین با فرض فوق کاملا منطقی می باشد.

نمودارهای عناصرفرعیTrace elements)):

Hewett وFleischerدردهه 60 میلادی و Hewett وهمکاران(1964) از پیشگامان استفاده از عناصرفرعی در شناسایی تیپ های مختلف کانسارهای منگنز می باشند. آنها خاطر نشان کردند که کانسارهای هیدروترمال منگنز هم از جایگاه خشکی(terrestrial) و هم ازجایگاه دریایی (marine) در عناصرAs,B,Ba,Ge,Pb,Sb,Sr,Ti,W غنی شدگی نشان می دهند. کارهای بعدی در این زمینه نشان داد که اکسید های منگنز نهشته شده از سیالات هیدروترمال هم در محیط های خشکی و هم درمحیط های دریایی در عناصر Li,Cd,Mo,V,Znغنی هستند.

اخیرا نیکلسون(1992) فرض کرده است که کانسارهای هیدروترمال منگنز بوسیله غنی شدگی در عناصرAs,Ba,Cu,Pb,Sb,Sr,Li,Cd,Mo,V,Zn وکانسارهای رسوبی بوسیله غنی شدگی در عناصر Na,K,Ca,Mg,Sr,Co,Cu,Ni ازیکدیگر مشخص می گردند. با توجه به غنی شدگی این عناصرمولفین مختلف ، نمودارهای متفاوتی را طراحی کرده اند، که می توان باکمک آنها فرآیند موثر در تشکیل ومحیط تشکیل این کانسارها را تعیین کرد. در ذیل به تعدادی از این نمودارها ونتایج حاصل از آنها می پردازیم. نسبت Co  به Zn ونمودار دوتایی (Co+Cu+Ni) – (Co/Zn) توسط (1980Toth )  به عنوان متمایز کننده کانه زایی هیدروترمال (اگزالاتیو) از هیدروژنوس مورد استفاده قرار گرفته است. به طوریکه نسبت  Co/Znبرای کانسارهای هیدروترمال دارای میانگینی در حدود 0.15 و برای کانه زایی هیدروژنوس 2.5 می باشد. در کانسارهای مورد مطالعه میانگین نسبت فوق 0.33 می باشد که دارای تشابه بیشتری با کانسارهای هیدروترمال می باشد . Choi وHariya(1992)کانسارهای هیدروژنوس منگنز(ندولهای دریاهای عمیق) را از کانسارهای هیدروترمال زیر دریایی ، بوسیله بررسی کردن روابط بین عناصرZn,Ni وCo در یک نمودار سه تایی مشخص کرده اند. طبق بررسیهای انجام شده ، غلظت های پائین عناصر Co(2-75ppm) Cu(8-450),،Ni(22-900) و(Zn(18-1070 مشخصه کانسارهای منگنز هیدروترمال زیر دریایی می باشد.در کانسارها و اندیسهای آهن – منگنز جنوب شرق تربت حیدریه غلظت های عناصر Co(1-104) وCu(3-123)و Ni(1-120)وZn(6-7410) می باشد. و در نمودار مزبوراین نمونه ها در محدوده هیدروترمال زیر دریایی قرار می گیرند(شکل3).