چینه شناسی سازندهای ایلام و سروک درمیدان نفتی آب تیمور

دسته چینه شناسی و فسیل شناسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و پنجمین گردهمائی علوم زمین
نویسنده علی غبیشاوی
تاريخ برگزاری ۰۲ اسفند ۱۳۸۵

 

مقدمه :

میدان آب تیمور در ۲۵ کیلومترى جنوب غرب شهر اهواز قرار گرفته و در حال حاضر از افق بنگستان این میدان نفت استخراج مى شود (شکل ۱). عمق نهایى چاه شماره ۱۴ در ۳۴۷۲ مترى مى باشد. در این چاه مرز زیرین سازند سروک حفارى نشده است (شفیعى، ۱۳۷۸). آخرین مطالعه بیواستراتیگرافى در این چاه توسط طاهرى و اکبرى(۱۳۸۴) انجام گرفته است. خلاصه نتایج این مطالعه در جدول (۱) آمده است. دراین مقاله هر کدام از زونهاى زیستى، با شماره مربوط به خود ذکر می شوند.

 

Code

Biofacies

Age

Top

Base

 
 

۳۳

Globotruncanita elevata elevata Renge zone (Wynd, ۱۹۶۵)

Companian

۲۹۸۰

۳۱۰۲

 

۳۰

Rotalia skourensis - Algae Assemblage zone (Wynd, ۱۹۶۵)

 Coniacian - Campanian

۳۱۰۲

۳۲۴۵

 

۲۹

Nezzatinella - Dicyclina Interval  zone (Wynd, ۱۹۶۵)

Turonian (in khuzestan)

۳۲۴۵

۳۳۲۲

 

۲۵

Nezzazata - Alveolinidae Assemblage zone (Wynd, ۱۹۶۵)

Cenomanian

۳۳۲۲

۳۴۲۳

 

۲۶

Oligostegina Interval Zone (Wynd, ۱۹۶۵)

Albian to Maestrichtian

۳۴۲۳

?

 

جدول شماره ۱: بیواستراتیگرافی جاه شماره ۱۴ میدان آب تیمور (طاهری و اکبری، ۱۳۸۴)

افراد مختلفی سازندهای ایلام و سروک را مطالعه کرده اند ولی در مناطقی که سازند سورگاه وجود ندارد، در مورد مرز سازندهاى ایلام و سروک اتفاق نظر وجود ندارد. دسبوردیس (۱۹۷۲) شیل های سیلتی ماسه ای را که درروى زون زیستی ۲۵ در چاه های شماره یک میدان آب تیمور و شماره یک میدان دارخوین وجود دارند به عنوان مکان مناسبی جهت مرز فوقانی سازند سروک پیشنهاد کرده است. خلیلی (۱۹۷۶) با اعتقاد به وجود یک ناپیوستگی در حد  اشکوب کنیاسین در بالای زون زیستی ۲۹ مرز ایلام و سروک را در بالای زون زیستی ۲۹ قرار داد. در حال حاضر نیز مرز فوقانی سازند سروک به طور رسمی در بالای زون زیستی ۲۹ قرار داده می شود. حال اینکه آیا یک زون زیستی ! می تواند جهت تعیین مرز یک سازند معرفی شود یا نه خود جای سئوال دارد. اجرای این عقیده در عمل همواره باعث ایجاد مشکلات جدی برای زمین شناسان تحت الارضی در میادین نفتى مختلف شده است. کارشناسان اداره عملیات شرکت ملى مناطق نفتخیز جنوب به این دلیل که تشخیص زون زیستى ۲۹ همزمان با حفارى کار بسیار مشکلى است، در این میدان به طور غیر رسمى مرز فوقانى سازند سروک را در زیر شیل های سیلتی ماسه ای که توسط دسبوردیس (۱۹۷۲) معرفى شده است، در نظر مى گیرند. در این مقاله مرز ایلام و سروک در محل پیشنهادى اداره عملیات زمین شناسى شرکت نفت جنوب در نظر گرفته شده است. براى روشن شدن موضوع در میدان آب تیمور سازندهاى ایلام و سروک از دیدگاه چینه نگارى سکانسى و محیط رسوبى مورد مطالعه قرار گرفت و نتایج بدست آمده با نتایج حاصل از مطالعه بیواستراتیگرافى (طاهرى و اکبرى، ۱۳۸۴ ) مقایسه شد.

