پالینو استرا تیگرافی واحدهای سنگی نیور،پادها و خوش ییلاق در جنوب بجنورد (کوه سالوک - گردنه پلمیس)

دسته چینه شناسی و فسیل شناسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری دومین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده محمد قویدل
تاريخ برگزاری ۲۷ مرداد ۱۳۷۷
ناحیه مورد مطالعه در فاصله 42 کیلومتری جنوب بجنورد در محل گردنه پلمیس در مسیر جاده بجنورد به اسفراین قرار دارد. در این ناحیه رسوبات پالئوزوئیک بالغ بر 2000 ضخامت داشته و از پایین به بالا به سازندهای میلا،لشگرک،قلی،نیور،پادهاو خوش ییلاق تقسیم شده است. این ناحیه در سال 1375 و 1376 بوسیله مولف بازدید و از سازندهای نیور،پادهاو خوش ییلاق اندازه گیری و نمونه برداری شد.ضخامت سازند نیور در این ناحیه 927 متر ، سازند پادها 112متر و سازند خوش ییلاق 97 متر اندازه گیری شد. روی هم رفته 600 نمونه از سازند های نیور ، پادها و خوش ییلاق تهیه گردید. این نمونه ها در آزمایشگاه پالینولوژی اکتشاف وزارت نفت تجزیه شیمیایی و میکروفسیل های آن مورد مطالعه قرار گرفت. در این مطالعه 60 گونه اکریتاش، 10 گونه میوسپور و 20 گونه کیتینوزوآ شناسایی گردید که از پایین به بالا به 6 بیوزون عمده به شرح زیر قابل تقسیم می باشد:
بیوزون I: این بیوزون با گونه های اکریتاش:
Diexallophasis denticulata, Eupoikilofusa striafera,visbysphaera pirifera, Multiplicispharidium arbusculum, Tunisphaeriumparvum, Leiosphaeridia laevigata, Veryhachium polyaster, Leiofusa elenae, Heloshaeridum clavispinulosum, Leiofusa bispinosoides, Ammonidium Johnsim, Ammonidium listeri, Dixeallophasis denticulata
و Eupoklofusa مشخص می شود.
همراه با گونه های اکریتاش فوق الذکر گونه های کیتینوزوآ از جمله:
Ancyrochitina ancyrea Spininachitina fragilis
Ancyrochitina laeviensis و Ancyrochitina sp وجود دارد. ضخامت رسوبات دربرگیرنده این بیوزون 118 متر بوده و برمبنای گونه های پالینومورف سن این ضخامت لاندورین زیرین (Rhudanian) می باشد.
بیوزون II: این بیوزون با گونه های اکریتاش:
Dactylofusa estillis, Visbysphaera microphinosa, Visbysphaera oligofurcata, Multiplicisphaeridium neaghae, Visbysphaerameson, Tunispharium tentaculfrerum Tunisphaeridium caudatum
مشخص می شود. در این بیوزون نیز گونه های شاخص کیتینوزوآ از جمله:
Ancyrochitina ramosaspina, Ancyrochitina convex, plectochitina nodifera
وجود دارد. ضخامت رسوبات دربرگیرنده این بیوزون 124 متر است که بر مبنای گونه های کیتینوزوآ و اکریتاش سن این ضخامت از رسوبات سیلورین، لاندورین میانی (aeronian) پیشنهاد می شود.
بیوزون III: با ظهور و از بین رفتن گونه های اکریتاش:
Domasia limaciforme, Dictyotidium perlucidum, Domasia quadirspinosa, Domasia elongata, solipidium granuliferum, Tylotopalla robustispinosa
مشخص می شود. اکریتاش این بیوزون با گونه های کیتینوزوآ
Plectochitina saharica, Sphaerochitina sp., plectochitina paraguayensis, Ancyrochitina bifurcataspina
همراه است. ضخامت این بیوزون 110 متر است که برمبنای ارزش چینه شناسی گونه های کیتینوزوآ و اکریتاش سن لاندورین بالایی (Early Tylichian) دارد.
بیوزون IV: این بیوزون در ضخامت 28 ظاهر و از بین می رود و با گونه های اکریتاش
Dilatisphaera dameryenis, Dactylofusa maranhenis, Geron guerillerus
مشخص می شود. در این بیوزون نیز گونه های کیتینوزوآی بیوزون III گسترش دارند. برمبنای ارزش چینه شناسی گونه های اکریتاش و کیتینوزوآهای این بیوزون، سن لاندروین بالایی برای این ضخامت از رسوبات نبور ییشنهاد می شود.
بیوزون V: این بیوزون در ضخامت 540 متر از رسوبات نیور اکریتاش و کیتینوزوآ وجود ندارد و میکروفسیلهای آن را فقط گونه های میوسپور
tetrahedraletes medinensis, Retusotriletes goensis, Laevolancis divellomedia, Hispanaediscus verucatus, Retusotriletes warringtonii, Ambitisporites dilutus
شامل می شود. بر مبنای ارزش چینه شناسی میوسپورهای مذکور این ضخامت از رسوبات سیلورین به زمان سیلورین میانی (Wenlockian) ارتباط دارد و انتساب آن به سازند پادها هم در کوه قلی و هم در گردنه پلمیس صحیح نمی باشد.
بیوزون VI: این بیوزون با ظهور و از بین رفتن گونه های آکریتاش
Chomotriletes bischoensis, Chomotriletes vedugensis, Deltotosoma intonsum, Gorgonisphaerium discissum, Saharidia lusca, papulogabata annualata, Tornacia sarjeantii, Stellinium comptum, Stellinium octoaster
مشخص می شود که در سازندهای پادها و خوش ییلاق گسترش دارند. گونه های آکریتاش این بیوزون زمان دونین بالایی (فراسنین) را برای سازندهای پادها و خوش ییلاق در این ناحیه پیشنهاد می کنند. بدین ترتیب یک نبود چینه شناسی نسبتاٌ بزرگ بین سازند پادها و رسوبات سیلورین در ناحیه وجود دارد که این نبود چینه شناسی سیلورین فوقانی و دونین زیرین و میانی را در برمی گیرد.

کلید واژه ها: خراسان شمالى