علاوه بر این نمونه های منطقه مورد مطالعه در نمودار Fe- Mn-(Ni-Co-Zn)  (Toth,1980;Usui and Someya,1997) نیز در رده کانسارهای هیدروترمال زیر دریایی قرار می گیرد.(شکل 5) نیکلسون(1992)غنی شدگی در عناصر Cu,Mo,Zn,V,Li As ,Sr,Sb,Pb ,Ba رامشخصه کانسارهای هیدروترمال در نظر می گیردوبه همین منظور نموداردو تایی (Co – Ni) – (As+Cu+Mo+V+Pb+Zn) را طرح کرده که در مقدار بعضی از عناصر فوق به همراه عناصر Co وNi دخیل می باشد. نهشته های هیدروترمال منگنز نسبت به Cu,As,Pb,Ba  غنی شدگی نشان می دهند ولی در عناصری مانند Ni ,Co غنی شدگی کمتری نشان می دهند.اما کانسارهای هیدروژنوس بر خلاف کانسارهای هیدروترمال در عناصری مانند Co,Ni غنی شدگی بالایی نشان می دهد. قرار گیری نمونه های Fe – Mn  جنوب شرق تربت حیدریه در محدوده  کانسارهای هیدروترمال(شکل5) گویای محتوی پائین کانسنگ در عناصری مانندCo وNi می باشد. علاوه بر کانسارهای هیدروترمال و هیدروژنوس ، کانسارهایی وجود دارند که از هوازدگی سکانس های کانه دار قدیمی تر حاصل شده اند ، این گروه از کانسارها معروف به دابهیتها می باشند برای تشخیص دابهیتها از دیگر کانسارهای اکسیدی منگنز نظیر کانسارهای سوپرژن یا هیدروترمال ، که در اکتشاف کانسارها بسیار با اهمیت می باشد.از نمودار دو تایی Pb  در مقابل Zn استفاده می شود .همان طور که از این نمودار استنباط می شود در دابهیتها نسبت Pb و Zn بالا می باشد و به طور کلی در این تیپ کانسارها بیش از یک درصد Pb وZn  وجود دارد.واین مقدار تا حدود  ppm 1000 سرب در مقابل 1 درصد روی نیز قابل قبول می باشد.اما در مقایسه با دابهیت ها دیگر تیپ ها ی کانسارهای منگنز نظیر کانسارهای تشکیل شده در محیط دریایی ، چشمه های آب گرم ، سدکس و کانسارهای حاصل از فرایندهای هوازدگی دارای نسبت پائین تری از سرب وروی می باشند و حتی ممکن است هنگامی که داده های آنها بر روی نمودار آورده می شوند با هم همپوشانی داشته باشند.(نیکلسون1992) همان طور که از نمودار( شکل6) استنباط می شود نمونه های مربوط به جنوب شرق تربت حیدریه همپوشانی خوبی با کانسارهای سدکس وکانسارهای تشکیل شده در محیط های دریایی کم عمق نشان می دهد.

