بررسی منطقه ای گرانیتوئیدهای ترشیری زون البرز-آذربایجان نگرشی ویژه بر پتروژنز آنها

دسته پترولوژی
گروه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
مکان برگزاری بیست و سومین گردهمایی علوم زمین
نویسنده رباب حاجی علی اوغلی ، محسن موید
تاريخ برگزاری ۱۲ بهمن ۱۳۸۳



Alborz-Azarbaijan granitoids in north of <?xml:namespace prefix = st۱ ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />iran۱:place>۱:country-region> were emplaced discontinuously along East-West trend during several magmatic pulses. The main rock types are granodiorite and monzonite and others such as granite and diorite are rare.Plagioclase, K-feldspar, quartz, hornblende and occasionally clinopyroxene are the main minerals of these rocks and accessory phases are titanite, apatite, zircon and magnetite. Classification by the Al Saturation index (ASI=molar Al۲O۳/Na۲O+K۲O+CaO) of the Chappell and White (۱۹۷۴) for this rocks indicates metaluminous to mildly peraluminous character that consistents with I-type and A-type granites. Alborz-Azarbaijan granitoids were formed in Arc Related (AR) tectonic setting and Y verses Zr diagram of Muller (۱۹۹۷), confirms this character. Distingshing of tectonic setting from Y verses SiO۲ diagram of Pearce et al., (۱۹۸۴), indicates both VAG and WPG fields for these rocks. Similar result obtained from Rb verses Y+Nb diagram, that consistents with post collision granite field of Pearce (۱۹۹۶). On the bases of geological, petrographical and mineralogical evidence of Alborz-Azarbaijan granitoids, the simplest model is suggested for origion of these rocks, is post-collision. Eocene-Oligocene Post-collision magmatism of Alborz-Azarbaijan is occurred after ending of subduction and continental collision of Neo-tethys in Upper Cretaceous-Paleocene. The basic magma is generated from partial melting of metasomatised mantle then in the way up to continental crust, it melt the crustal rocks and acidic rocks are formed. Differentiation of magma and mixing of basic and acidic melts induced generation of various rocks with different compositions.

گرانیتوئیدهای البرز-آذربایجان در شمال ایران در امتداد محور تقریباً شرقی-غربی به صورت ناپیوسته در طی چندین پالس ماگمایی از ائوسن تا الیگو-میوسن جایگیری کرده اند. ترکیب این سنگها عمدتاً گرانودیوریت، مونزونیت بوده و سنگهای گرانیتی و دیوریتی در مفادیر کمتر تشکیل شده اند. کوارتز+پلاژیوکلاز+آلکالی فلدسپار+بیوتیت+آمفیبول±پیروکسن کانیهای اصلی تشکیل دهنده گرانیتوئیدها بوده و کانیهای اسفن، مگنتیت، زیرکن و آپاتیت در مقادیر کمتر می باشند. گرانیتوئیدهای البرز-آذربایجان ویژگی کالکوآلکالن با پتاسیم متوسط تا شوشونیتی داشته و از لحاظ ضریب اشباع از آلومین، در محدوده متاآلومین تا نسبتاً پرآلومین واقع می شوندکه سازگار با گرانیتوئیدهای I-type و A-type می باشد. گرانیتوئیدهای مزبور درارتباط با ماگماهای قوسی تشکیل شده و نمودار Y-Zr، Muller, (1997) نشان دهنده آن می باشد. از لحاظ موقعیت تکتونیکی، گرانیتوئیدهای البرز-آذربایجان در نمودار Y-SiO2، (Pearce et al., 1984) محدوده VAG و WPG‌ را توام نشان می دهند. چنین شرایطی در نمودار Rb-Y+NB Pearce, (1996) سازگار با گرانیتوئیدهای بعد تصادمی PCG می باشد. بر اساس نتایج بدست آمده از شواهد صحرایی، پتروگرافی و ژئوشیمیایی ساده ترین مدلی که برای منشاء گرانیتوئیدهای البرز-آذربایجان می توان پیشنهاد کرد تشکیل آنها در نتیجه فعالیت های ماگماتیسم بعد تصادمی نئوتتیس (Post-Collision) می باشد که بدنبال خاتمه فرورانش نئوتتیس و تصادم قاره ای در کرتاسه فوقانی-پالئوسن، در نتیجه بالازدگی پوسته قاره ای بعد تصادم و توسعه نیروهای کششی حادث شده است. ماگمای بازیک حاصل از ذوب بخشی گوشته متاسوماتیزه شده توسط سیالات فرورانشی فسیل در حین صعود به قسمتهای بالایی پوسته از طریق شکستگی ها باعث ذوب بخشی سنگهای پوسته ای شده و ماگمای هیبرید بعد تصادمی تشکیل شده است. تفریق ماگمایی و نیز اختلاط ماگمای بازیک حاصل از ذوب گوشته با ماگمای پوسته ای از عوامل مهم در تنوع ترکیبی سنگهای گرانیتوئیدی البرز-آذربایجان می باشند.


کلید واژه ها: سایر موارد