ماگماتیسم مافیک کوشک و مقایسه آن با ولکانیکهای آزادکین

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و سومین گردهمایی علوم زمین
نویسنده وحید احدنژاد ، محمدهاشم امامی ، امیرعلی طبّاخ شعبانی ، منیره خیرخواه
تاريخ برگزاری ۱۲ بهمن ۱۳۸۳



The study area is situated in the north of Saveh. It is a part of Central Iran and Uromyeh-Dohktar volcanic belt. Our study shows that the investigated rocks are not older than Eocene and include subvolcanic gabbro at Koshkak and basaltic andesite at Azadkin regions. The observed textures in the gabbro and basaltic andesite are intergranular and trachytic respectively. The amount of mafic mineral grains such as olivine and pyroxene (augite and Ti-augite) in the Azadkin volcanic rocks are higher than that of Koshkak subvolcanic gabbro. Biotite and chlorite as secondary minerals were formed due to later alteration. K۲O+Na۲O vs SiO۲ and AFM; AI (alkaline index) vs. Alumine and Fe۲O۳/MgO indicate that the rocks are calc-alkaline, although, some of the samples show tholeiitic features. Geochemistry of minor and trace elements indicates that the dominant mechanism of differentiation is fractional crystallization and probably two suites of rocks have the same origin. The trace element spider diagram pattern follows the Riogrand pattern, therefore, the partial melting is inferred to be low and a saturated astenosphere is considered to be the source of magma. Characteristic features of the continental within plate basalt are consistent with those of the study basalts. The eruption of the magma caused by the major local fractures under the extensional stress.



منطقه مورد مطالعه (روستای کوشکک و آزادکین) در شمال غرب ساوه قرار دارد. این منطقه به طور کلی بخشی از زون ایران مرکزی و قسمتی از کمربند آتش فشانی غرب ایران که بیشتر تحت عنوان ارومیه دختر نامیده می شود را تشکیل می دهد. بررسی ها نشان می دهد که در محدوده یاد شده سنگ های قدیمی تر از ائوسن وجود ندارد و سنگ های نفوذی برون زد گسترده ای دارند. از نظر پتروگرافی سنگ های مناطق مورد مطالعه شامل گابروهای نیمه عمیق با بافت اینترگرانولار در مجاورت روستای کوشکک و آندزیت بازالتی با بافت تراکیتی در روستای آزادکین می شود. مقدار کانی های مافیک مانند الیوین و پیروکسن (اوژیت و تیتان اوژیت) در سنگ های آتش فشانی منطقه آزادکین نسبت به سنگ های نیمه عمیق منطقه کوشکک کمتر می باشد. آلتراسیون باعث تشکیل کانی های ثانویه ای مانند بیوتیت و کلریت شده است. با توجه به نمودارهای K2O+Na2O در مقابل SiO2و AFM،AI (اندیس آلکالی) در مقابل آلومین و Fe2O3/MgO به نظر می رسد که این سنگ ها جزو سری کالکوآلکالن باشند ولی خاصیت کالکوآلکالینیته آنها قوی نیست و نمونه های تولئیتی نیز بین آنها دیده می شود. با استفاده از عناصر فرعی و کمیاب مشخص می شود که سنگ های مذکور در اثر فرآیند تبلور بخشی تفریق حاصل کرده اند. همچنین مطالعه عناصر اصلی، فرعی و کمیاب احتمال هم منشا بودن سنگ های این دو منطقه را افزایش می دهد. نمودار عنکبوتی عناصر کمیاب مناطق مورد مطالعه از الگوی ریوگراند تبعیت می کند که موید ذوب بخشی کم و منشا غنی شده آستنوسفری سنگ ها است. از نظر تکتونوماگمائی احتمالاً ماگمای مورد مطالعه جزو بازالت های درون صفحه ای قاره ای است. نقش شکستگی های مهم منطقه در صعود ماگما به ترازهای بالای زمین (سنگ های نیم ژرف گابروئی و آتش فشانی بازالتی) با حاکمیت تنش های کششی حائز اهمیت است.

کلید واژه ها: سایر موارد