عناصر نادر خاکی:(REE)

یکی از تفاوت های اساسی بین کانسارهای هیدروژنوس و هیدروترمال، میزان غنی شدگی این دو گروه کانسار نسبت به REE  ها می باشد . غنی شدگی REE در کانسارهای فرومنگنز هیدروژنوس چندین برابر کانسارهای هیدروترمال می باشد. به طوریکهREE  در کانسارهای هیدروترمال در حدود 100 می باشد ولی  این مقدار در کانسارهای هیدروژنوس نزدیک به 1000 است. از دیگر تفاوت های بارز بین کانسارهای هیدروژنوس و هیدروترمال تفاوت الگوی آنومالی Ce در این دو نوع کانسار می باشد . به  گونه ای که آنومالی Ce در کانسارهای هیدرژنوس مثبت ولی اکسیدهای فرومنگنز هیدروترمال در محیط های دریایی عموما دارای آنومالی Ce منفی قوی می باشند.هر چند که Hein معتقد است که آنومالی Ce  در کانسارهای هیدروترمال می تواند از حالت منفی قوی تا حالت بدون آنومالی تغییر کند. همان طور که در شکل( 8 )  دیده می شود الگوی عناصر نادر خاکی نمونه های منطقه مورد مطالعه ویژگیهای زیر را نشان می دهد.1-  میانگین   REE  در نمونه های منطقه در حدود 100 می باشد که کاملا با کانسارهای هیدروترمال مطابقت دارد.2- آنومالی Ce  در نمونه های یاد شده حالت منفی ضعیفی نشان می دهد که با الگوی ارائه شده جهت کانسار های هیدروترمال تفاوت نشان می دهد. بنا به گفته Hein آنومالی Ce  در کانسارهای هیدروترمال می تواند از حالت منفی قوی تا حالت بدون آنومالی تغییر کند. برای مثال می توان از کانسار Koryu در ژاپن  نام برد که یک کانسار هیدروترمال است ولی آنومالی بسیار ضعیفی از Ce نشان می دهد. Choi,J.H.,Hariya,Y.,1992))3 - آنومالی Eu  در نمونه های منطقه مورد مطالعه مثبت می باشد که از این نظر نیز با الگوی ارائه شده جهت  کانسارهای هیدروترمال متفاوت می باشد. در توجیه این مسئله باید گفت که عده ای ازمحققین بر این باورند که کانسارهای Fe- Mn هیدروترمال معمولا بوسیله آنومالیهای منفی Ce ومثبت Eu مشخص می شوند.(Mills&Eldefield,1995;Hein et al., 1997).  Gross  (1995) معتقد است که آنومالی مثبت Eu دررخساره های اکسیدی کانسارهای IF حاکی از ورود سیالات هیدروترمال به داخل محیط رسوبی در حین رسوبگذاری می باشد. وجود آنومالی مثبت Eu در سکانس های منگنز دار نشان می دهد که سیالات هیدروترمال کنترل کننده کانه زایی در تماس با پوسته اقیانوسی نبوده است.(Michard and Albarede,1986) و از طرفی مطالعات رسوب شناسی وآنالیز رخساره(احمدی1384) نشان می دهد که محیط رسوبگذاری رخساره های در برگیرنده کانسار های فوق الذکر یک محیط کم عمق کربناته – تخریبی است که بر روی پوسته قاره ای تشکیل شده اند. با توجه به مطالب فوق الگوی عناصر نادر خاکی هرچند از شباهت کاملی با کانسارهای هیدروترمال برخوردار نمی باشد اما بیشترین شباهت را با این تیپ کانسارها نشان می دهد.

نتیجه گیری:

مطالعات ژئوشیمیایی بر روی نمونه های کانسنگ فرومنگنز جنوب شرق تربت حیدریه با استفاده از نمودارهای مختلف عناصر اصلی، فرعی ونادر خاکی انجام ونتایج زیر بدست آمد:

- نسبت Mn/Fe در کانسارهای مورد مطالعه بین 0.08 تا6.35 متغییر است که با توجه به مطالعات نیکلسون (1997) این کانسارها در رده کانسارهای اگزالاتیو قرار می گیرند.

- میانگین نسبت Si/Al در نمونه های مطالعه شده 4.5 می باشد که شاخص کانسارهای هیدروترمال می باشد . (قرار گیری چند نمونه در محدوده کانسارهای هیدروژنوس ناشی از تاثیر فرآیندهای ثانویه می باشد).

- نمودار نسبت Na/Mg نشان می دهد که نمونه ها عمدتا در محدوده کانسارهای محیط های کم عمق دریایی قرار می گیرند، مطالعات رسوب شناسی وآنالیز رخساره ای نیز تائید کنندهتشکیل کانسار در محیط کم عمق می باشد(احمدی1384) . تعدادی از نمونه ها در محیط آب شیرین قرار می گیرند که ناشی از تاثیر فرآیندهای سوپرژن می باشد.کانسارهای هیدروژنوس بر خلاف کانسارهای هیدروترمال عمدتا در عناصرNa,K,Ca,Mg,Sr,Co,Cu  وNiغنی شدگی نشان می دهند. و در این میان عناصری همچون Ni,Co,Cu  به دلیل پایداری بیشتر در برابر فرآیند های ثانویه وسوپرژن نسبت به دیگر عناصر ذکر شده در فوق از اهمیت بیشتری برخوردار می باشند. لذا در نمودار های مختلفی ازنسبت این عناصر استفاده شده که در همه موارد نمونه های منطقه مورد مطالعه در محدوده کانسارهای هیدروترمال قرار گرفته وگویای مقدار پائین این عناصر در نمونه های کانسنگ می باشد.

- نمون

کلید واژه ها: سایر موارد