کاربرد مورفولوژی مخروط افکنه ها در شناسایی گسلهای جنبا (مطالعه موردی گسل طبس)

چکیده:
   با بررسی های صحرایی و مطالعه خصوصیات مورفولژیکی مخروط افکنه ها در دشت طبس و بویژه در بخش خاوری ان و دامنه های باختری رشته کوه شتری می توان آنها را به دو گروه کلی تقسیم نمود. گروه اول از این مخروط افکنه ها دارای گسترش بیشتری بوده و به صورت مخروط مرکب خود شامل دو بخش مجزای قدیمی (در بالا دست و مجاور رشته کوه شامل رسوبات آبرفتی قدیمی QT) و جدید (در بخشهای میانی دشت طبس و شامل رسوبات آبرفتی جدیدی QAL) و با خصوصیات زئومورفولوژیکی متفاوت می باشند این گروه فراوانی بیشتر داشته و عمدتا در نواحی مرکزی و شمالی دامنه های غرب رشته کوه شتری قرار دارند گروه دوم نیز دارای وسعت و گسترش کمتر و محدود به نواحی کوهپایه ای می باشند و عمدتا در بخش های جنوبی تر رشته کوه قرار گرفته اند به عبارت دیگر می تون گفت در مورد گروه اول فرایند رسوب گذاری جدیدی توسط کانال اصلی ایجاد کننده مخروط به بخشهای پائین تر و پای مخروط منتقل شده ولی در مورد گروه N دوم این عمل در راس مخروط و بر روی رسوبات قدیمی انجام می شود
   مطالعه انجام شده نشان می دهد که الگوی مورفولوژیکی دو نوع مخروط افکنه یاد شده ازتباط مستقیم و آشکاری با موقعیت و مکانیزم گسلهای پویا و جنبای موجود در دشت طبس و دامنه ای باختری رشته کوه شتری و به عبارت دیگر با سازو کار تکامل ساختاری این رشته کوه دارد. الگوی یاد شده به گونه ایست که هر جا گسل فعال طبس- که از نوع مورب لغز معکوس یا راندگی بوده و در طی زمین لرزه مخرب سال 1357 طبس نیز فعال شده بود - در مرز کوه و دشت قرار دارد و در راستای ان رشته کوه شتری بر پایی می نماید، مخروط افکنه های نوع دوم و هر جا که گسل یاد شده در اثر پیشرفت جبهه تغییرات ساختاری در بخشهای میانی دشت قرار گرفته و در راستای ان بخش قدیمی مخروط در رشته کوه با هم در حال برپایی هستند مخروط افکنه های نوع اول تشکیل یافته است. بدین ترتیب با مطالعه الگوی مخروط افکنه ها می توان اطلاعات پر ارزشی را در مورد گسلهای فعال کواترنری در دشتهای آبرفتی بدست آورد.
   واژگان کلیدی: طبس، مخروط افکنه، مورفولوژی، گسل جنبا

کلید واژه ها: یزد