تعیین مرز دونین- کربونیفر بر اساس کنودونت ها در شمال غرب کرمان

دسته چینه شناسی و فسیل شناسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و پنجمین گردهمائی علوم زمین
نویسنده حدیث نجیب زاده
تاريخ برگزاری ۰۲ اسفند ۱۳۸۵

 

مقدمه :

 

    کنودونت هاى ایران توسط دیرینه شناسان زیادى ازجمله مولر(۱۹۷۳)، حمدى (۱۹۷۵)،  احمدزاده هروى (۱۳۶۶،۱۹۷۵،۱۹۷۱)، عاشورى(۱۹۹۰،۱۳۶۹،۱۳۷۳،۱۳۷۶،۲۰۰۶)، یزدى (۱۹۹۶،۱۹۹۹) و Hamdi and Janvier (۱۹۸۱)  مطالعه شده اند، اما درکرمان می توان ناصحى (۱۳۷۵)، موسى احمدى (۱۳۷۶) و Webster et al.(۲۰۰۳) را نام برد.

    رخنمون هوتک در۲۵کیلومترى شمال کرمان ودر۹۰۰مترى جنوب شرقى روستاى هوتک قراردارد که در امتداد شمال شرق- جنوب غرب گسترش دارد.این رخنمون درموقعیت E۵۶˚۵۷΄ وN۳۰˚۳۴΄۷˝ واقع شده است. رخنمون هوتک کاملترین و بهترین رخنمون دونین- کربونیفر در منطقه کرمان شناخته شده است. از این رخنمون ۲۸ نمونه مورد بررسی قرار گرفت.

 

 

◊◊◊◊

 

بحث :

 

لیتواستراتیگرافی: لایه هاى دونین بالایى- کربونیفر زیرین در رخنمون هوتک مورد مطالعه قرار گرفتند. لایه های دونین بالایی متشکل از۴ واحد سنگی اصلى سنگ آهک فسیل دار، دولومیت، شیل هاى سیاه وخاکسترى رنگ، ماسه سنگ کوارتزى قرمز یا زردرنگ و  کوارتزیت سفیدرنگ است.نهشته هاى کربونیفر زیرین سنگ آهک فسیل دار نازک تا ضخیم لایه حاوى فسیل هاى براکیوپود، بریوزوآ، بقایاى کرینوئید، قطعات تریلوبیت، کنودونتها، استراکدها، شکم پایان وفرامینیفرها است.

 

بیواستراتیگرافی: در رخنمون هوتک مجموعاً ۲۳ جنس و گونه کنودونت و ۳ بیوزون مورد شناسا یی قرار گرفته است.

بیوزون ۱ حاوی Icriodus cf. alternatus ، Icriodus  alternatus، Polygnathus communis ozbakensis   ، Polygnathus planarius   و Pelekysgnathus inclinatus  است که معادل Lower gigas biozone-Parasulcate biozone می باشد.

بیوزون ۲ حاوی Pelekysgnathus ozbakensis ، Polygnathus communis ozbakensis، Polygnathus pollocki   ، Pelekysgnathus inclinatus، Polygnathus planarius، Icriodus cf. alternatus alternathus ، Icriodus cf. alternatus، Icriodus  alternatus  و Icriodus cf. ioweansis است که معادل با Triangularis biozone-Crepida biozone می باشد.

بیوزون ۳ حاوی Clydagnathus sp. ، Polygnathus sp. ، Polygnathus communis ، Polygnathus communis communis ، Polygnathus cf. inornatus  ، Siphonodella sp. ، Spathognathodus sp.  ، Ozarkodina sp.  ، Ligonodina sp.  ، Hindeodella sp.  ، Hindeodus sp.  ، Gnathodus sp.  و Neoprioniodus sp.  است که با توجه به فون کنودونتی آن معادل با Lower expansa biozone-Anchoralislatus biozone می باشد.

