درشت پهنه بندی روانگرایی در ایران

     قرار گیری ایران بر روی کمربند زلزله خیز آلپ – هیمالیا موجب شده است که این منطقه همواره در معرض خطر زلزله های مخرب باشد. رخداد زلزله ها معمولاً همراه با پدیده هایی است که موجب ایجاد خسارت های فراوان می گردد. در این میان روانگرایی پدیده ای است که در مناطق ماسه ای اشباع رخ داده و جوشش ماسه، خروج و بیرون زدن آب از میان ترک های سطح زمین و چاه های آب از نشانه های حدوث این پدیده هستند که موجب فرو رفتن سازه ها به داخل زمین و یا نشست آنها می‌گردند. به همین جهت برای جلوگیری از بروز خسارت های این پدیده طبیعی لازم است از احداث سازه ها در مناطقی که در معرض این پدیده قرار دارند جلوگیری شده و یا اصلاحات لازم در پی آنها به عمل آید. این امر ضرورتاً شناسایی نواحی مستعد این پدیده را می طلبد. در همین راستا نقشه پهنه بندی ایران تهیه گردیده که این مقاله مروری خواهد داشت به روش تهیه و نتایج اولیه پهنه بندی ایران که در موسسه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله انجام شده است.
بطور کلی برای بررسی استعداد مناطق مختلف برای روانگرایی و با توجه به شرایط محلی لازم برای رخداد این پدیده، اطلاعات مورد نیاز از نوع رسوب، سطح آب زیرزمینی و شتاب لرزه ای منطقه جمع آوری گردیده و سپس طبقه بندی مناطق از نظر ویژگیهای خاص صورت گرفته است. برای محاسبه قابلیت و حساسیت روانگرایی در شرایط ایران رابطه ذیل پیشنهاد و مورد استفاده قرار گرفته است.
Pt=S.W.E
که در آن P قابلیت یا احتمال به روانگرایی، S از روش نوع رسوب، W شاخص سطح آب زیرزمینی و E ضریب مشخصه شتاب لرزه ای منطقه می‌باشد. برای تهیه نقشه قابلیت از متغیرهای S,W استفاده شده و برای تهیه نقشه احتمال، ضریب زلزله نیز به عنوان شاخص E وارد شده است. کمیت هر یک از شاخص های فوق، شرایط کشور ایران، مقیاس مطالعات و اطلاعات موجود از صفر تا 2 متغیر است. با محاسبه مقدار قابلیت و احتمال با استفاده از رابطه بالا برای هر یک از نقاط کشور.‌مناطق درگروه های مختلف از نظر قابلیت و احتمال نسبت به روانگرایی طبقه بندی شده و بر روی نقشه 000،1000 :1 ایران پیاده گردیده است.
نتایج حاصل از این کار را نشان می‌دهد که بخش های شمالی ایران بطور اعم از جمله مناطق مستعد این پدیده بوده و سواحل جنوبی کشور از این نظر متوسط محسوب می‌شوند. علاوه بر این دو منطقه عمده، نقاطی با احتمال روانگرایی زیاد در سایر مناطق ایران به صورت پراکنده قابل مشاهده می‌باشند.

کلید واژه ها: سایر موارد