اولین گزارش از رد پای پستانداران در ایران

دسته چینه شناسی و فسیل شناسی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری ششمین همایش سالانه انجمن زمین شناسی ایران
نویسنده مجید میرزایی عطاآبادی- ویلیام ای. اس سارچنت
تاريخ برگزاری ۲۵ بهمن ۱۳۷۸
مقدمه:
نهشته های ائوسن در ناحیه مورد مطالعه به سه کمپلکس آذرین رسوبی تقسیم شده است. کمپلکس میانی که رد پاها در آن یافت شده است مجموعه ای از رسوبات و ولکانیک هایی است که اغلب در محیطی غیر دریایی نهشته شده اند. فراوانی رسوبات قرمز رنگ؛ حضور ژیپس و نادر بودن فسیل های دریایی همگی بر قاره یی بودن بخش اعظم این کمپلکس دلالت دارد (فاوله و دیگران 1990).
رد پاها در واحد Eta (توف آندزیت ائوسن) این کمپلکس وجود دارد که توالی از ماسه سنگ های سبز؛ آندزیت، توف، آرژیلیت کنگلومرا می باشد که لایه بندی بسیار خوب داشته و شیب شدیدی دارند.
رد پاها را می توان بر مبنای فسیل هایی که در رسوبات سبز رنگ این کمپلکس در بعضی نقاط یافت شده است به لوتسین میانی تا بالایی (ائوسن میانی) نسبت داد. (فاوله و دیگران 1990).
موضوع بحث:
به منظور مطالعه این آثار در چند نوبت از آنها بازدید به عمل آمده و نقشه پراکندگی آنها در محل که مبنای دیگر مطالعات و اندازه گیری ها بوده است تهیه گردید. تفاوت اندازه و شکل رد پاها نشان داد که حداقل رد پای دو پستاندار بزرگ در این محل وجود دارد.
موجود بزرگتر (I) که از قسمت راست بالا به سمت چپ پایین حرکت می کرده است بزرگترین رد پا را با ابعاد 30×40 سانتیمتر دارد. طول قدم این موجود 140 سانتیمتر؛ طول گام آن 300 سانتیمتر و عرض مسیر عبور 40 سانتیمتر یا بیشتر می باشد. به نظر می رسد که این موجود طول قامتی در حدود 2 تا 3 متر داشته است.
موجود دوم (II) رد پاهایی با ابعاد 25×30 سانتیمتر دارد که در مسیری مئاندری از قسمت چپ بالا به راست میانه حرکت می نموده است. طول قدم این موجود 80 سانتیمتر و طول گام آن 170 سانتیمتر می باشد. فاصله لگن تا شانه این موجود 2 متر تخمین زده شده است.
از آنجایی که موجودات ذکر شده از محیطی گلی عبور کرده اند (این نکته را می توان از حاشیه برجسته گذار رد پاها فهمید) به دلیل اثر بازگشت و انعکاس محیط گلی جزئیات کمی از دست و پا حفظ شده است؛ چرا که حاشیه های گلی مربوطه این جزئیات را پوشانده است با این حال آشکار است که موجود اول (I) یک سم دار بزرگ بوده است هر چند بدون دانستن تعداد انگشتان نمی توان این موجود را به یکی از خانوداه های سم داران نسبت داد ولی به عنوان یک احتمال می توان از امینودونتها که موجوداتی گل دوست بوده اند به عنوان خانواده این موجودات نام برد. به منظور تعیین خانواده موجود دوم (II) نیز همین مشکلات وجود دارد و نیاز به اطلاعات بیشتری از تعداد انگشتان می باشد. با این حال یک مزونیکوئید یا یک کرگدن دونده می توانسته اند این آثار را بوجود آورده باشند.
نتایج:
بر مبنای مطالعه حضور پستانداران در دوره ائوسن ایران آشکار می گردد؛ که بر مبنای جغرافیای دیرین می توانند به فونهای مجاور مانند نمونه های مغولستان (به مائنگ و دیگران رجوع کنید) شباهت هایی داشته باشند. به منظور مطالعه این آثار به صورت تفصیلی و نامگذاری آنها نیاز به اطلاعات بیشتری در مورد تعداد انگشتان دست و پای این موجودات می باشد که به بهترین شکل از طریق قالب رد پاها به دست می آید.
نگارندگان امیدوارند در آینده نزدیک به مطالعه تفصیلی این رد پاها بپردازند.

کلید واژه ها: سایر موارد