با عنایت به اینکه جنس Siphonodella  در تورنازین زیرین ظاهر می شود،همچنین حضور جنس Gnathodus  به همراه آن در لایه ، قاعده این لایه را که در ارتفاعی حدود ۳۶ متر بالاتر از لایه کوارتزیت سفید رنگ بالایی قرار دارد به عنوان مرز فامنین- تورنازین پیشنهاد می گردد(شکل ۱ و۲).

شکل۱- مرز دونین- کربونیفر و پراکندگی نمونه های کنودونتی در لایه های مورد مطالعه در رخنمون هوتک.

 

 

 

 

 

شکل ۲- مرز فامنین- تورنازین در منطقه هوتک

F:Famennian           T:Tournaisian

 

 

◊◊◊◊

 

 

نتیجه گیرى :

 

۱-      در رخنمون هوتک ۲۳ جنس و گونه کنودونتی مورد مطالعه قرار گرفت که همگی در بر دارنده محدوده سنی دونین بالایی- کربونیفر زیرین می باشند و نشانگر سه زون کنودونتی زیر در منطقه هستند:

۱-      Triangularis to Crepida biozone

۲-      Lower gigas to Parasulcate biozone

۳-      Lower expansa to Anchoralislatus biozone

۲-      تغییر لیتولوژی در مرز فامنین- تورنازین دیده نشد و شناسایی مرز از طریق مطالعه کنودونت های موجود در لایه های آهکی این ناحیه صورت گرفت. این مرز در ارتفاع حدود ۳۶ متر بالاتر از لایه کوارتزیت در قاعده لایه می باشد.

۳-      وجود دو جنس کنودونتی Siphonodella sp. و Gnathodus sp. در لایه مؤید مرز فامنین- تورنازین هستند.

 

     

 

◊◊◊◊

 

 

 

منابع فارسى :

 

-احمدزاده هروی،م.،(۱۳۶۶)،براکیوپودها وکنودونتهای رسوبات جنوب بجنورد ونتایج چینه شناسی حاصل از مطالعه آنها،مجله دانشکده فنی،دانشگاه تهران،شماره۴۵.

-عاشوری،ع.،(۱۳۶۹)،بازنگری در موقعیت چینه شناسی همبری سازند خوش ییلاق،خلاصه مقالات نهمین گردهمایی علوم زمین،سازمان زمین شناسی کشور.

-عاشوری،ع.،(۱۳۷۳)،موقعیت چینه شناسی عضوهای ۱و۶سازندخوش ییلاق با استفاده از فون کنودونتی ومعرفی ۳زون کنودونتی از عضو۶،مجله علوم زمین،شماره۱۳.

-عاشوری، ع.، (۱۳۷۶)، مرز دونین و کربونیفر و کنودونت ها در ازبک کوه،خلاصه مقالات اولین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران.                                                                                      

-موسی احمدی،م.،(۱۳۷۶)،بررسی کنودونت های پالئوزوئیک بالاِیی(دونین-کربنیفر)ناحیه آب مراد(شمال غرب کرمان)،پایان نامه کارشناسی ارشد،پژوهشکده علوم زمین،سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور.

-ناصحی،ا.،(۱۳۷۵)،کنودونت های دونین زیرین ومیانی درایران مرکزی،فصلنامه علوم زمین،سازمان زمین شناسی کشور،شماره های۲۲-۲۱،صفحه۸۷-۷۸.

 

 

◊◊◊◊

 

References:

 

-Ahmadzadeh Heravi,M.(۱۹۷۱).Stratigraphische und Palaontologisch Untersuchangen im Unterkarbon des zentralen Elburs (Iran۱:place>۱:country-region>) , Clausthaler Geol.Abh.No.۷ ۱۱۴.S.Abb.۴ Taf.۴ Tal.

