فرسایش و رسوبگذاری در ساحل شرقی استان گلستان و شکل گیری تالاب گمیشان در بازه زمانی ۱۳۴۶ تا ۱۳۷۰

فرسایش و رسوبگذاری در ساحل شرقی استان گلستان و شکل گیری تالاب گمیشان در بازه زمانی 1346 تا 1370

نویسنده:

[ اللهیار ناظمی ] - عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی استان گلستان

خلاصه مقاله:

در راستای بررسی تغییرات خطوط ساحلی کشور، تغییرات حاصله در خطوط ساحلی منطقه گمیشان طی دهه های اخیر و پدید آمد تالاب گمیشان ، زمینه تخقیق و مطالعه در خصوص نحوه و میزان این تغییرات و نیز بررسی عوامل موثر د رآن را در بازه زمانی 1370-1346 فراهم نمود. روش GIS برای مطالعات انتخاب شد و بر اساس عکس های هوایی وتصاویر ماهواره ای سال های مذکور و با استفاده از نرم افزارهای مربوطه، روند تحقیق طی شد. سطوح مناطق فرسایش یافته و رسوبگذاری شده در نوار ساحلی محاسبه و در قالب جداول و نقشه های فرسایش و رسوبگذاری ارائه گشت. نقشه های واحدهای رسوبی نیز به تفکیک دو دوره ترسیم شد. نقشه های واحدها یرسوبی نیز به تفکیک دو دوره ترسیم شد. مقایسه نقشه های ترسیم شده و جداول مربوطه نشان دهنده تغییرات قابل توجه در واحدهای رسوبی نوار ساحلی و همچنین ایجاد فرسایش و رسوبگذاری به میزان 6198/1 و 4203/5 هکتار می باشد، که منتج به پیدایش تالاب گمیشان گشته است. عوامل موثر در تغییرات مذکور، شامل عوامل زمین شناسی ، اقلیمی ، هیدرودینامیکی (الگوی امواج، جریان رسوبات گرگان رود، جهت جریانات عمومی دریای خزر) ، نوسانات سطح آب دریای خزر نیز مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس بررسی های انجام شده و مقایسه نقشه های تهیه شده، به نظر می رسد تنزل تدریجی سطح آب دریا و پسروی آن تا سال 1356 و نزدیک شدن خط ساحل به راس دلتای گرگان رود موجب بروز شرایط خاصی برای خطوط جریان آب و رسوب خروجی از گرگان رودگشته، به طوری که جریانات رسوب، تحت تاثیر امواج شکسته شده شمال غرب و غرب و همچنین جریانات عمومی دریای خزر در جهت جنوب به شمال درمنطقه گمیشان موجب رسوبگذاری در شمال دانه گرگان رود، در امتداد ساحل گشته و منجر بهشکل گیری پشته و یا زبانه ماسه ای گمیشان شده است. پدیدار شدن تدریجی زبانه ماسه ای و افزایش سطح آب دریا از سال 1356 به بعد، علت تشکیل و توسعه تالاب گمیشان بوده است.


کلمات کلیدی:

فرسایش ، رسوبگذاری ، واحدهای رسوبی ، هیدرودینامیک دریا ، خطوط ساحلی ، نوسانات سطح آب دریا ، تالاب گمیشان

کلید واژه ها: گلستان