 

 

 

 

بحث :

جهت تعین محیط رسوبى و سکانس هاى سازند هاى ایلام و سروک تعداد ۴۵۰ مقطع نازک مورد مطالعه قرار گرفت (این موضوع در مقاله دیگرى به تفصیل مورد بحث و بررسى قرار گرفته است). و بر اساس منابع موجود میکروفاسیس مربوط به هر مقطع نازک مشخص شد (Flugel, ۱۹۸۲, ۲۰۰۴; Dunham, ۱۹۶۲). داده هاى مربوط به میکروفاسیس ها از جمله: نام میکروفاسیس، محل آنها در محیط رسوبى ودرصد فراوانی آنها درجدول (۲ و ۳) ارائه شده است.

Code

Microfacies

Environment

Frequency (%)

 
 

SV۱

 Echinoid Oligostegina Wackestone – Packstone

Outer ramp

۲۷.۰۴

 

SV۲

Oligostegina Foraminifer Peloidal Wackestone – Packstone

Outer ramp

۲۱.۳۸

 

SV۳

Sponge spicules Red algae Peloidal Wackestone – Packstone

Mid ramp

۱۱.۳۲

 

SV۴

Peloid Rudist Packstone

Mid  to Inner ramp

۲۱.۳۸

 

SV۵

Foraminiferal  Rudist Wackestone – Packstone

Inner ramp

۹.۴۳

 

SV۶

High Diversity Foraminiferal  Wackestone – Packstone

Inner ramp

۹.۴۳

 

جدول ۲: میکروفاسیس های مربوط با سازند سروک همراه با محیط رسوبی و فراوانی آنها

Code

Microfacies

Environment

Frequency%

 
 

IL۱

Bioclast pelagic mudstone

Outer ramp

۱۹.۴۱

 

IL۲

 

علی غبیشاوی ، دانشجوی دکتری فسیل و چینه شناسی دانشگاه اصفهان، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ایران

علی رحمانی، کارشناسی ارشد فسیل و چینه شناسی از دانشگاه اصفهان،1378، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ایران

غلامرضا چهارده چریک، کارشناسی ارشد فسیل و چینه شناسی از دانشگاه اصفهان، 1385

نصرت ناصری، کارشناس ارشد رسوبشناسی و سنگ شناسی رسوبی از دانشگاه شهید بهشتی تهران، 1384

◊◊◊◊

چکیده:

در این مطالعه بخشی از گروه بنگستان شامل قسمت فوقانی سازند سروک (اواخر سنومانین و تورونین) و سازند ایلام (کنیاسین و سانتونین) در چاه شماره 14 میدان آب تیمور مورد بررسی قرار گرفت. جهت شناسایی سکانس های درجه 3، از مغزه ها، مقاطع نازک و نمودارهای الکتریکی استفاده شد. سپس نتایج سکانس استراتیگرافی با نتایج بیواستراتیگرافی مورد مقایسه قرار گرفت و نهایتا تطابق سکانس استراتیگرافی با دیگر مناطق از جمله صفحه عربی انجام گرفت. بر این اساس  مشخص شد که برخلاف مطالعات قبلی (عدم رسوبگذاری کنیاسین)، رسوبات کنیاسین در این میدان وجود دارند. همچنین ناپیوستگی تورونین میانی، در منطقه وجود داشته و به نظر می رسد که ابزار مناسبی جهت تطابق منطقه ای باشد.بر اساس این مطالعه ناپیوستگی تورونین میانی به عنوان مرز ایلام و سروک پیشنهاد می شود.

Abstract:

This study is focused on a part of Bangestan group include upper part of Sarvak (upper part of Cenomanian and Turonian) and Ilam formation (Coniacian and Santonian) in well number 14 of Ab-teymur oil field in southwest of Iran. Cores, thin sections and electrical logs are investigated to identify 3rd-order sequence of above mentioned formations. Combination of Sequence Stratigraphy, Biostratigraphy and Sequence Stratigraphic correlation of studied section with other place such as Arabian plate reveal that despite of previous studies (non deposition of Coniacian) Coniacian sediments are deposited in studied area. Also Mid Turonian Unconformity exists in this area and it seems that this unconformity is powerful correlation tool in regional correlation. Based on this study Mid Turonian unconformity is recommended as Ilam and Sarvak boundary in subsurface section.

کلید واژه ها: سایر موارد