تلاشی در تعیین مرزبندی کمی پدیده دگرسانی در اکتشاف کانسار نفلین سینیت رزگاه جهت تولید آلومینا

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و سومین گردهمایی علوم زمین
نویسنده رضا حدادی
تاريخ برگزاری ۰۷ بهمن ۱۳۸۳
این مقاله بخشی ازپژوهشی های زمین شناسی , کانی شناسی و ژئوشیمیایی کانسار رزگاه مربوط به طرح تولید آلومینا از نفلین سینیت است که در آن تلاش شده است تا با روشی نوین با استفاده از داده های زئوشیمیایی سنگهای کانسار نفلین سینیت را از نظر دگرسانی بصورت کمی تفکیک نماید . یکی از پارامتر های بسیار مهم در اکتشاف نفلین سینیت ها جهت تولید آلومینا توجه به میزان دگرسانی کانسنگ و پدیده دگرسانی در آن است. پدیده دگرسانی امری کیفی است و هر کانی شناس و زمین شناسی آنرا به صورت کیفی گزارش مینماید . در یک تکنولوژی فراروری مثل تولید آلومینا از نفلین سینیت ها دگرسانی کانسنگ بسیار مهم است و وجود کانی های رسی در آن موجب اختلال در فراوری، افت تولید و انسداد لوله های کارخانه میگردد. تلاش های زیادی صورت گرفت بتوان به روشی این پدیده کیفی را به مقداری کمی برای مرز بندی کانسار به کانسنگ های تازه،کانسنگ های نیمه دگرسان و کانسنگهای دگرسان تقسیم بندی نمود. در این بررسی 1200 نمونه برداشته شده از مغزه ها مورد آنالیز قرار گرفته واطلاعات آن مورد پردازش واقع شده است. سنگهای این توده سینیتی برنگ خاکستری تا صورتی دیده میشوند و بدلیل وجود درشت بلور های مکعبی شکل تا گرد به قطر تا 5/2 سانتی متر دارای بافت پورفیریک هستند. بخش ریز دانه یا خمیره آنرا کانی های آلکالی فلدسپات و کانی های ریز فرو منیزین تشکیل میدهند. نفلین سینیت ها ی رزگاه ترکیبی از فوئید ها (نفلین,کانکرینیت,سودالیت),پلاژیوکلاز(آلبیت یا الیگوکلاز) وآلکالی فلدسپار ها(اورتوز, میکروکلین,انورتوکلاز) الیوین(فایالیت) پیروکسن(اژرین اوژیت) و اپاک ها میباشند اما ترکیب هر یک میتواند بسیار متفاوت باشد. کانی نفلین یک آلومینو سیلیکات سدیم-پتاسیم و دارای فرمول تئوریک NaAlSiO4 است که اغلب 1 تا یون پتاسیم جانشین یون سدیم میشود این کانی گاهی بصورت شش وجهی در حفره سنگ ها یافت میشود ولی اغلب بصورت بلور های نیمه شکل دار (Subhedral) تشکیل شده اند. کیفیت سنگ نفلین سینیت از دیدگاه فنی و اقتصادی به میزان مواد موجود در آن مانند K2O, Na2O, Al2O3 و همچنین مواد غیر مفید مانند Cl,S,Fe2O3,MgO,SiO2 بستگی دارد . وجود عناصر نادر و یا با ارزش مانند سزیم ، لیتیم و روبیدیم که قابل بازیابی میباشد به ارزش آن می افزاید. سه پارامتر برای ارزیابی سنگ نفلین سینیت تعریف شده است که عبارتند از مدول سیلیس، مدول قلیا و مدول آهک .ویژگی های کیفی کانسنگ بهمراه مدول های شیمیایی تعیین کننده روند اکتشافی است در عین حال که پدیده های دگرسانی ، دایک ها بویژه نوع آلکالی سینیتی آن ،کانی های فرومنیزین و تکتونیک از دیدگاه اکتشافی از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند. با توجه به اینکه تولید آلومینا از نفلین سینیت برای اولین بار در ایران به اجرا در میآید و انتقال این دانش وتجربه برای زمینشناسان، مهندسین معدن و سایر محققین دارای اهمیت میباشد لذا در این مقاله به روش شناسی تعیین مرزبندی کمی دگرسانی به عنوان یکی از معیار های عمده و موثر در اکتشاف کانسار نفلین سینیتی برای تولید آلومینا اشاره میشود.

کلید واژه ها: سایر موارد