مروری بر ویژگیهای شاخص کانی شناسی و پترولوژی اسکارن آهن پهناور، سیه‌رود، آذربایجانشرقی

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و سومین گردهمایی علوم زمین
نویسنده کمال سیاه چشم، علی اصغر کلاگری
تاريخ برگزاری ۰۷ بهمن ۱۳۸۳


A review of principle mineralogical and petrological characteristics in Pahnavar Fe-skarn

The Pahnavar Fe-skarn in Siahrood is a typical magnetite-bearing skarn developed along the contact of Qolan quartz-dioritic intrusive body (Oligocene) with upper Cretaceous carbonates (mainly limestone). Qolan intrusive is genetically I-tye and meta-aluminous in composition. It belongs to high-K calc-alkaline series in character, and tectonically developed in post-collision arcs. Two stages of skarnification is recognizable in Pahnavar, ۱) pre-mineralization silicate-skarn (stage-I), ۲) magnetite-skarn (stage-II). Hornfelsic skarnoid mineral assemblages (principally garnets with lesser amounts of Fe-bearing diopsides) were developed during the stage-I. Garnets are fine-grained, light brown to green mostly displaying moderate anisotropy. They subsequently were replaced by hydrous calc-silicates (epidote, tremolite-actinolite), chlorite, calcite, and quartz. During stage-II, skarn mineral assemblages including garnet (andradite), diopside, magnetite, and quartz were formed by replacing of some of the stage-I calc-silicates, and by filling the veins, veinlets, and cavities. The stage-II andradites are coarse-grained, reddish brown with strong anisotropy, radial and concentric zoning, and penetration and polysynthetic twins. Magnetite is the principal skarn ore in Pahnavar, and chiefly replaces garnets, though occasionally fills the fractures (veins) and pore spaces in garnets showing bladed texture.

اسکارن آهن پهناور در سیه رود نمونه ای از اسکارنهای تیپیک غنی از مگنتیت می باشد که در محل کنتاکت توده‌ی نفوذی کوارتز- دیوریتی قولان (الیگومیوسن) با سنگهای کربناته (غالباً آهکی) کرتاسه فوقانی تشکیل شده است. توده‌ی نفوذی قولان از تیپ I با مشخصه متاآلومینس وابسته به سری کالک الکالن با پتاسیم بالا بوده و در جایگاه تکتونیکی قوس های پس از تصادم تشکیل شده است. دو مرحله اسکارن‌زایی در پهناور قابل تشخیص است، (1) اسکارن سیلیکاتی قبل از کانی زایی (مرحله ی I) و (2) اسکارن مگنتیتی (مرحله II). در طی مرحله I در سمت مرمر مجموعه کانی‌های اسکارنوئید هورنفلسی تشکیل شده که عمدتاً شامل گارنت و به مقادیر کمتر دیوپسیدهای آهندار می باشند. گارنت ها (گروسولاریت) ریز بلور و به رنگ قهوه ای روشن و گاه سبز بوده و اکثرا انیزوتروپی متوسط نشان داده و خود بعداً توسط کانیهای کالک سیلیکاتی آبدار
( اپیدوت، ترمو- اکتینولیت، کلریت، کلسیت و کوارتز جانشین شده‌اند. در مرحله ی II مجموعه کانی‌های گارنت (آندرادیت)، دیوپسید، مگنتیت و کوارتز هم بصورت جایگزینی مجموعه کانی های کالک-سیلیکاتی مرحله I و هم ترسیب در داخل فضاهای خالی و رگه ها تشکیل شده‌اند. کانیهای کالک- سیلیکاتی بی‌آب در این مرحله نیز توسط کالک سیلیکاتهای آبدار جانشین شده اند. آندرادیت‌های این مرحله درشت بلور و به رنگ قهوه ای قرمز بوده و دارای انیزوتروپی شدید، زونینگ شعاعی و متحد المرکز و ماکل های تداخلی و پلی سینتتیک می باشند. مگنتیت که کانی اصلی کانسنگ اسکارن را تشکیل می دهد، بطور عمده جانشین بلورهای گارنت شده ولی بعضاً بصورت رگه‌ای و پرکننده فضاهای خالی با بافت‌های تیغه‌ای بین بلورهای گارنت دیده می شود.

کلید واژه ها: سایر موارد