شناسایی نشانه های زیستی شاخص منشا پختگی ماده آلی و محیط رسوبی در رسوبات کرتاسه ایران مرکزی منطقه خور-بیابانک با استفاده از روش گاز کروماتوگرافی-طیف سنجی جرمی

دسته زمین شناسی نفت
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین
نویسنده قدرت الله محمدی-محمد رضا کمالی- سادات فیض نیا
تاريخ برگزاری ۲۷ مرداد ۱۳۷۷
مطالعات اخیر انجام شده بر روی سنگهای منشاء هیدروکربور متعلق به سن کرتاسه در ایران مرکزی منجر به شناسایی نشانه های زیستی (Biomarkers) مهم گردید. این مقاله اولین گزارش نشانه های زیستی موجود در شیل ها و شیلهای آهکی به سن کرتاسه در منطقه خوربیابانک است که آثار مولکولی آنها را از نقطه نظر منشاء ماده آلی، درجه پختگی و محیط رسوبی مورد ارزیابی قرار می دهد. اطلاعات حاصل از آنالیز هیدروکربورهای اشباع توسط گاز کروماتوگرافی- طیف سنجی (GC-MS) در m/z=191 و m/z=217 نشان می دهد که توزیع استرانهای نرمال C27, C28, C29 بصورت C27>C2889% تا 96% است که نشانگر مرحله نفت زایی یا کاملاٌ بالغ (mature) برای تولید نفت است. نسبت هوپان به استران در حدود 0/63 تا 1/13 است که دلالت بر فعالیت و فراوانی باکتریها در مراحل اولیه دیاژنز دارد. نسبت TS/TS+TM در حدود 0/37 تا 0/44 است. نسبت فوق که همواره متاثر از لیتولوژی و فاسیس است، در محیطهای کربناته احیایی کاهش پیدا می کند. پس با توجه به این مقدار انتظار می رود مقادیر فوق مقدار بیشتری بوده باشد. از آنجایی که نمونه های مذکور دارای مقدار قابل توجهی کربنات هستند لذا مقادیر بدست آمده در حد انتظار است. نسبتهای مورتان به هوپان در حد 0/15 تا 0/19 بوده که تایید کننده درجه پختگی رسوبات مذکور در حد بالغ تا کاملاٌ بالغ می باشد. بالاخره نسبت های بدست آمده دیااستران به استران در حد 1/06 تا 1/68 دلالت بر آن دارد که کلیه واکنشهای موثر در تبدیل استرانهای ناپایدار نرمال به دیااسترانهای پایدار به حالت تعادلی رسیده اند، لذا با توجه به شواهد بدست آمده انتظار می رود که پختگی ماده آلی در حدود 0/96 درصد معادل انعکاس ویترینیت یا بالاتر باشد.

کلید واژه ها: بیابانک طیفسنجیجرمی کرتاسه ایرانمرکزی هیدروکربور زمین شناسی نفت اصفهان