-Ahmadzadeh, H.M.,(۱۹۷۵), Stratigraphie und Fauna im Devon۱:place> des ostichen Elburs Iran۱:place>۱:country-region>, Clausthal Geol. Abh., ۲۳, ۱۱۴  pp.                                      

-Ashouri,A.R.(۱۹۹۰).Devonian and Carboniferous Conodont Faunas from Iran۱:place>۱:country-region>,Unpublished Ph.D.Thesis University of Hull,England.                                                                                                                            

-Ashouri,A.R.(۲۰۰۶).Middle Devonian-Early Carboniferous Conodont Faunas the Khoshyeilagh Formation,Alborz Mountains,North Iran ,Journal of Sciences,Islamic Republic of Iran ۱۷(۱):۵۳-۶۵, University of Tehran.                                                                                                                                     

-Hamdi,B.(۱۹۷۵).Conodont studies on the Upper Silurian-Lower Devonian of Kolur area,east Azarbayejan Geol. Surv. Iran۱:place>۱:country-region> No.D۳.

-Hamdi, B., and Janvier P., (۱۹۸۱), Some conodont and fish remains from Lower Devonian ( lower part of the Khoshyeilagh Formation) of north east Shahrud۱:city>, Iran۱:country-region>۱:place>. Geol. Surv. Iran۱:place>۱:country-region>, ۴۹, P. ۱۹۵- ۲۱۰.                                                                                                           

-Muller,K.J.(۱۹۷۳).Late Cambrian and Early Ordovician conodonts from northern Iran۱:place>۱:country-region>;Geol. Surv. Iran۱:place>۱:country-region> Rep;No۳۰P.۱-۷۷.                                                                                                                                             

-Webster,G.D. et. al.(۲۰۰۳). A cladid-dominated early Mississippian crinoid and conodont  fauna from Kerman۱:place>۱:city> province,Iran۱:place>۱:country-region> and revision of the glossocrinids and rhenocrinids,the jurnal of paleontology,KS ۶۶۰۴۴.

-Yazdi, M., (۱۹۹۶), Late Devonian- Carboniferous conodont biostratigraphy of the Tabas area, Eastern Iran, Ph. D. thesis, Macquarie University, Sydney, Australia.

-Yazdi, M., (۱۹۹۹), Late Devonian- Carboniferous conodont from Eastern Iran, Rivista Italiana di Paleontologia stratigrafia, Vol. ۱۰۵ , No. ۲, P. ۱۶۷ - ۲۰۰.

 

تعیین مرز دونین- کربونیفر بر اساس کنودونت ها در شمال غرب کرمان

 

◊◊◊◊

 

حدیث نجیب زاده،کارشناسی ارشدچینه و فسیل شناسی از دانشگاه شهید باهنر کرمان

محمد داستانپور، دکتری چینه وفسیل شناسی،1369 از دانشگاه بریستول،عضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان

 محمدرضا وزیری، دکتری چینه وفسیل شناسی،1376 از دانشگاه لیورپول، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان

 

◊◊◊◊

 

چکیده:

 

   نهشته های دونین بالایی_ کربونیفر زیرین (فامنین- تورنازین) در رخنمون هوتک (شمال غرب کرمان) متشکل از سنگ آهک، ماسه سنگ، دولومیت و شیل می باشد. در رخنمون مورد مطالعه 23 جنس و گونه کنودونتی و 3 بیوزون شناسایی شده است. مرز دونین- کربونیفر (فامنین- تورنازین) در این رخنمون بر اساس دو جنس Siphonodella sp. و Gnathodus sp. تعیین گردید.

 

 

 

Abstract:

 

   Upper Devonian- Lower Carboniferous (Famennian- Tournaisian) sediments in Hutk section (north- west of Kerman) consiste of limestone, sandstone, dolomite  and shale. In studing section 23 conodont genera and species within 3 biozone were identified. Devonian- Carboniferous (Famennian- Tournaisian) boundary in Hutk section determine based on two genera of Siphonodella sp. and Gnathodus sp.

 

کلید واژه ها: کرمان