ولکانیسم زیردریایی ژوراسیک در بخشی از زون سنندج- سیرجان (شمال شهرکرد)

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری دومین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده سید نعیم امامی
تاريخ برگزاری ۲۷ مرداد ۱۳۷۷
پتروژنز و پتروگرافی سنگهای آتشفشانی زون ساختاری سنندج- سیرجان از نکات جالب توجه درزمین شناسی ایران بوده که تاکنون کمتر بدان پرداخته شده است. بخشی از این نوار از شمال استان چهارمحال و بختیاری عبور می کند که تحت عنوان کمربند سنگهای سبز شمال شهرکرد از آن یاد می کنیم. این کمربند با مساحتی بالغ بر 60کیلومتر مربع در فاصله 20کیلومتری شمال شهرکرد، مرکز استان قرار دارد. طول متوسط رخنمونهای مطالعه شده20 و عرض آنها 3کیلومتر اندازه گیری شده است. مجموعه سنگهای موجود در این کمپلکس آذرین عبارتند از: سنگهای ولکانیک شامل پیروکسن آندزیت، هورنبلند آندزیت، داسیت و بازالت. سنگهای نفوذی با گسترش بسیار محدود مشتمل بر دیوریت با بافت پگماتیتی و سنگهای نیمه عمیق شامل دولریت، میکرودیوریت و اسپلیت با بافتهای خاص دولریتی، اوفیتیک و ساب اوفیتیک که بصورت دایک، استوک و گاهاٌ سیل تزریق شده اند. سنگهای پیروکلاستیک نیز معمولاٌ بصورت توف همراه با برش ولکانیک و آلگومرا رخنمون دارند.
بحث اصلی این مقاله بر روی پتروگرافی و طبقه بندی ژئوشیمیایی سنگهای آتشفشانی این کمپلکس متمرکز بوده که در پایان نیز با استناد به دیاگرامهای پتروژنتیکی موجود نوع ماگما نیز تعیین گردیده است. بطور کلی بررسیهای پترولوژیکی و ژئوشیمیایی نشان دهنده ولکانیسم زیردریایی احتمالاٌ از نوع جزایر قوسی با دو روند ماگمایی کالکوآلکالن و تولئیتی می باشد. سنگهای نیمه عمیق نیز ویژگیهای زئوشیمیایی بازالتهای میان قوسی (MORB) را نشان داده که در برخی دیاگرامها به سمت بازالتهای جزایر قوسی (OIB)
میل می کند. سن مجموعه ولکانیک ژوراسیک لیاس تا مالم و سنگهای نیمه عمیق، کرتاسه و پس از ان بوده است. سنگهای آتشفشانی مزبور در کل ناحیه متحمل دگرگونی درجه بسیار ضعیف (رخساره پمپلی ایت- پرهنیت یا پرهنیت- اکتینولیت) تا درجه ضعیف (ابتدای رخساره شیست سبز) گردیده اند. و بعلاوه یک فاز دگرشکلی از نوع برتل نیز بطور همزمان ویا کمی پس از تبلور سنگها سبب خردشدن کانیها بخصوص پیروکسن ها و پلاژیوکلازها شده است.
پس از بررسی های کامل پتروگرافی، مجموعه آذرین شمال شهرکرد که در نقشه زمین شناسی چهارگوش شهرکرد صرفاٌ به دو سازند J4, J2 محدود شده بود، به 8 واحد مستقل لیتوگرافی تفکیک گردید.

کلید واژه ها: چهارمحال