بررسی پدیده تسونامی بوقـوع پیوسـته در روز بیست وششم دسـامبر سـال ۲۰۰۴ در اقیـانوس هند از دیدگاه فیزیکی

دسته ژئوفیزیک
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین
تاريخ برگزاری ۰۴ اردیبهشت ۱۳۸۷

 پدیده های مخرب و حوادث غیر مترقبه هر ساله در دنیا اثرات جبران ناپذیری بر جای می گذارد . اطلاع از زمان وقوع این پدیده نقش مثبتی درکاهش خسارات ناشی از این پدیده دارد . یکی از پدیده های غیر مترقبه و وحشتناک پدیده تسونامی بود . تسونامی به امواجی با طول موج خیلی بلند ( حدود هزارن کیلومتر ) که توسط اختلالات بزرگ مقیاس برروی اقیانوس ایجاد شده گویند . این امواج می توانند از اغتشاشات زیر ( زمینلرزه های زیر آب باجابجائی های قائم بزرگ، لغزشهای زیر دریائی ) یا اغتشاشات بالا ( پدیده های هواشناسی ) ایجاد شود . یک مورد تسونامی به وقوع پیوسته درروز بیست وششم دسامبر سال 2004 در اقیانوس هند مورد بررسی واقع شد . این حادثه غیر مترقبه بیش از 200000 نفر کشته داد . این پدیده توسط زمینلرزه ای در اقیانوس هند ( منشا آن در زیر دریا ) و مرکزیتی در ارتفاع 160 کیلومتری از قسمت شمالی جزیره سوماترا در
اندونزی در ساعت 1 صبح به وقت گرینویچ (8صبح به وقت محلی ) به وقوع پیوست . قدرت این زمین لرزه 9 واحد در مقیاس ریشتر بود . این زمینلرزه از سال 1964 تا کنون بزرگترین و از سال 1900 تا کنون از نظر بزرگی چهارمین درجه را داشته است . این لرزش بطور کامل جزیره سوماترا را به سمت جنوب غرب در حدود 100 فوت حرکت داد و می توان گفت حتی چرخش زمین را مختل کرد . این اولین تسونامی از سال 1883 در اقیانوس هند بود امواج ناشی از این زمینلرزه با ارتفاع بیش از 15 متر، سواحل قسمتهائی از اندونزی، سری لانکا، تایلند و کشورهای مجاور را به شدت تخریب کرد .
در این مقاله سعی گشت عامل اصلی وقوع تسونامی از دیدگاه هواشناسی و زمین شناسی مورد بررسی واقع شود . سپس سرعت، شدت، طول موج و ارتفاع موج ناشی از آن مورد محاسبه و تحلیل واقع شود. همچنین با توجه به امکانات موجود در دنیا امکان سنجی پیش بینی و اقدام در پیشگیری یا کاهش خسارت ناشی از آن مانند پدیده های غیر مترقبه سیل و ... مورد بحث واقع شود.

کلید واژه ها: اقیـانوسهند تسونامی زمینلرزه ژئوفیزیک سایر موارد