بررسی امکان استفاده از شاخص AFI در تعیـین عمق نفوذ یخبندان در تیپ های مختلف اقلیمـی ایران

دسته ژئوفیزیک
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین
تاريخ برگزاری ۰۴ اردیبهشت ۱۳۸۷

     پارامترهای دمایی خاک از جمله عمق نفوذ یخبندان یکی از شاخص های اقلیمی مهم در کشاورزی، سازه، تأسیسات شبکه لوله کشی شهری و غیره است. دمای خاک به عوامل متعددی از جمله توپوگرافی، عوامل نجومی ( تابش خورشید ) ، دمای هوا، میزان رطوبت خاک، نوع و ویژگی های حرارتی خاک نظیر ظرفیت گرمایی، ضریب هدایت حرارتی و گرمای ویژه بستگی دارد. مجموعه این عوامل عمق نفوذ یخبندان در خاک را مشخص می کنند . هدف از این بررسی برآورد عمق یخبندان خاک با استفاده از داده های دمای هوا می باشد. در این تحقیق داده های روزانه و ساعتی دمای هوا و دمای اعماق مختلف خاک، تابش خورشید، رطوبت نسبی و سرعت باد در دوره اقلیمی یازده ساله (1992-2003) برای ایستگاه های شهرکرد و ارومیه جمع آوری و مورد تحلیل قرار گرفت . ابتدا نمایه نفوذ یخبندان هوا با استفاده از سه روش آمریکایی، نروژی و فنلاندی برای ایستگاه های مذکور محاسبه شد. بررسی نشان می دهد همبستگی بین ارقام حاصل از این روش ها در سطح یک درصد معنی دار است ولی سه روش ارقام متفاوتی را بیان می کنند . مطالعات پیشینیان نشان می دهد که روش آمریکایی برای مناطق معتدله از سایر روش ها مناسبتر است . در نهایت رابطه همبستگی بین نمایه نفوذ یخبندان هوا و عمق نفوذ یخبندان در خاک (FPD) مورد بررسی قرارگرفت و مشاهده شد که ضریب همبستگی نمایه (AFI) با مقادیر مشاهده شده عمق نفوذ یخبندان خاک قوی بوده و هر دو این ضرایب در سطح یک درصد معنی دار می باشند. میزان ضرایب همبستگی حاصله برای ایستگاههای شهرکرد و ارومیه به ترتیب 0/88 و 0/82 حاصل گردید. بنابراین می توان با در دست داشتن نمایه یخبندان هوا حداکثر عمق نفوذ یخبندان در هر سال را محاسبه نمود .

کلید واژه ها: شاخصAFI یخبندان اقلیم ژئوفیزیک سایر موارد