متالوژنی توده گرانیتوئیدی زاهدان

توده گرانیتوئیدی زاهدان (با وسعت 750 کیلومتر مربع) در جنوب – جنوب شرق شهر زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان واقع شده است و بخشی از نوار گرانیتوئیدی زاهدان – سراوان میباشد. این توده تنوعی سنگهای گرانیتی، گرانوئیوریتی، دیوریتی – کوارتزدیوریتی و آنکلاوهای میکروگرانولار مافیک را شامل میشود و به همراه سنگهای میزبانش توسط تعداد زیادی دایک آندزیتی – داسیتی قطع گردیده است. این توده به درون سنگهای دگرگونی ناحیه ای به سن ائوسن میانی تزریق گردیده است. توده گرانیتوئیدی زاهدان دارای تاریخچه تشکیل بسیار پیچیده ای است و طیف وسیعی از شواهد ذوب بخشی، اختلاط ماگمایی و متاسماتیسم پتاسیک را نشان میدهد. سنگهای گرانیتوئیدی و در برخی نقاط، بخشی از سنگهای میزبان آنها، دگرسانی پروپیلیتی، آرژیلیتی و سیلیسی گستردهای را متحمل گردیده اند. همراه فرآیندهای دگرسانی شواهدی از کانهزایی عناصر As, Sb, Au, Ag, Cu, Mn به صورت استیبنیت، اورپیمنت، مالاکیت، طلا، گوتیت، پیرولوزیت و ... مشاهده میشود. مبحث متالوژی ارتباط بین دگرسانی گرمایی ، کانه زایی و ویژگیهای تکتونیکی مرتبط با این توده گرانیتوئیدی را روشن میسازد. بارزترین کانه زایی صورت گرفته از نوع طلا – استیبنیت رگه ای میباشد. این نوع کانهزایی از تیپ نهشتههای طلای اپیترمال کم سولفید میباشد. بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد که 1- به طور میانگین 75 درصد نمونههای مختلف برداشت از زونهای دگرسانی، کانه دار و سرباره های معدن درگیابان، اندیسهای شورچاه، توزگی، شهدادآباد و ... دارای مقدار طلای کمتر از 1/0 پیپیام هستند، 2- 15 درصد آنها حاوی 1/0 تا 1 پیپیام طلا هستند و 3- فقط 10 درصد از نمونهها حاوی 1 تا حداکثر 5/12 پیپیام طلا میباشند. میانگین مقدار طلا در گروه ده درصدی اخیر 355/2 پی پی ام است.

کلید واژه ها: سیستان و بلوچستان