کاربرد آنالیزهای چند متغیره در تحلیل هیدروژئوشیمی دشت سرچاهان هرمزگان

چکیده:
   روشهای آماری آنالیزهای چند متغیره برای ارائه یک مدل تفهیمی ساده از نحوه تغییرات کیفیت آب زیرزمینی مورد استفاده محققین مختلف قرار گرفته است. در این تحقیق از روشهای آماری چند متغیره، شامل تحلیل خوشه ای و عاملی به منظور بررسی کیفیت آب زیرزمینی دشت سرچاهان استفاده شده است. به کمک تحلیل خوشه ای نوع R ، منابع آب دشت به دو گروه اصلی تفکیک شدند. راستای آرایش این گروهها بصورت عمود بر جهت جریان آب زیرزمینی است و هر یک از این دو گروه به مرحله ای از روند تحول کیفیت آب زیرزمینی دشت تعلق دارند. تحلیل خوشه ای متغیرهای کیفیت آب زیرزمینی دشت نشان میدهد که عوامل اصلی مؤثر بر کیفیت آب زیرزمینی دشت، انحلال نمکهای هالیت و ژیپس میباشند که در مواد آبرفتی دشت گسترش دارند. تحلیل عاملی آب زیرزمینی دشت سرچاهان نشان میدهد که 9/98 درصد تغییرات کیفیت آب زیرزمینی دشت سرچاهان توسط پنج عامل کنترل میگردد. حدود 39 درصد تغییرات کیفیت آب زیرزمینی مربوط به عامل اول بوده و شامل انحلال ترکیبات سولفات کلسیم، منیزیم و سدیم موجود در مواد آبرفتی دشت است که از منشاء سازندهای تبخیری و مارنی منطقه میباشند. بیشتر شوری آب زیرزمینی دشت توسط این عامل کنترل میگردد. همچنین، نتایج تحلیل عاملی نشان میدهند که ترکیبات سولفات منیزیم و سپس سولفات کلسیم نسبت به ترکیبات دیگر از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. این موضوع حاکی از گسترش مواد ژیپسدار و ترکیباتی مانند کیزریت (MgSO4,H2O) و تناردیت (Na2SO4) در آبرفت دشت میباشد.

کلید واژه ها: هرمزگان